POWERED BY

Наадам айсуй! Нийт товхимлын уншигч та бүхэн минь Үндэсний Их Баяр наадмаараа сайхан наадаарай. Наадмын хуушуур нь амттай, айраг нь шимтэй байг ээ. 7 сарын 20-нд шинэ дугаараар уулзацгаая. 🏇🥟

*Нэг өдрийн өөрчлөлт.

NSO: Инфляцын түвшин сарын дотор 0.8 нэгж хувиар өсөж 12% болсноор бодлогын хүүтэй тэнцлээ. 

EX: Монгол Улсын энэ оны эхний хагаст экспортолсон самнасан ноолуурын хэмжээ жилийн өмнөхөөсөө 2.1 дахин нэмэгдэж 970 тн-д хүрэв.

TDB: Худалдаа Хөгжлийн Банк ХК (TDB) Бороо Гоулд ХХК-д өөрийн эзэмшлийн хөрөнгүүдийг худалдана. 

CUS: Энэ оны эхний 6 сард нийт экспортын орлого жилийн өмнөхөөсөө $3.8 тэрбумаар нэмэгдсэнээр гадаад худалдааны ашиг 4.1 дахин өсөж $4.3 тэрбум болжээ.

‼ Тасрахгүй, дутахгүй

Саяхан Оросын талаас гарсан гэмтлийн улмаас баруун бүсийн 3 аймаг 11 цагийн турш таг харанхуй суув. Тэгвэл энэ нөхцөл байдлыг яаж засах вэ? 

😨 Хөөрхийлөлтэй нөхцөл

Эрчим хүчнийхээ 80%-ийг импортоор хангадаг баруун бүсийн энэ эмзэг байдал бол манай эрчим хүчний системийн өнөөгийн бодит төрх билээ. Жил бүр 8%-10% өсөж буй эрчим хүчний хэрэглээ энэ өвлийн оргил ачааллаар 1,956 МВт-д хүрэх тооцоо гарсан бөгөөд одоогийн суурилсан хүчин чадал үүнийг даахгүй, салбар бүхэлдээ хүчин чадлын гүн дутагдалд ороод буй.

⛳️ Эхний алхам

Энэхүү хараат байдлыг бууруулахын тулд ЗГ өнгөрсөн 4-р сард тогтоол баталж, анх удаа нээлттэй сонгон шалгаруулалт явуулж 5 байршилд нийт 220 МВт-ын нарны станц, батарей хуримтлуурын төслийг эхлүүлсэн. Улмаар Говьсүмбэр, Дундговь, Булган, Хэнтий, Өвөрхангай аймгууд энэ оны 12-р сарын 1-нээс өмнө станцтай болох зураглалтай байгаа.

📌 Хоёрдугаар алхам 

Харин өчигдөрийн ЗГ-ын хуралдаанаар дээрх загварыг өргөжүүлж, дараагийн шатны сонгон шалгаруулалтыг зарлахаар шийдвэрлэв. Тодруулбал, Баян-Өлгий, Увс, Баянхонгор, Дорнод, Сүхбаатар аймагт батарейтай нарны станц, Дундговьд 100 МВт-ын салхины станц, Өмнөговь, Дорноговийн зарим суманд дэд станцад холбох нөхцөлтэй бүтээн байгуулалт хийх юм. Түүнчлэн хүчдэлийн дутагдалтай 134 сумаас нэн тэргүүний 22 суманд батарей хуримтлууртай нарны станц байгуулж, гэрэл улаасдаг асуудлыг шийднэ гэнэ.

Эцэст нь… Эрчим хүчний асуудал элдэж барахааргүй том болсон. Цаана нь эвдэрсэн ДЦС-уудаа өндийлгөх, алдагдал, өрөндөө баригдсан компаниудаа засаж залруулах, үнэ ханшаа тогтоох гээд олон асуудал байна даа. Энэ оны эхний хагаст л гэхэд бид $121.6 саяын цахилгаан эрчим хүч импортолчихсон сууж байна.

• 🇰🇷 Ерөнхийлөгчийн Монгол дахь айлчлал стратегийн ач холбогдолтой. (news.mn) 

• 🤑 ДАШТ-ий хамгийн үнэтэй тасалбаруудыг харцгаая. (Goal.com) 

• 🕰️ Америк Хангай хэрхэн ажилладаг вэ? (UnreadToday)

• 📚 Энэ сард уншигчдын гарт очих шилдэг 11 ном. (BookRiot)

🇰🇷 Тэрбум тэрбумын соёлын давлагаа 

Squid Game, BTS, Blackpink, COSRX, Samyang бэлэн гоймон гээд Өмнөд Солонгосын соёлын давлагаа дэлхий даяар хүчтэй тархаж, улс орондоо тэрбум тэрбум $-оор хэмжигдэх экспортын орлого авчирсаар байна. Тэгвэл энэ нь тус улсын эдийн засагт ямар нөлөөг авчирч буйг харцгаая.

💰 $19 тэрбумын орлого

Өнгөрсөн онд Өмнөд Солонгосын эдийн засагт тэдний соёлын давлагаа $19 тэрбумын экспортын орлого оруулсан нь 2024 оноос 15.9% өсжээ. Энэхүү түүхэн дээд рекордыг бүрдүүлэхэд хэд хэдэн салбар голлох хувь нэмэр оруулав.

• 🔦 Задлаад харвал: Нийт экспортын орлогын 41%-ийг видео тоглоомын салбар бүрдүүлж, $7.8 тэрбумын орлого олжээ. Харин дэлхий нийтийг байлдан дагуулж буй K-Pop хөгжмийн экспортын орлого өмнөх оноосоо 84% өсөж, $3.1 тэрбумд хүрсэн байна. Үүний зэрэгцээ телевизийн цуврал болон драмын контентууд $1.6 тэрбумын орлого бүрдүүлсэн аж.

• ♨️ Халуун сэдэв: Түүнчлэн тус өсөлтөд Netflix (NFLX)-н хамгийн өндөр үзэлттэй бүтээлүүдийн нэг болсон KPop Demon Hunters болон YouTube дээрх Солонгос контентуудын халуурал зэрэг нь томоохон нөлөөг үзүүлжээ.

🍜 Бусад салбар ч өсөлттэй

Соёлын давлагааны уг амжилт нь зөвхөн видео тоглоом, дуу хуур, кино контентоор зогсохгүй бусад салбарт ч ажиглагдлаа. Тодруулбал, Солонгос хоол, тэр дундаа бэлэн гоймонгийн экспорт өмнөх онуудаас 25% өссөн бол гоо сайхны бүтээгдэхүүний борлуулалт 18% нэмэгджээ. Үүнийг дагаад тус улсыг зорих гадаад жуулчдын урсгал ч нэмэгдэж, 2025 онд 15 сая жуулчин хүлээн авсан аж.

Эцэст нь… Сүүлийн 10 жилд Монголоос Өмнөд Солонгос руу зорчсон иргэдийн тоо 2.4 дахин өсөж 174.7 мянгад хүрчээ. Үүнд Солонгосын соёлын давлагаа тодорхой хэмжээнд нөлөөлсөн нь гарцаагүй биз ээ. За тэгээд соёлын экспорт эдийн засгийг хөдөлгөж чаддагийн тод жишээ нь Өмнөд Солонгос болж байна даа.

6 улс
ДАШТ-ний шөвгийн 8-д Франц, Англи, Испани, Бельги, Швейцар, Норвеги тэргүүтэй Европын 6 улсын шигшээ баг үлдээд байна. Харин үлдсэн 2 эрхийг Өмнөд Америкаас Аргентин, Африкаас Марокко нар хүртжээ. 

34.1%
Энэ жилийн аварга авах магадлал хамгийн өндөртэй улсаар Kalshi платформ дээр Францын шигшээ баг 34.1%-иар тэргүүлж байгаа бол удаах байранд 18.7%-иар Испани бичигдээд байна.

$989
Тэмцээний шөвгийн 8-ын тоглолтуудын хоёрдогч зах зээлийн хамгийн хямд тасалбарын үнэ сүүлийн 3 хоногт 50.4% буурч $989-т хүрчээ.

AP Photo

🍋 НАТО-гийн орнууд $50 тэрбумаас багагүй өртөгтэй зэвсэг, техникийн гэрээг байгуулахаар тохиролцжээ. Багц гэрээний хүрээнд гишүүн орнууд $12 тэрбумыг тагнуулын нисэх онгоц, дронуудад зарцуулж, ирэх 5 жилд дроны эсрэг хамгаалалтын операторуудын тоог 5 дахин нэмэгдүүлэхээр болов. Мөн Их Британи тэргүүтэй 12 орон Америкаас хамааралгүйгээр 300-2,000 гаруй км-ийн тусгалтай алсын тусгалын зэвсэг бүтээхэд тусад нь өндөр дүнтэй хөрөнгө оруулалт хийх гэнэ.

🍋 ЗГ Америкийн Franklin Templeton-тай хамтран ажиллах харилцан ойлголцлын санамж бичиг байгууллаа. Ингэхдээ ТӨК-иудын шинэчлэлийн хүрээнд хамтран ажиллах бөгөөд үр дүнд нь компаниудын үр ашгийг нэмэгдүүлэх, чадавхыг бэхжүүлэх, олон улсаас хөрөнгө оруулалт татах зэрэг олон ажлууд хийгдэх аж. Сонирхуулахад, Franklin Templeton нь Nasdaq дээр бүртгэлтэй 130 гаруй оронд үйл ажиллагаа явуулдаг, $1.8 их наядын томоохон хөрөнгийн удирдлагын фирмүүдийн нэг юм.

🍋 Өмнөд Солонгос Digital Nomad буюу F-1-D визийг албан ёсоор нэвтрүүлж эхэллээ. Дэлхийн шилдэг мэргэжилтнүүдийг татах зорилготой энэхүү виз нь 6 сарын 30-ны өдрөөс хэрэгжиж эхэлсэн бөгөөд туршилтын шатнаасаа илүү уян хатан, хөнгөвчилсөн шалгууртай болсноороо онцлог юм. Цаашлаад, орон нутагт суурьших 18-34 насны залуусын жилийн орлогын босгыг $36,963 болгон бууруулж, тус улсад оршин суух хугацааг 3 жил хүртэл сунгажээ.

🍋 Улсын хэмжээнд хаврын тариалалтаар 530 мянган га талбайд хүнсний ногоо, тэжээл, буудай тариалав. Үүнээс 316 мянган га-д буудай, 12 мянган га-д хүнсний ногоо тариалсан бөгөөд тариалалтын хугацаанд 7 мянга гаруй тн түлш, шатахууныг тариаланчдад олгосон байна. Одоогийн байдлаар тариалангийн 70% нь сайн байгаа ба ирэх намрын ургацыг алдахгүй байх зорилгоор ЗГ-аас ургацын комисс байгуулжээ.

Хамтран ажиллах | Ажлын байр | Редакцын бодлого

Publisher: Ц.Анхбаяр
Editor: С.Ангирмаа
Writers: М.Хулан, Б.Эсүхэй
Graphics by: Ц.Цэлмэг

POWERED BY

Morning! Наадмаар нийслэл хотдоо үлдэх хүмүүс байна уу? Хэрэв хөдөө гадаа явахгүй бол 7 сарын 11-нд Сүхбаатарын талбайд болох үдшийн цэнгүүнд очиж болох нь ээ. Урлаг соёлын хамаг л одууд цуглах юм байх. Цэнгэн хөгжилдье өө, өөө, өөө гээд л айн. 🤪🪩

*Нэг өдрийн өөрчлөлт.

U.S.: Доналд Трамп хүүхдүүдэд зориулсан татварын давуу эрхтэй хөрөнгө оруулалтын данс болох Trump Accounts-н арилжааг эхлүүлж, NYSE (^NYA) болон Nasdaq (^IXIC) дээр түүхэнд анх удаа нэгэн зэрэг цан цохих ёслол хийлээ.

GOV: Ерөнхий сайд Н.Учралын ЗГ өнгөрсөн 100 хоногт хийсэн 100 ажлаа тайлагналаа. 

MMA: Монголын Уул Уурхайн Үндэсний Ассоциацийн Зөвлөлийн дарга Г.Батцэнгэл өөрийн хүсэлтээр чөлөөлөгдөж, түүний оронд З.Ган-Очир томилогдлоо. 

😳 Намуудад өгсөн санхүүжилт = ₮13.6 тэрбум

Сонгуулийн ерөнхий хороо (СЕХ)-ны хуралдаанаар улс төрийн нам, эвслүүдэд энэ онд хэдэн ₮-ийн төрийн санхүүжилт олгохыг шийдэв. Бидний төлсөн татвараас санхүүжилт олгож байгаа хэрэг. Заа тэгээд хэнд хэдэн ₮ ногдохыг харцгаая. 

🧯 МАН ба АН-ын давамгайлал

Монгол Улсад намуудад төрөөс санхүүжилт олгох эрх зүйн үндэс анх 2005 онд тавигдаж байв. Харин 2023 онд Улс төрийн намын тухай хуулийг шинэчилснээр 2024 оноос эхлэн УИХ-д суудал авсан гэлтгүй, сонгуульд нийт сонгогчийн 1%+ санал авсан бүх нам, эвсэлд авсан саналтай нь хувь тэнцүүлэх зарчмаар санхүүжилт олгодог болсон. Тэгвэл энэ онд тэдэнд нийт ₮6.7 тэрбумын санхүүжилт олгох нь. Үүнээс уламжлалт том намууд бялууны ихэнхийг хүртжээ. Нийт санхүүжилтэд эзлэх %-иар нь харвал,

• 1️⃣ МАН: 41.2%

• 2️⃣ АН: 38.4%

• 3️⃣ ИЗНН: 5.4%

• 4️⃣ Үндэсний эвсэл: 4.4%

🔍🔦 Аудитын шүүлтүүр 

Том зургаараа 2025-2026 онд улс төрийн намуудад нийтдээ ₮13.6 тэрбумыг олгосон. Харин өнгөрсөн жилийн санхүүжилтэд хийсэн аудитаар зориулалтын бусаар ашигласан зөрчил илрүүлэн, 2026 оны санхүүжилтээс ₮191.5 саяыг хассан байгаа юм. Санхүүгийн сахилга батыг намуудаар ангилж үзвэл, 

• 👀 АН-ын бүрэн зарцуулалт: Тэд 2025 онд авсан санхүүжилтээ бүрэн зориулалтын дагуу зарцуулсан тул 2026 онд ₮0-ийн хасалттай буюу төлөвлөсөн санхүүжилтээ бүрэн авч.

• 💰 Үндэсний эвслийн өндөр торгууль: Тус эвсэл 2026 онд авах ёстой байсан дүнгийнхээ 22.8%-ийг аудитын шаардлагаар хасуулсан нь намууд дундаа рекорд тогтоов.

• ⚠️ МАН ба ХҮН нам: Эрх баригч МАН ₮51.6 сая, ХҮН нам ₮44.1 саяыг тус тус хасуулсан нь тэдний санхүүгийн хяналтын механизмд сул тал байгааг харууллаа.

• 👌0️⃣ Санхүүжилтгүй үлдсэн Үнэн ба Зөв нам: Тус нам 2024 оны сонгуулиар 1%-ийн саналын босгыг давсан ч хуульд заасан 4 төрлийн хууль ёсны орлогогүй байсан тул 2025-2026 онд санхүүжилтгүй үлджээ.

Эцэст нь… Уул шугамандаа нам, эвслүүд төрийн санхүүжилтийн 20%-иос доошгүйг нийгмийн бүлгүүдийн оролцоог дэмжихэд, 15%-иос доошгүйг иргэдийн улс төрийн боловсролд, 15%-иос доошгүйг бодлогын судалгаа, дотоод ардчилалд зарцуулах ёстой. Яг ингэж зарцуулж байгаа эсэхийг нарийн хэмжихгүй бол эргэлзээтэй л юм.

• 🎓 Хюберт Х. Хамфригийн тэтгэлэгт хөтөлбөрт өргөдөл хүлээн авч дуусахад 19 хоног үлдлээ. (USEmbassy)

• 🗣️ Танилц: Хотын даргын Олон нийттэй харилцах асуудал хариуцсан зөвлөх QUIZA. (NTV)

• 🎥 Кристофер Нолан хүлээлт үүсгэж буй “The Odyssey” 7 сарын 17-нд нээлтээ хийнэ. (Variety)

• 🏙️ 2026 оны амьдрахад хамгийн таатай болон таагүй хотууд. (TheEconomist)

🚩 Дампуурсан иргэд = 500 мянга

Европын тагнуулын байгууллагын тайланд дурдсанаар хойд хөршийн байдал эвгүйрч банкны систем нь тэсрэхэд бэлэн бөмбөг болон хувирчээ. Юу болоод байна аа? 

💥🪃 Өрийн тэсрэлт ба масс дампуурал

Өнгөрсөн онд Орост хагас сая иргэн албан ёсоор дампуурлаа зарласан нь өмнөх оныхоос бараг 1/3-ээр өссөн үзүүлэлт гэнэ. Учир нь улсын хөнгөлөлттэй зээлийн хөтөлбөрүүд хавтгайрснаар 13 сая гаруй иргэн 3+ удаагийн давхардсан зээл авчээ. Улмаар зарим томоохон банкнуудын нийт хэрэглээний зээлийн багцын 15% нь чанаргүй ангилалд орсон аж.

🥶 Алдагдалтай банкны тоо x 1.8

Иргэдээс гадна ААН, байгууллагуудад олгосон нийт зээлийн 10% нь чанаргүй ангилалд живсэн байна. Одоогоор энэ нөхцөл байдлыг улсын татаас, зээлийн бүтцийн өөрчлөлтөөр халхавчилж байгаа аж.

• 🔻 Ашигаас алдагдал руу унагав: Энэ бүхний үр дүнд тус улсад ашиггүй ажиллаж буй банкнуудын тоо энэ оны эхээр 34-өөс 60 болж огцом нэмэгдсэн байгаа юм. 5 банк тутмын 1 нь алдагдал хүлээж байгаа хэрэг.

• 💔 Итгэл сулрав: Үүнээс гадна иргэдийн системд итгэх итгэл суларч банкнаас гадуурх бэлэн мөнгөний хэмжээ жилийн дотор 17% өсөж ₽19 их наядад хүрэв. Өөрөөр хэлбэл, банкнуудын хадгаламжийн эх үүсвэр шавхагдаж эрсдэл улам нэмэгдэж байгаа аж.

❌🫸 Уналт ба шинэ хориг 

Том зургаараа Оросын Эдийн засгийн яам 2026 оны ДНБ-ий өсөлтийн таамаглалаа 1.3%-иас 0.4%, 2027 оны таамгаа 2.8%-иас 1.4% болгон тус тус бууруулаад буй. Мөн Европын Холбоо энэ сард багтаан тус улсын санхүүгийн системийг онилсон 21 дэх шатны хориг арга хэмжээгээ бэлтгэж, дахин 90 банкийг хар жагсаалтад оруулахаар төлөвлөж байгаа аж. Ингэснээр Оросын 100 гаруй банк санхүүгийн бүрэн хоригт орох юм.

Эцэст нь… Манай шатахуун, эрчим хүч гол нийлүүлэгч гаднаа хэвийн мэт харагдаж байгаа ч дотроо бол эвгүйрсэн бололтой дог шүү. 

Bentley Las Vegas

🍋 Bentley анхны цахилгаан машинаа танилцууллаа. 5 м урттай Torcel хэмээх тус EV нь 1 цэнэглэлтээр ойролцоогоор 480 км гаруй зайд явах чадалтай бөгөөд тус загварыг ирэх 9 сарын 23-нд албан ёсоор танилцуулах аж. Гэвч Ferrari, Porsche, Mercedes зэрэг тансаг зэрэглэлийн автомашин үйлдвэрлэгчдийн EV зах зээлд нэвтрэх оролдлого базаахгүй байгаа энэ үед Bentley хэрхэх нь сонирхолтой.       

🍋 Ирэх хичээлийн шинэ жилд Үдийн хоол хөтөлбөрт 22 төрлийн мах, махан бүтээгдэхүүн нийлүүлэх шаардлагатай байна. Одоогоор Нийслэлийн төрийн өмчит 158 сургууль тус хөтөлбөрийг хэрэгжүүлж байгаа бөгөөд 72% нь хоол үйлдвэрлэлээ дотооддоо, 28% нь түрээсийн ААН-ээс авдаг аж. Юутай ч Траст Трейд ХХК мах нийлүүлэх саналтай байгаагаа илэрхийлжээ. 

🍋  Kospi (^KS11) Samsung Electronics (005930.KS) болон SK hynix (000660.KS)-н ETF-үүдийг биржээс хасах шаардлагатай тулгарав. Учир нь улс төрчид болон зохицуулагч талаас эдгээр өндөр эрсдэлтэй бүтээгдэхүүнүүд нь сүүлийн үед ХЗЗ-ийн савлагааг улам нэмэгдүүлж байгаа төдийгүй ETF-г бодлогын алдаа гэв. Одоогоор Kospi дээр тус 2 компанийн хувьцааг дагасан 14 ETF байгаа бөгөөд сүүлийн 1 сард бүгд уналттай байгаа аж. 

🍋  Төв Ази дэлхийн агаарын ачаа тээврийн шинэ төв болох төлөвтэй байна. Тодруулбал, Төв Азийн агаарын ачаа тээврийн хэмжээ 2019 оноос хойш 2 дахин нэмэгдсэн бөгөөд үүнд тус бүс нутаг Европ, Хятадыг холбосон стратегийн логистикийн коридор болж буй нь нөлөөлжээ. Энэ дундаас Казахстан хамгийн том тоглогч нь болсон буюу 2019-2024 онд ачаа тээврийн хэмжээ 149% өссөн байна.

Хамтран ажиллах | Ажлын байр | Редакцын бодлого

Publisher: Ц.Анхбаяр
Editor: С.Ангирмаа
Writers: М.Хулан, Б.Эсүхэй 
Graphics by: Ц.Цэлмэг

POWERED BY

Өглөөний мэнд ээ! Lemonade in Japan контентын маань шинэхэн дугаарт Япон Улсад 18 дахь жилдээ ажиллаж амьдарч буй, инженер, UniLead компанийн үүсгэн байгуулагч, Гүйцэтгэх захирал Э.Тэргүүн оролцлоо. Япон дахь ажил амьдралын түүх, карьерын хөгжил, туршлагыг ЭНД дарж бүтнээр нь үзээрэй. 🍋📽️

*Нэг өдрийн өөрчлөлт.

POL: УИХ-ын ээлжит хаврын чуулган 82%-ийн ирцтэй ажиллаж, 35 удаагийн нэгдсэн хуралдаанаар 263 асуудал шийдвэрлэн, 278 хууль, тогтоомж батлав.

MSE: Энэ оны эхний хагаст МХБ (MSE)-ийн ТОП-20 индекс 3%, MSE-A индекс 2.8%, MSE-B индекс 1.4% тус тус буурчээ. 

UB: Тусгай замын автобус төсөл (BRT)-ийн төсөв $76.1 сая байх бөгөөд 2030 онд ашиглалтад орох ёстойгоос одоо төслийн явц ердөө 4%-тай байна.

🍂 Наадмын дараа намар

Үндэсний их баяр наадам, зуны урт амралт эхэлж, орон нутгийг зорих хөдөлгөөн, шатахууны хэрэглээ оргилдоо хүрдэг үе хаяанд ирлээ. Тэгвэл энэ үеэр шатахуун тасалдах уу? 

🧘 Наадмын өмнөх тайвшрал

Одоогоор АИ-92 шатахуун 33 хоногийн нөөцтэй, дизель түлш 27 хоногийн нөөцтэй байгаа. Өөрөөр хэлбэл, АИ-92-н нөөц 71.6 мянган тн-д хүрсэн нь рекорд тогтоосон үзүүлэлт аж. 2022 оны мөн үед үүнээс 2.9 дахин бага нөөцтэй байснаар тасалдал үүссэн түүхтэй.  

• 🫸 Дизель түлшний тогтвор: Дизель түлшний нөөц 2025 онд 125,025 тн буюу оргилдоо хүрч байсан. Одоогийн нөөц үүнээс бага зэрэг буурсан ч харьцангуй тогтвортой түвшинд байна. Тэгэхээр баярын өдрүүдэд техникийн хувьд шатахуун тасалдахгүй нь. 

🚀 Наадмын дараах бодит байдал

Харин нөгөө талд салбарын сайд маань наадмын өмнө болон наадмын үеэр шатахууны үнэ нэмэгдэхгүй, харин 7 сарын 20-нд Үнийн зөвлөл хуралдана гэлээ. Төрөөс баярын уур амьсгалыг эвдэхгүйн тулд үнийг түр зуур хүчээр барьж байгаа гэх үү дээ.

• 🥊 АИ-92-н дарамт: Оросоос АИ-92-г тн тутмыг нь $705-оор тогтмол авах гэрээ хийсэн ч одоо хилийн үнэ $800-т хүрсэн. Гэрээний дагуу үнэ 30%-иас дээш хэлбэлзвэл үнийг эргэж харах нөхцөлтэй. Тиймээс 7 сарын 20-нд АИ-92-н үнэ тодорхой хувиар нэмэгдэх магадлалтай байна.

• 🛌 Дизелийн зөөлөвч: Нөгөө талдаа дизель түлшний хилийн үнэ $1,385-оос $1,040 болж буурсан тул дотоодод үнэ буулгах нөхцөл бүрдсэн. ЗГ АИ-92-н үнийн өсөлтийг дизель түлшний үнийн бууралтаар нөхөх, инфляцын шокийг зөөлрүүлэх тактик барих хүлээлт үүсэв.

❌ Гуравдагч хөршийн бодлого

Цаашлаад, манайх Оросын шатахууны экспортын хязгаарлалтаас хараат бус байхын тулд Хятад болон Өмнөд Солонгосоос импортлох сувгийг нээсэн гэнэ.

• 🇨🇳 Хятад: PetroChina (0857.HK) компанитай тохиролцсон ч Хятадын Үндэсний хөгжил шинэтгэлийн хорооны эцсийн шийдвэрийг хүлээж байгаа гэхээр найдвартай эсэх нь эргэлзээтэй.

• 🇰🇷 Өмнөд Солонгос: Дизель түлш татах гэрээ хийгдэж, ачигдахад бэлэн болсон аж. Үүнээс гадна энэ онд багтаж 150 мянган м³ савыг ашиглалтад оруулахаар зорьж байгаа.

Эцэст нь... Наадмын дараа намар гэдэг дээ. Баярын дараа үнийн өсөлт толгой өвтгөх нь. Хэзээ бид дотоодын шатахууны хэрэглээгээ хангачихдаг, үнээ чөлөөт эдийн засгийн зарчмаар тогтоочихдог болно доо.

• 🗓️ Золоор өнгөрсөн Ерөнхий сайд Н.Учралын 100 хоног. (eagle.mn)

• 🦄 Энэ он гарснаас хойш шинээр 90 гаруй юникорн мэндэллээ. (TechCrunch)

• ♦️ Америкийн хүчингүй болсон улаан хуудас ДАШТ-д том маргаан дэгдээв. (APNews).

• 🧠 Хятад дэлхийд хэрэгтэй эрчим хүчний системийг хэрхэн бүтээв? (WEF)

🎬 Холливудыг сандаргах AI

Ойрын үед интернэтээр AI-р бүтээгдсэн бичлэг, зургууд олны анхаарлыг ихээр татаж буйг анзаарсан л байлгүй. Тэгвэл эдгээрээс ByteDance-н доорх Seedance дан ганц сошиал орчин бус Холливудыг донсолгоод байна. 

🪄 Seedance-н ид шид

Бидний сайн мэдэх TikTok платформыг эзэмшигч ByteDance-н хөгжүүлсэн текстээс чанартай видео бүтээгч Seedance AI-н 2.0 хувилбар нь энэ оны 2-р сард албан ёсны нээлтээ хийсэн. Тухайн үедээ кино урлагийн домгууд Брэд Питт, Том Круз нарын дээвэр дээрх 15 секундийн тулааны бичлэг интернэтийг шуугиулж, Кино урлагийн холбоо (MPA)-ноос ByteDance-г зөрчилтэй үйл ажиллагаагаа зогсоохыг шаардаж байв.

• ⏰ Тэгсэн одоо ByteDance бие даасан кино бүтээгчдэд 1 минутын өндөр чанартай видео бүтээх боломжийг энэ сард танилцуулсан Seedance 2.5 хувилбараараа олгож байгаа. Үнэ нь ердөө $9. Энэ нь гол өрсөлдөгч Google (GOOG)-н Veo моделиос даруй 62.5% хямд үнэ юм.

• 🍿 Бодит жишээ: Зарим найруулагчдын хувьд аль хэдийн AI-г кинондоо өргөнөөр ашиглах болжээ. Ингэхдээ олон $ саяын өртөгтэй киноны ажлуудыг 15 секундийг нь $5-оор нугалж эхэлсэн байна. Мөн Paranormal Activity-р танигдсан Стивен Шнайдер удахгүй гарах AI-р бүтсэн аймшгийн кинондоо Seedance-г ашиглахаа мэдэгджээ.

👣 Том баг, том амбиц

ByteDance AI-н технологийн багтаа 100 гаруй ажлын байрыг зарлаж, хэд хэдэн бие даасан кино  бүтээгчид болон уран бүтээлчидтэй гэрээ байгуулжээ. Мөн кино төслүүдийг санхүүжүүлэх тухай хувийн хэлэлцүүлгүүд хийгээд амжсан аж. Цаашлаад, томоохон Холливудын студиүдэд Seedance-н хязгааргүй тусгай хандах эрхээ $2 саяар худалдах санал тавьжээ.

Эцэст нь… Дан ганц кино уран бүтээлчид бус медиа салбарынхан ч AI-г түгээмэл ашиглах болсон. Сонирхуулахад, медиа компаниудын AI-д зарцуулах төсөв 2024-2029 оны хооронд ойролцоогоор 5 дахин нэмэгдэж $12.5 тэрбумд хүрэх төлөвтэй байна. Ер нь энтертайнмент салбарын өрсөлдөөн одоо хэр их төсөвтэйдөө биш хэн хурдан, хямд контент гаргаж чадах дээр л төвлөрөх бололтой шүү. 😬

Зарим нэг шоколад дотор шавжны сэг зэм орсон байдаг гэвэл итгэх үү? 

GIPHY

🪰 Америкийн хоол, хүнсний зохицуулах хороо (FDA)-ноос 100 гр шоколад тутамд дунджаар 60 буюу түүнээс бага тооны шавжны бичил хэлтэрхий байвал худалдаалахыг зөвшөөрдөг гэнэ. Учир нь какаоны үрийг хураах, тээвэрлэх явцад шавж үүрлэхээс бүрэн сэргийлэх бараг боломжгүй тул ийм дүрэм байдаг аж. 

 

CNA Lifestyle

🍋 Хятадын Molly Tea сүлжээ Louis Vuitton (MC.PA)-н логог хуулбарласан тул ¥10.3 саяын нөхөн төлбөр төлөх шүүхийн шийдвэр гарлаа. Шүүх тэднийг хохирлыг барагдуулж, цахим хуудастаа мэдэгдэл гаргахыг шаардсан ч тус компани давж заалдахаар шийджээ. Энэхүү маргаан нь Хятадын цахим орчинд томоохон хэлэлцүүлэг өрнүүлж байгаа гэнэ дээ.

🍋 ЗГ болон нийслэлээс 2024-2040 онд нийт 38 мега төслийг хэрэгжүүлж байгаагийн 90%-д нь ил тод байдал хангалтгүй байна. Мөн нийт ₮19.1 их наядын төсөв бүхий ЗГ-ын 7 төсөл, ₮39 их наядын төсөв бүхий нийслэлийн 14 төсөлд санхүүжилтийн эх үүсвэр нь тодорхойгүй. Мөн мега төслүүдийн дийлэнхэд байгаль орчин, нийгмийн нөлөөллийн үнэлгээ, менежментийн тогтолцоо сул байгаа аж.

🍋 Ердөө $750 мянгаар бүтсэн "Obsession" аймшгийн кино 2 сарын хугацаанд нийтдээ $402 саяын орлого олов. Тодруулбал, Хойд Америкийн зах зээлээс $245 сая, олон улсаас $157 саяыг олсон байна. Focus Features компани тус киног $14 саяар худалдаж авсан бөгөөд тус киноны амжилтад Z үеийнхний үзэлт голлон нөлөөлжээ.

🍋 Боловсролын зээлийн сангийн сонгон шалгаруулалтад 200 иргэн хүсэлт гаргаснаас бакалавр, магистр, докторын түвшинд нийт 31 иргэн шалгарлаа. Мөн нэмэлт санхүүжилт бүрдвэл зээлд хамрагдах хяналтын нөөцийн жагсаалтад 59 иргэнийг бүртгэсэн байна. Түүнчлэн гадаадад буцалтгүй тусламжаар суралцах хүсэлт гаргасан хөгжлийн бэрхшээлтэй 10 иргэний 7-г нь шалгаруулжээ.

Хамтран ажиллах | Ажлын байр | Редакцын бодлого

Publisher: Ц.Анхбаяр
Editor: С.Ангирмаа
Writers: М.Хулан, Б.Эсүхэй
Graphics by: Ц.Цэлмэг

POWERED BY

Happy Monday! Нэг талаас сур харваа, адууны өдөрт зориулсан арга хэмжээ эхлээд л, нөгөө талаас ДАШТ-ий шөвгийн 16 ид дундаа өрнөөд л. Хүн ардын сэтгэл догдолсон өдрүүд өнгөрч байна даа. 😁 Гэснээс өнөөдөр манай Lemonade in Japan контентын маань ээлжит дугаар цацагдана шүү. ЭНД дараад хүлээж байгаарай. 🍋

*Нэг өдрийн өөрчлөлт.

GEC: Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дэд даргаар ажиллаж байсан Н.Мягмар албан ёсоор Сонгуулийн ерөнхий хорооны даргаар томилогджээ.

OTC: Өнгөрсөн 7 хоногт ББЗЗ-д нийт ₮303.5 тэрбумын болон $2.2 саяын арилжаа явагдав. Үүнээс $-н бүх арилжаа хоёрдогч зах зээл дээр хийгдсэн аж.

SUU: Сүү Трейд ХХК-ийн бүх хувьцааг Сүү ХК (SUU)-д үнэ төлбөргүйгээр шилжүүлжээ.

⚠️ Санхүүгийн салбарын эрсдэл

Саяхан зохицуулалттай салбарын 2025 оны комплайнсын эрсдэлийн үнэлгээний судалгааг СЗХ танилцуулжээ. Тэгсэн уг судалгаагаар ВХҮҮ өнгөлж, ХОМК бүдэрсэн дүр зураг ажиглагдлаа.

• ✍🏻 Судалгааг гүйцэтгэхдээ комплайнсын эрсдэлийг тодорхойлох ерөнхий 4 төрөлд ангилсан 10 бүлгийн 42 багц, 93 асуулттай асуумжийг 80 гаруй итгэлцлийн үйлчилгээ эрхлэгч ББСБ, даатгагч, ХОМК, ВХҮҮ-ийн дунд явуулав. Ингэхдээ ерөнхий төрөлд ёс зүй, нэр хүнд, мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэх, үйл ажиллагааны гэсэн 4 төрлийн эрсдэлийг тооцжээ. 

🔙 Ерөнхий тойм

Энэ жилийн тухайд зарим үнэлгээнүүд сайжирсан ч судалгаанд хамрагдсан байгууллагын тоо өмнөх оноос 14.9%-иар буураад байна. Тайлангийн ирц буурсан нь техникийн шинжтэй гэхээсээ илүү компаниудын хариуцлагын соёл, тайлангийн өгөгдөлдөө хандах хандлага суларсны дохио байх талтай аж. Цаашлаад, сонирхол татах зүйлсийг нь харвал:  

• 📊 Жигд бус өсөлт: ВХҮҮ-ийн комплайнсын эрсдэлийн дундаж үзүүлэлт хамгийн их буюу 2.9 нэгж хувиар өсөж 36.7%-д хүрсэн бол ХОМК-ийн үзүүлэлт эсрэгээрээ 0.9 нэгж хувиар буурч 27.9% болжээ. Харин даатгагч болон ББСБ-ын үзүүлэлтүүд бага хэмжээгээр сайжирсан байна.

• 👍🏻 Ёс зүй ахив: Эрсдэлийн төрлөөр нь авч үзвэл, ёс зүйн эрсдэлийн дундаж үзүүлэлт өмнөх оноос 3.5 нэгж хувиар өссөн нь хамгийн өндөр, нэр хүндийн эрсдэлийн дундаж үзүүлэлт 0.3 нэгж хувиар өсөж, хамгийн бага өөрчлөлттэй байв.

• 🚿 МУТС эрсдэлтэй: Эрсдэлийн төрлүүдээс ББСБ-ын мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэх эрсдэлийн үнэлгээ 22.8%-д хүрсэн нь зөвхөн тус салбарын төдийгүй судалгаанд хамрагдсан бүх салбарын хамгийн сул үзүүлэлт болжээ.

Эцэст нь… Энэхүү судалгаанаас санхүүгийн салбарын комплайнсын ерөнхий чиг хандлагыг харж болно. Санхүүгийн салбарын комплайнсын үзүүлэлтүүд ерөнхийдөө ахисан ч салбаруудын хоорондын ялгаа өндөр хэвээр байна. За тэгээд ирэх жилүүдэд компаниуд МУТС, нэр хүнд, хяналт тайлагнал, сургалтын чиглэлд анхаарах шаардлагатай байна даа.

• 🪩 Хөрөнгө оруулалтын тухай хуулийн онцлох шинэ зохицуулалтууд. (MongolianEconomy)

• 🧑🏻‍🏫 Чинээлэг гэр бүлүүд хүүхдээ уламжлалт бус AI-д суурилсан сургуульд оруулж байна. (WSJ)

• 🐴 Монгол 2040 он гэхэд залуу малчидгүй болно. (business.mn)

• 📜 250 жил сураггүй байсан Америкийн Тусгаар тогтнолын тунхаглалын хуулбар Их Британиас олдов. (FT)

💥 M&A тэсрэлт 

2026 оны эхний хагас жил дэлхийн бизнесийн түүхэнд мега-хэлцлүүдийн эрин үе болж үлдэх нь. Юу болов оо?

📻🤑 Трэндийн парадокс: Цөөн хэлцэл, Их мөнгө

M&A буюу компани хоорондын нэгдэл, худалдан авалтын хэлцлийн нийт дүн жилийн өмнөхөөсөө 48% өсөж $2.8 их наядад хүрсэн нь 1980 оноос хойших хамгийн өндөр дүн юм. Гэхдээ нөгөө талаас хэлцлийн нийт тоо сүүлийн 6 жилийн ёроолдоо хүрч 24,000 болж буурчээ. Цөөн хэлцэлд асар их мөнгө яригдсан хэрэг.

🌓 Эзэгнэл = 47 мега хэлцэл

Энэхүү түүхэн өсөлтийг дундаж компаниуд биш, харин $10 тэрбумаас дээш үнэлгээтэй 47 хэлцэл чирсэн аж. Тэдгээр нь нийтдээ $1.3 их наяд буюу дэлхийн нийт M&A үнийн дүнгийн бараг талыг бүрдүүлжээ. Үүний хамгийн тод жишээ нь:

• ⚡️ Эрчим хүчний салбарт: NextEra Energy (NEE) компани Dominion Energy (D)-г $66.8 тэрбумаар өөртөө нэгтгэв.Дата төвүүд болон AI-н үсрэнгүй хөгжил нь цахилгаан эрчим хүчний хэрэглээг асар хурдтай нэмэгдүүлж байгаа тул эрчим хүчний аваргууд цар хэмжээгээ тэлж байгаа нь энэ.

• 🚀 Технологийн салбарт: Илон Маскийн SpaceX (SPCX) компани Cursor-г $60 тэрбум орчмоор худалдаж авсан.Сансрын технологи болон дэд бүтцийн салбарт хийгдэж буй энэ M&A нь ирээдүйн дата тээвэрлэлт, дэлхийн холбоо харилцааны монопол байдалд нөлөөтэй.

💭 Шалтгаан ба Хөрөнгө оруулагчдын хандлага

Геополитик болон макро эдийн засгийн тогтворгүй ч компаниудад том хэлцэл хийх санхүүжилт, зээл хангалттай олдож байгаа. Мөн банкны шинжээчдийн үзэж буйгаар $1-$3 тэрбумын дундаж хэлцлийг хийхэд зарцуулагдах хугацаа, хүчин чармайлт нь том хэлцэл хийхтэй бараг адилхан байдаг тул компаниуд шууд том хөдлөхийг илүүд үзэж байгаа аж. 

Эцэст нь... Компаниуд зүгээр нэг санхүүгийн ашиг олох гэж биш, харин ирээдүйн зах зээлийн өөрчлөлтөд тэсэж үлдэх бизнесийн хамгаалалтын шугамаа зузаатгах зорилготой хөдөлж байгаа нь харагдаж байна даа.

NBA-н амьд домог Леброн Жэймс ирэх улирлаас эхлэн багаа сэлгэж, замналын 24 дахь улиралдаа өөр багийн нэрийн өмнөөс тоглохоор болсон билээ. Тэгвэл түүний өнгөрсөн жилүүдийн цалинтай танилцъя. 

• 🟡 Los Angeles Lakers (2018-26): $346.9 сая 

• 🔴 Cleveland Cavaliers (2014-18): $107.9 сая

• ⚫️ Miami Heat (2010-14): $67.1 сая

• 🔴 Cleveland Cavaliers (2003-10): $62 сая

Тэрээр 2003 онд NBA-д орсноосоо хойш нийт $583.9 саяыг зөвхөн цалингаасаа олсон байна. Энэ дээр нэмээд зар сурталчилгаа, реклам, хөрөнгө оруулалт зэрэг бусад орлогыг нь тооцвол замбараагүй өндөр дүн гарах нь ойлгомжтой. Тиймдээ ч тэрээр сагсан бөмбөгийн спортоос төрсөн тэрбумтнуудын нэг бөгөөд зодог тайлаагүй байхдаа $-ын тэрбумтан болсон анхны тамирчин юм. 👑🏀

GIPHY

🍋 "The Angry Birds Movie 3" хүүхэлдэйн кино ирэх 12-р сард нээлтээ хийхээр товлогдлоо. Уг бүтээлийг Rovio, SEGA болон Prime Focus Студи хамтран гаргаж байгаа бөгөөд DNEG Animation студи анимейшнийг нь гүйцэтгэж байна. Өмнөх ангиуд нь $65-$73 саяын төсвөөр бүтэж байсан бөгөөд 3-р ангийн санхүүжилтийг түншлэгч компаниуд нь гаргаж байгаа аж.

🍋 Багануурт баригдах $134 саяын хөрөнгө оруулалттай нүүрс-пиролизын үйлдвэрийн бэлтгэл ажил эхэллээ. Тус үйлдвэр 2028 онд ашиглалтад орсноор жилд 600 мянган тн хагас кокс үйлдвэрлэж, импорт, татаасны ₮200 тэрбумыг хэмнэх аж. Мөн үйлдвэрлэлээс ялгарах хийгээр 40 МВт цахилгаан гаргаж, агаарын бохирдлыг 50%-60% бууруулах гэнэ.

🍋 Өмнөд Солонгосын Ерөнхийлөгч И Жэ Мён 7 сарын 9-11-нд Монгол Улсад төрийн айлчлал хийнэ. Энэ нь 15 жилийн дараах анхны айлчлал бөгөөд талууд стратегийн түншлэл болон эдийн засгийн хамтын ажиллагааг хэлэлцэнэ. Айлчлалын үеэр хоёр тал хамтын ажиллагааны баримт бичгүүдэд гарын үсэг зурж, Үндэсний их баяр наадмын нээлтэд хүндэт зочноор оролцохоор байна.

🍋 Америкт амьжиргааны өртөг өссөн ч хандивын хэмжээ 2025 онд түүхэн дээд цэгтээ буюу $617.2 тэрбумд хүрчээ. Нийт хандивын 64%-ийг иргэд бүрдүүлсэн бөгөөд хөрөнгийн зах зээлийн өсөлтийг дагаад гэрээслэлээр өгөх хандив хамгийн өндөр буюу 17% өссөн аж.

🍋 Төвийн бүсийн цахилгаан сүлжээний үр ашгийг дээшлүүлэх төслийн III үе шатны €17 саяын зээлийн хэлэлцээрийг соёрхон баталлаа. Уг санхүүжилтээр Сүхбаатар дүүрэгт шинэ дэд станц, хос кабель шугам барьж, Туул дэд станцыг өргөтгөх ажил гүйцэтгэнэ. Хэлэлцүүлгийн үеэр гишүүд гадаад зээлийн бодлого, өвөлжилтийн бэлтгэл болон ханшийн өөрчлөлт төслийн өртөгт нөлөөлж буйд анхаарахыг онцлов.

• Даваа: $BMNR, $AXG, $BNED нарын санхүүгийн тайлан ил болно.

• Мягмар: Дэлхийн шоколадны өдөр тохионо.

• Лхагва: Өнгөрсөн 6-р сарын хэрэглээний үнийн индекс танилцуулагдана.

• Пүрэв: Өмнөд Солонгосын Ерөнхийлөгч И Жэ Мён айлчилна.

• Баасан: 10 хоног үргэлжлэх Үндэсний их баяр наадмын амралт эхэлнэ.

Хамтран ажиллах | Ажлын байр | Редакцын бодлого

Publisher: Ц.Анхбаяр
Editor: С.Ангирмаа
Writers: М.Хулан, Б.Эсүхэй
Graphics by: Ц.Цэлмэг

POWERED BY

Өглөөний мэнд! Ирэх 7 хоногийн яг энэ өдөр Үндэсний их баяр наадмын бөхийн барилдааны 1 болон 2-ын даваа эхлэхээр байна. Энэ жилийн бөхийн чансааг Ховд аймгийн Мөст сумын харьяа Аймгийн арслан М.Баяржавхлан 10,100 оноотой тэргүүлж байгаа бол удаах байранд 9,300 оноотой Дундговь аймгийн Эрдэнэдалай сумын харьяа Аймгийн хурц арслан Н.Амгаланбаатар жагсаад байна. Лимонуудын маань энэ жилийн түрүү бөхийг хэн гэж таамаглаж байна? 🔮

*Нэг өдрийн өөрчлөлт.

POL: Өчигдрийн УИХ-ын хуралдаанаар Монголбанкны тэргүүн дэд ерөнхийлөгчөөр М.Анарыг томиллоо. Мөн Сонгуулийн ерөнхий хорооны даргаар Н.Мягмарыг томилохыг дэмжив.

MSE: Компанийн засаглалын кодексийн хэрэгжилтийн тайлангаар Худалдаа Хөгжлийн Банк (TDB) 98.67%, Монложистикс Холдинг (MLG) 97.33%-иар тус тус үнэлэгджээ. 

GOV: Монгол Улсын 2025 оны нэгдсэн төсвийн гүйцэтгэл, ЗГ-ын 2025 оны санхүүгийн нэгтгэсэн тайлан болон “Монгол Улсын 2025 оны төсвийн гүйцэтгэл батлах тухай” УИХ-ын тогтоолын төслийг хэлэлцэх үеэр Ерөнхий сайд Н.Учрал ТӨК-иудын захирлын цалинг 53% бууруулахаа мэдэгдлээ.

🕶️ ТОП-20 компанийн зуны өнгө

Дэлгэр зун Монгол оронд айлчилж, нэг мэдэхэд л 2026 он талдаа оржээ. Тиймээс энэ он гарснаас хойш томоохон компаниудын хувьцааны үнэ хэрхэн хөдөлснийг харцгаая.

☯️ Арга билиг шиг хагас жил 

Монголын хөрөнгийн зах зээлийн нэрийн хуудас болсон ТОП-20 индекс 6-р сарын 30-ны байдлаар энэ оны эхнээс 3.1% буурч 53,031.6 нэгжид хүрчээ. Нөгөөтээгүүр, яг л арга билиг мэт ТОП-20 компанийн 10-ынх нь хувьцааны үнэ өссөн бол үлдсэн 10-ынх нь буураад байна. Эндээс бууралтыг нь задалбал: 

• 🔻 Уналттай компаниуд: Хувьцааны үнэ буурсан 10 компанийг Худалдаа Хөгжлийн Банк (TDB) 24.8%-ийн уналтаар тэргүүлж, араас нь тус бүр 16%-ийн бууралттай Премиум Нэксус (CUMN), Монложистикс Холдинг (MLG) нар оржээ. Цаашлаад, эдгээр 10 компанийн хувьцааны үнэ дунджаар 11.2%-иар буурсан байна.

• 💥 Хүндхэн өдөр: Энэ оны эхний хагасын хамгийн өндөр уналттай өдөр 4-р сарын 8-ны Лхагва гараг байлаа. Тухайлбал, тус өдөр ТОП-20 индекс оны эхнээс 8.5% буурч, 50,093.3 нэгж дээр хаагдсан бөгөөд санхүүгийн салбарын компаниуд нийтдээ ₮21.6 тэрбумын үнэлгээгээ алджээ.

🟢 Өсөлтийн буухиа

Өнгөрсөн I улирлын байдлаар ТОП-20 компанийн 9-ийнх нь хувьцаа өсөөд байсан бол хагас жилийн эцсээр 10 компанийн үнэ өссөн дүр зураг ажиглагдав. Тухайн үед хамгийн өндөр өсөлттэй байсан нь Инновэйшн Инвестмент (QPAY)-ийн өсөлт саарсан ч 16.1%-ийн өсөлтөөр дээрээсээ 4-т бичигдээд байна. Харин удаах байранд эрэмбэлэгдэж байсан ХасБанк (XAC)-ны хувьд хувьцааны үнэ нь 32.8% өсөж, хувьцаа эзэмшигчдийн харцыг булаажээ.

Эцэст нь… Энэ жил хөрөнгийн зах зээлийн хөрвөх чадварыг нэмэгдүүлэх тусгай хөтөлбөрийн хүрээнд МХБ-ээс удаа дараагийн ажлуудыг хийсээр байна. Эдгээр ажлын бодит үр дүн 2026 оны үлдсэн хагаст гарах уу гэдэг тун сонирхолтой. 🤔

• 🍋 М.Даваажаргал: Эдийн засгийг зөвхөн бодлого биш инженерчлэл хөгжүүлдэг. (LemonPress)

• 🤪 SoftBank-н хувьцаа эзэмшигчдийн хурлын галзуу материал. (SoftBank)

• 📰 Зарим хүмүүсийн цорын ганц мэдээний эх сурвалж Facebook болоод байна. (eagle.mn)

• 📀 2028 оноос шинэ PlayStation диск уншихаа болино. (TechCrunch)

🇯🇵❌ Манайд битгий ир!

Манайхыг 1 сая жуулчин авна гэж попорч, мөнгө цацаж, зовж, жаргаж байхад зарим улс аялал жуулчлал хэтэрлээ, багасгая гэж байх ч гэж дээ.

🎎 Юу болов оо, хүүхээ

Япон Улс руу явахыг хүсдэггүй жуулчин гэвэл өдрийн од мэт цөөн биз ээ. Энэ утгаараа тус улсыг зорьсон жуулчдын тоо 2023 онд 25.1 сая, 2024 онд 36.8 болж, 2025 онд бүр 42.7 саяд хүрсэн аж. 2 жилийн дотор 70% нэмэгдсэн хэрэг. Энэ эхний 4 сард л гэхэд 14.4 сая жуулчин ирээд амжиж.

• 🍱 Ихийг хүсэхгүй байна: Тус улсын ЗГ энэ сарын 1-нээс эхлүүлэн жуулчны татвараа 3 дахин нэмэгдүүлж ¥3,000-д хүргээд буй. Уг шийдвэр нь аялал жуулчлалын өсөлттэй тэмцэж байгаагийн илрэл юм.

🎌 Шинэ татвар хэнд, хэрхэн нөлөөлөх вэ?

Өмнө нь Япон улсаас гарч буй аялагчдаас ¥1,000 авдаг байсныг нэмсэн нь энэ. Уг татварыг нислэгийн болон аяллын хөлөг онгоцны тасалбарын үнэд шууд багтаасан байна.

• 🗾 Харьяалал хамаарахгүй: Энэхүү татварыг гадаадын жуулчид төдийгүй тус улсаас гарч буй Япон Улсын иргэд ч адилхан төлнө.

• 🥢 Зарцуулалт, орлогын өсөлт: Энэхүү татварын нэмэгдлээс орж ирэх орлогыг жуулчдын хэт төвлөрлийг сааруулах, аялал жуулчлалын дэд бүтцийг бэхжүүлэх, олон улсын зочдыг хүлээн авах чадамжийг нэмэгдүүлэхэд зарцуулах аж. Өмнө нь тус татвараас жилд ¥50 тэрбум төвлөрдөг байсан бол одоо энэ дүн ¥120 тэрбум болж өсөх хүлээлттэй байна.

🍥 Визний үнэ VS Паспортын үнэ

Энэхүү шинэчлэл зөвхөн гарах татвараар хязгаарлагдсангүй. Жуулчдын урсгалыг зохицуулахын тулд богино хугацааны жуулчны визний хураамжийг 5 дахин өсгөсөн. Нэг удаагийн виз ¥15,000, олон удаагийн виз ¥30,000 болсон хэрэг. 

• 🇰🇷🇺🇸 Найзуудаа хөнгөлнө: Америк, Өмнөд Солонгос зэрэг визний хөнгөлөлттэй 74 орны иргэдэд энэ өсөлт хамаарахгүй боловч Хятад, Филиппин, Вьетнам зэрэг виз мэдүүлдэг орнуудын аялагчдад шууд нөлөөлөх юм. 

• 🍜 Сонирхолтой зохицуулалт: Харин эсрэг талд гадагшаа аялах япончуудын санхүүгийн дарамтыг хөнгөлөхийн тулд паспортын хураамжаа ¥7,000-ээр хөнгөлсөн аж.

Эцэст нь… Цаадуул чинь татвар, визний үнийг нэмж байгаа ч 2030 он гэхэд жилд 60 сая жуулчин хүлээн авах зорилтоосоо ухраагүй. Үнийн өсөлт нь жуулчдыг үргээх биш, харин чанартай аялал жуулчлалыг дэмжих зорилготой гэнэ дээ. Япон гэснээс манай Lemonade in Japan цуврал цацагдаад эхэлсэн шүү. ЭНД дарж үзээрэй. 🍋 

📐 X-г олоорой.

X^3+Y^3=370
(X^2*Y)+(X*Y^2)=189

Толгой тархиа сэргээгээд, эртний математикийн мэдлэгээ эргэн санаад дараах систем тэгшитгэлээс X-н утгыг олох гээд үзээрэй. Олсон бол математиктаа сайн байсан нэгнээр бодуулаарай. 🧮🧐

GIPHY

🍋 Америкийн Хууль зүйн яам болон 17 муж өндөгний үнийг хууль бусаар хуйвалдаж өсгөсөн хэргээр салбарын 3 том компанитай тохиролцоонд хүрэв. Компаниуд буруугаа хүлээгээгүй ч хэргийг хаахын тулд $3.3 саяыг төлж, 53 сая өндөг хандивлахаар болжээ. Тэднийг 2022-2025 онд хуурамч санал өгөх замаар үнийг зохиомлоор хөөрөгдөж, хэрэглэгчдийг хохироосон гэж буруутгасан байна.

🍋 ЗГ-аас өргөн мэдүүлсэн нийгмийн даатгал, тэтгэврийн шинэчлэлийн хуулийн төслийг эцэслэн баталлаа. Шинэчлэлээр 2027 оноос ахмадуудад ₮100-₮300 мянгын суурь тэтгэвэр олгох бөгөөд 2033 оноос тэтгэврийг 10 жилийн цалингийн дунджаар бодно. Мөн наснаас хойш ажиллавал тэтгэврийг жил бүр 4% нэмэх, хувийн сан үүсгэх, оюутан болон зарим ажил олгогчийг шимтгэлээс чөлөөлөх заалтууд оржээ.

🍋 2026 оны 7 сарын 1-ний байдлаар Монгол Улсад 418,732 гадаадын жуулчин ирсэн нь өмнөх оны мөн үеэс 19.8% өссөн үзүүлэлт болов. Зуны аяллын оргил үе болон Наадам хаяанд ирсэн тул цаашид жуулчдын урсгал улам нэмэгдэх төлөвтэй байна. Мөн энэ сард Чингис хаан олон улсын нисэх буудлын үйл ажиллагаа эхэлсний 5 жилийн ой тохиож буй. 

🍋 Авлигатай Тэмцэх Газраас нэгтгэсэн 2025 оны хөрөнгө орлогын мэдүүлгээр УИХ-ын 126 гишүүний 110 нь буюу 87% нь тэрбумаас дээш төгрөгийн хөрөнгөтэй байна. Нийт хөрөнгөөрөө Д.Ганмаа ₮324 тэрбум, Ч.Анар ₮54.5 тэрбум, Ч.Номин ₮48 тэрбумаар жагсаалтыг тэргүүлжээ. Үүнээс Д.Ганмаа гишүүний хадгаламж ₮568 саяас ₮320.3 тэрбум болж огцом өссөн гэж мэдүүлсэн аж.

Хамтран ажиллах | Ажлын байр | Редакцын бодлого

Publisher: Ц.Анхбаяр
Editor: С.Ангирмаа
Writers: М.Хулан, Б.Эсүхэй
Graphics by: Ц.Цэлмэг

POWERED BY

Happy Disco Day! 🪩 Жил бүрийн энэ өдрийг Дисконы өдөр болгон тэмдэглэдэг ажээ. 1970-аад оны хөгжим, чамин загвар, соёлыг эргэн дурсаж, тэмдэглэдэг хэрэг. Өнөөдөр Playtime эхэлж байгааг ч хэлэх үү, энэ өдрийг тэмдэглэж байгаа залуус маань болгоомжтой байж, маргаашийнхаа ажлыг бас боддог юм шүү. 😜

*Нэг өдрийн өөрчлөлт.

BOM: Монголбанк 2026 оны өнгөрсөн сард 2.4 тн, оны эхнээс өссөн дүнгээр нийт 7.4 тн үнэт металл худалдан авлаа.

MFA: Бүгд Найрамдах Гватемал Улсын Гадаад хэргийн сайд Карлос Рамиро Мартинезийн Монголд хийж байгаа албан ёсны айлчлал өнөөдөр эхэлж байна.

CUMN: Премиум Нэксус ХК (CUMN)-ийн ТУЗ-ийн шийдвэрээр Санхүү хариуцсан захирал Г.Бат-Эрдэнийг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлж Б.Ганзоригийг томилжээ.

ECON: 19 шинжээчийн дунд явуулсан судалгаагаар ирэх оны I улиралд бодлогын хүү бага зэрэг буурч 11.7%, инфляц бага зэрэг буурч 9.2%, зээлийн хүү өнөөгийн түвшинд 17.5% байна гэж төсөөлсөн байна.

👑 Тэргүүн дэдийн сэлгээ

Өчигдөр УИХ-ын Эдийн засгийн байнгын хороо 53.1%-ийн ирцтэйгээр хуралдаж Монголбанкны Тэргүүн дэд ерөнхийлөгчид нэр дэвшигчийн сонсголын тайланг хэлэлцсэнээр Э.Анарыг томилохыг дэмжлээ. Ер нь энэ талбарт юу болоод байна вэ?

❌ Биелдэггүй хуулийн заалт

Монгол Улсын Төв банкны тухай хуулиар Төв банкны удирдлагын хараат бус, бие даасан байдлыг хангах үүднээс Ерөнхийлөгч, Тэргүүн дэд болон Дэд ерөнхийлөгч нарыг 6 жилийн хугацаатай томилохоор заасан байдаг. Энэхүү зохицуулалт нь макро эдийн засаг, мөнгөний бодлогыг улс төрийн нөлөөллөөс ангид байлгах, тогтвортой байдлыг хангах чухал ач холбогдолтой. Гэвч 1993 оноос хойш томилогдсон Тэргүүн дэд ерөнхийлөгч нар дунджаар 4 жил ажиллажээ.

🥶 Улс төрийн халаа сэлгээ 

1993-2023 оны хооронд Төв банкны Тэргүүн дэд ерөнхийлөгчийн албан тушаалд 6 хүн томилогдон ажилласан. Дундаж хугацаа нь хуульд зааснаас богино байснаас гадна улс төрийн шилжилт, сонгуулийн үр дагавраас шалтгаалан энэхүү чухал суудал эзэнгүй байсан дүр зураг харагдаж байна. Томилогдсон Ерөнхийлөгчдийн хамгийн хамгийн нь,

• 🕐 Цорын ганц: 2000 онд томилогдсон А.Батсүх нь 33 жилийн түүхэнд хууль ёсны 6 жилийн бүрэн эрхийн хугацаагаа дуусгаж, институтийн тогтвортой байдлыг хадгалж чадсан цорын ганц Ерөнхийлөгч.

• 👋 Дэвшлээ, Bye: 2010 томилогдсон Б.Жавхлан болон 2020 томилогдож байсан Г.Дөлгөөн гэх удирдлагууд хуулийн хугацаагаа дуусгалгүй, 3-5 жилийн дараа өөрийн хүсэлтээр чөлөөлөгдсөн. Үүний гол шалтгаан нь УИХ-ын ээлжит сонгуульд нэр дэвших, улс төрийн карьераа үргэлжлүүлэх сонголт байв.

• 🪫 7 жилийн эзгүйрэл: Сүүлийн 33 жилийн 7 жилд нь тус суудал сул байсан нь бодлогын залгамж чанарыг сулруулж, Төв банкны удирдлагыг мэргэжлийн, хараат бус байхаас илүү улс төрийн карьерын "түр зуурын гишгүүр" болгон ашигладаг уу гэх хардлагыг төрүүлж байна.

🎧 Шинэ сэлгээний сонсгол

Юутай ч сонсголын үеэр Тэргүүн дэд ерөнхийлөгчид нэр дэвшигч Э.Анар инфляцыг барих, цахим шилжилтийг дэмжих, засаглалыг сайжруулахаа амлаж, зээлийн хүүг бууруулах, хараат бус байдал, гадаадын банк болон койнтой холбоотой асуудлыг голчлон хөндөж ярилцсан. Ганцхан нэр дэвшигч оруулж ирж байгаа нь сонголтгүй нөхцөл үүсгэж буйг гишүүд шүүмжилж байсан ч ЭЗБХ ийнхүү дэмжжээ. Юу болохыг харж л байя даа.

• 🇲🇳 Рио Тинтотой хийсэн хэлэлцээрт Монгол ямар үүрэг хүлээх вэ? (iToim)

• 🎬 Киноны дундуур реклам явахгүй байх нь тансаглал. (TheVerge)

• 🫢 Төрийн байгууллагууд ₮32.8 тэрбумаар 10,840 сургалт хийв. (news.mn)

• ⚽️ Японы шигшээ багийн өмсгөлийн борлуулалт 29 дахин өсжээ. (Bloomberg)

📊 Том индексүүдийн том хөдөлгөөн

2026 оны эхний хагас жилд дэлхийн томоохон индексүүд болох Японы Nikkei 225 (^N225), Америкийн NASDAQ (^IXIC), S&P 500 (^GSPC) нар цойлсон бол Хонконгийн Hang Seng (^HSI) болон манай ТОП-20 индекс уналттай нүүр туллаа.

🌏 Азийн байдал

Азийн хөрөнгийн зах зээлд оны эхнээс Nikkei 225 огцом 35.2% өссөн бол Hang Seng 13.1%, ТОП-20 индекс 3.1%-иар тус тус унаад байна. 

• 🇯🇵 AI-н халуурал: 2026 оны эхний хагаст AI болон хагас дамжуулагчтай холбоотой компаниудын огцом өсөлт Nikkei 225-г хэд хэдэн удаа шинэ дээд цэгт хөтөлж, одоо аль хэдийн 70 мянган нэгжийг даваад байна. Үүнд мөн шинэ Ерөнхий сайд Санаэ Такаичигийн хэрэгжүүлж буй эдийн засгийн бодлого, ¥-ийн ханш $-ын эсрэг сул хэвээр байсан нь нөлөөлсөн аж. 

• 🇭🇰 Хүндхэн хагас: Оны эхнээс Hang Seng 13.1% унасан нь Хятадын үл хөдлөх хөрөнгийн салбарын урт хугацааны хямрал болон эдийн засгийн удаашрал гүнзгийрсэнтэй шууд холбоотой байв. Мөн олон улсын хөрөнгө оруулагчид Хонгконгийн зах зээлээс дайжиж, хөрөнгөө Япон руу шилжүүлсэн нь уналтыг улам хурдасгажээ.

• 🇲🇳  Улаан ТОП-20: Монголын ТОП-20 индекс 3.1% буурсан. 2025 оны мөн үед бүр 4.3% байв. Энэ жилийн хувьд 20 компанийн 10-ынх нь хувьцааны үнэ өссөн бол үлдсэн 10-ынх нь өссөн аж

🇺🇸 Сэргэлт болон Эргэн ирэлт

Америкийн томоохон индексүүдэд тооцогдох NASDAQ 12.8%, S&P 500 9.3% тус бүр өсжээ. Үүнд мэдээж AI-н эрэлт болон технологийн акулуудын санхүүгийн бахдам гүйцэтгэл голлох нөлөөг авчирсан байна. Гэснээс, S&P 500 өнгөрсөн 3 сарын 30-ны доод цэгээсээ хойш ердөө 3 сарын дотор 18.2% өсөж, сүүлийн жилүүдэд байгаагүй гайхам эргэн ирэлтийг үзүүлжээ.

Эцэст нь… Энэ оны эхний хагаст голлох индексүүд дараах байдлаар хөдөлжээ. За тэгээд маргааш ТОП-20 индексээ дэлгэрүүлээд, компаниудын хувьцаагаар уулзацгаая. 😈

124
Өнөөдөр эхэлж буй Playtime Festival-д амьд болон электроник хөгжмийн 21 улсын 124 хамтлаг оролцох хуваарьтай байна.
374,451
2022-2025 онуудад Playtime Festival нийт 374,451 цагийн хөгжмийн хөтөлбөрийг бэлтгэн үзэгчдэдээ хүргэжээ.
₮18.6 тэрбум
Нийслэл энэ оны төсвийн төсөлд Тоньюукукийн замаас Playtime Field хүрэх замыг засмал зам болгон хучих ажилд ₮18.6 тэрбумыг төсөвлөжээ.

Wonderful Mongolia Travel

🍋 НҮБ-ын тайлангаар Монгол Улсын жуулчдын тоо 39% өсөж, аялал жуулчлалын өсөлтөөр дэлхийд 4-т, Ази-Номхон далайн бүсэд 2-т эрэмбэлэгдлээ. Энэхүү амжилтыг ЗГ-ын олон улсын сурталчилгаа болон үйлчилгээний чанарыг сайжруулсан бодлогын бодит үр дүн гэж тайлбарлажээ. Цаашид тогтвортой аялал жуулчлалыг хөгжүүлж, жуулчдын урсгалыг 4 улиралд тэнцвэржүүлэх нь чухал байна.

🍋 Kroger (KR) сүлжээ дэлгүүр зах зээлээ тэлэх, өрсөлдөх чадвараа нэмэгдүүлэх зорилгоор Giant Eagle компанийг $1.65 тэрбумаар худалдаж авахаар боллоо. Өмнө нь Kroger-н Albertsons-той хийхээр төлөвлөсөн $25 тэрбумын нэгдэл шүүхийн шийдвэрээр бүтэлгүйтэж байсан билээ. Тус хэлцэл нь Walmart (WMT), Amazon (AMZN) зэрэг хүчтэй өрсөлдөгчдийн эсрэг байр сууриа бэхжүүлэхэд чиглэжээ.

🍋 Дональд Трамп Цагаан ордонд эргэн ирснийхээ дараа хамгийн багадаа $2.2 тэрбумын орлого олжээ. Үүний $1.4 тэрбумыг түүний гэр бүлийн крипто бизнесүүд, тухайлбал $TRUMP койн болон АНЭУ-ын хөрөнгө оруулалттай компани бүрдүүлсэн байна. Нөгөөтээгүүр Трамп өөрөө крипто салбарын гол бодлогыг боловсруулж байгаа нь ашиг сонирхлын томоохон зөрчил дагуулж буй.

🍋 ЗГ менежментийн төлбөрүүдийг тэглэж, хүүг 3.95% болгон бууруулснаар нийт ₮30 их наядын зардлыг хассаныг салбарын сайд мэдээлэв. "Онтрэ"-тэй хийх хэлэлцээрийг баялгийн өгөөжийн дийлэнх нь ард түмэнд үлдэх Үндсэн хуулийн зарчимд суурилан явуулж байгаа л гэнэ. Цаашид хамгийн ашигтай хувилбараар шинэ Хөрөнгө оруулалтын гэрээ байгуулж, үр дүнг УИХ-аар нээлттэй хэлэлцүүлэх ажээ.

Хамтран ажиллах | Ажлын байр | Редакцын бодлого

Publisher: Ц.Анхбаяр
Editor: С.Ангирмаа
Writers: М.Хулан, Б.Эсүхэй
Graphics by: Ц.Цэлмэг

POWERED BY

Өглөөний мэнд! NBA-н бүх цаг үеийн шилдэг оноо түүгч Леброн Жэймс Lakers дахь 8 жилийн карьертаа цэг тавьж, өөр баг руу шилжихээр шийдвэрлэжээ. Одоогоор ямар багт орох нь тодорхойгүй байгаа ч Golden State Warriors баг түүнийг элсүүлэх хамгийн өндөр магадлалтайд тооцогдож байна. 🏀🤫

*Нэг өдрийн өөрчлөлт.

GOV: ЗГ болон Rio Tinto-н хэлэлцээрийн үр дүнд төслийн хувь нийлүүлсэн хөрөнгө оруулалтын зээлийн хүү 10.5% байсныг 7.9% болгон бууруулж, энэ онд ногдол ашиг авахаа зарлав. 

MSE: Тусгай зөвшөөрөл нь цуцлагдсан Евразиа Капитал Холдинг ҮЦК (SUN)-ийн харилцагчдын дансыг Голомт Капитал ҮЦТХТ-тэй хамтран шилжүүлж байна.

JPN: Японы мөнгөн тэмдэгт $-ын эсрэг 1986 оноос хойших хамгийн доод түвшиндээ суларчээ. $1=¥162 болжээ.

TDB: Moody’s агентлаг Худалдаа Хөгжлийн Банк (TDB)-ны зээлжих зэрэглэлийг B2-оос B1 болгон ахиуллаа.

☠️ Ташраараа "F"

Элсэлтийн Ерөнхий Шалгалт (ЭЕШ)-ын 2026 оны үр дүн албан ёсоор гарч дууслаа. Юу болов?

🫵 Улсын дундаж 6 жил "F" түвшинд

ЭЕШ-ын дүн зөвхөн сурагчдын мэдлэгийг шалгах сорил биш, Монгол Улсын ерөнхий боловсролын систем, цаашлаад улс орны оюуны чадавх ямар түвшинд хүрснийг илтгэх бодит толь юм. Харамсалтай нь, 2020 онд гол 10 хичээлийн анхдагч онооны дундаж 44.2 байсан бол 2026 онд 38.0 болж, даруй 6.2 оноогоор буурсан байна. Ялангуяа Биологийн хичээлийнх 21 оноо, Нийгэм судлалынх 16 оноо, Монгол хэлнийх 11 оноогоор тус тус урууджээ. 

😪🔻 Математикийн боловсролын дампуурал 

Хамгийн түгшүүртэй үзүүлэлт нь Математикийн үнэлгээ. Улсын хэмжээнд нийт 33,114 сурагч Математикаар шалгалт өгснөөс ердөө 2.64% нь 60-аас дээш оноо авсан аж. Бүр нарийвчилбал, элсэлтийн дээд шалгуурт тооцогдох 80-100 онооны хооронд улсын хэмжээнд ердөө 209 сурагч байна. Энэ нь нийт шалгуулагчдын 97% гаруй нь математикийн суурь мэдлэггүйгээр сургуулиа төгсөж буйн илрэл юм.

🗺️ Бүс нутгийн ялгаа 

2026 оны анхны онооны дунджаар Өвөрхангай, Увс, Говьсүмбэр аймгууд тус бүр 2 хичээлээр улсад эхний байранд оржээ. Нийслэл хот зөвхөн Англи хэлний хичээлээр тэргүүлсэн бөгөөд байгалийн шинжлэх ухааны хичээлүүдээр орон нутгаас хоцорч байгаа нь нийслэлийн сургуулиудын хэт ачаалал, анги дүүргэлт чанарт сөргөөр нөлөөлж буйг харууллаа.

📌 Шалтгаан нь юу вэ?

Өнгөрсөн 30 гаруй жилийн хугацаанд улсын төсвийг спорт заал, соёлын төв гэх мэт бетон барилгад олноор нь үр ашиггүй зарцуулж ирсэн атлаа шинжлэх ухааны боловсрол, лаборатори, багш нарын чадавхыг зөвхөн сургууль, багш нарын хувийн идэвх зүтгэл дээр даатгаж хаясан. Одоо харин үүнийхээ горыг амсан байна даа.

• 🔫 Senzu буюу М.Азбаяр The MongolZ-г албан ёсоор орхиж, BC.Game-тэй гэрээллээ. (HLTV)

• 😐 Улс төрчид хүүхдүүдээ бод гэх логикийн алдаагаар түрий барих болов. (Baabar.mn)

• ⚽️ ДАШТ-д цахиур хагалж буй жижиг улсуудын эдийн засгийн түүх. (MondayEconomist) 

• 🏋🏻‍♂️ Урт наслахын тулд 7 хоногт хэдэн удаа хүчний дасгал хийх хэрэгтэй вэ? (GQ)

⛽️ Шатахууны үнэ өсөх үү? 

Наадмын урт амралт эхлэхтэй зэрэгцээд шатахууны үнийн өсөлттэй холбоотой хэд хэдэн мэдээлэл гараад амжлаа. Тэгвэл шатахууны үнэ өсөхөд хэдэн хуруу дутуу байгааг хамтдаа тоолъё.

🇷🇺 Хөршийн байдал

Олон жилийн турш үргэлжилж буй Орос-Украины дайн сүүлийн саруудад улам л хурцадмал нөхцөл байдал руу шилжлээ. Үүний нэгэн жишээ бол Украины тал Оросын газрын тос үйлдвэрүүд рүү нисгэгчгүй дроноор удаа дараа довтлоод буй явдал юм. Үр дүнд нь Оросын улсын түлш шатахууны хангамжид тодорхой хэмжээний хомсдолд ороод байна.

• 🌲 Тувагийн өсөлт: Оросын бүрэлдэхүүн улсуудаас шатахууны үнэ хамгийн ихээр өссөн нь Тува болжээ. Тодруулбал, өнгөрсөн 7 хоногт Тувад шатахууны үнэ 9.2% өсөж, нэг литр нь дунджаар ₽90.63 буюу ₮4,147.2-т хүрсэн гэнэ.

• 🚗 Эрхүүгийн оочир: Шатахууны хомсдол Эрхүүг ч дайраад өнгөрсөн бөгөөд мужийн захиргаанаас шатахууны нийлүүлэлт хангалтгүй байгаа тул Роснефт компанийн бүх шатахуун түгээх станцуудад нэг автомашинд 50 литрээс илүү бензин өгөхгүй байхаар тогтоожээ.

🗣️ Сайдын амлалт

Өчигдөр хойд хөршид үүсээд буй асуудлын улмаас Монголд шатахууны үнэ огцом биш ч аажмаар өсөж магадгүй байна. Учир нь Орос Монголд шатахууныг дотоодын үнээсээ хямд нийлүүлж байгаа тул цаашид дизель түлшний адил биржийн үнээр нийлүүлэх асуудал яригдаж эхэлжээ. Гэхдээ наадмын үеэр шатахуунтай холбоотой ямар нэг асуудал үүсэхгүйг салбарын сайд амласан байна шүү.

• 🔢 Дотоодын тоо: Энэ оны эхний 6 сарын байдлаар нийт шатахууны үлдэгдэл 201.5 мянган тн байгаа бөгөөд үүний 46.7%-ийг дизель түлш, 32.4%-ийг АИ-92 бензин бүрдүүлжээ. Түүнчлэн улсад дунджаар энгийн АИ-92 бензин нэг литр нь ₮2,768-өөр, дизель түлш ₮4,578-өөр борлуулагдаж байна.

Эцэст нь… Наадмын дараа намар болж, шатахууны үнэ өсөх бололтой. Үнэ хөдөлбөл тээвэр, барилга, өргөн хэрэглээний барааны үнэд ч дарамт үзүүлэх нь тодорхой биз ээ. 🤔

LinkedIn

🍋 “Гайхамшигт 7” технологийн компаниудын үнэлгээ өнгөрсөн сард $2.3 их наядаар буурчээ. Энэ нь тэдний AI дэд бүтцэд зарцуулсан асар их хөрөнгө оруулалтаас болсон аж. Тухайлбал Microsoft (MSFT)-н хувьцааны үнэ 20%, Nvidia (NVDA) 13%-нх тус тус унасан байна. Харин тэдний энэхүү их зарцуулалтын ачаар хагас дамжуулагч үйлдвэрлэгчдийн хувьцаа өсөж, чипийн нийлүүлэлтийн хомсдол үүсэв.

🍋 Энэ жилийн Үндэсний их баяр наадмаар 1024 бөх барилдуулна. Ингэхдээ бөхийн барилдааны 1 болон 2-ын давааг 7-р сарын 10-ны өдөр зохион байгуулахаар төлөвлөж байна. Одоогийн байдлаар Төв цэнгэлдэх хүрээлэнгийн тохижилтын ажил 70%-ийн гүйцэтгэлтэй үргэлжилж байгаа ба наадмын 11,12-ны тасалбар ₮150 мянга, 7-р сарын 11-ний 21 цагаас тоглох тоглолтын тасалбар ₮50-₮80 мянгаар худалдаалагдах аж.

🍋 Монгол Улс үндэсний агаарын тээвэрлэгч МИАТ компанийн флотыг шинэчлэх зорилгоор Францын Airbus (AIR.PA) компаниас 10 агаарын хөлөг худалдан авахаар төлөвлөж байна. Энэхүү шийдвэр нь түрээсийн онгоцны санхүүгийн дарамтыг бууруулж, нислэгийн чиглэл, хүртээмжийг нэмэгдүүлэх чухал ач холбогдолтой юм. Томоохон худалдан авалтын санхүүгийн баталгааг дотоодын Худалдаа Хөгжлийн Банк (TDB) гаргахаар дэмжин ажиллаж буй.

🍋 Nike (NKE) компанийн хувьцаа сүүлийн 11 жилийн хамгийн доод цэгтээ хүрч, энэ онд 36% унав. Үүнд захирал Эллиотт Хиллийн бүтцийн өөрчлөлт, Adidas (ADS.DE) тэргүүтэй брэндүүдийн өрсөлдөөн болон Хятад дахь борлуулалт 10% буурсан нь нөлөөлжээ. Компанийн удирдлагууд борлуулалт дараагийн улиралд ч дахин 2%-4% буурна гэж таамаглаж байгаа аж.

Хамтран ажиллах | Ажлын байр | Редакцын бодлого

Publisher: Ц.Анхбаяр
Editor: С.Ангирмаа
Writers: М.Хулан, Б.Эсүхэй 
Graphics by: Ц.Цэлмэг

POWERED BY

Hey! Playtime Festival эхлэхэд өнөөдөр, маргааш гэсэн 2 өдөр л үлдлээ. Тасалбараа авч, явах бэлтгэлээ базаасан хүмүүс байна уу? Эхний өдрийн онцлох хамтлаг болон уран бүтээлчдийн гарах цагийг ЭНД дарж хараарай. 🎶🧑‍🎤🎸

*Нэг өдрийн өөрчлөлт.

MRT: Монгол, Канадын хооронд шууд нислэг үйлдэх агаарын харилцааны хэлэлцээрийн төслийг эцэслэн үзэглэж, эрх зүйн орчныг бүрдүүллээ.

GOV: Unlock the Mongolian economy хуралдаанаар $545 саяын гэрээ байгуулагдаж, гадаадын сан, банкнууд Монголын зах зээлд нэвтрэхээр болов.

FRC: Үл хөдлөх эд хөрөнгө зуучлалын үйл ажиллагаа эрхэлж буй 303 хуулийн этгээдийн нийт хувь нийлүүлсэн хөрөнгийн хэмжээ ₮6.1 тэрбумд хүрчээ.

💉❌ Зах зээлийг сэргээх тарианаас татгалзав

Монгол Улсын алтны экспорт жил ирэх тусам буурч байгаа. Гэвч Гацуурт, Эрээн-Баавгайтын алтны ордыг ашиглах тогтоолын төслийг хэлэлцэхийг түр хойшлуулав. Энэ хойшлуулалт ямар үр дагавартай вэ? 

🧟 Салбарын уналт: Цонхийсон тоонууд

Монголбанканд тушаасан алтны хэмжээ 2024 онд 16 тн байсан бол 2025 онд 10 тн болж огцом буурав. Улмаар 2026 оны эхний таван сарын байдлаар алтны экспорт ердөө 2.5 тн байгаа нь өмнөх оны мөн үеэс 27% унасан үзүүлэлт юм. Дотоодоос алт худалдан авалт ийнхүү тасалдсан нь төгрөгийн тогтвортой байдал болон валютын нөөцөд шууд дарамт учруулж буй.

👅 Хэлээрээ түлхсэн шар тос

Өнгөрсөн 7 хоногт Уул уурхайн зарим төслүүдийг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах тухай УИХ-ын тогтоолын төслийг өргөн барьсан. Улмаар 42.3 тн-н алтны нөөцтэй Гацууртын орд, 10.5 тн-н нөөцтэй Эрээн-Баавгайтын ордууд эдийн засгийн эргэлтэд орж, алт тушаалт 5 тн-оор нэмэгдэж, жилд $620-$750 саяын орлого олох байв. Гэвч өчигдөр ЗГ-аас уг тогтоолын төслийг хэлэлцэхийг намрын чуулган хүртэл хойшлуулжээ.

• 💸 Юу алдаж байна вэ? Тогтоол батлагдмагц хөрөнгө оруулагч талаас улсын төсөвт ₮500 тэрбумыг урьдчилгаа хэлбэрээр шууд тушаах байв. Алтны үнэ дэлхийн зах зээлд түүхэн дээд цэгтээ хүрсэн энэ үед олборлолт, экспортын болон татварын орлого нэмэгдэх нь төгрөгийн ханшийг хамгаалахад нөлөөлөх байлаа. 

• 🙂‍↔️ Үндэсний баялгийн сан томрох уу? Гацууртын төслийн нийт хугацаанд Үндэсний баялгийн санд $3.6 тэрбум буюу ₮12.3 их наяд хуримтлагдах байж. Энэ нь манай улсын бүтэн жилийн төсвийн бараг тал хувь бөгөөд Монголын иргэн бүрийн нэр дээр ₮3.5 саяын бодит хуримтлал үүсгэх баялаг байв.

🔻 Өөрөө унасан хүүхэд… 

Манай экспортын орлогын дийлэнх хэсэг нь уул уурхайн орлогоос хамааралтай байгаа. Гэвч сүүлийн үед уул уурхайн салбарт хортой, ухралт хийсэн олон үйлдэл болж байна. Оюу толгойн үйл ажиллагааг доголдуулж, стратегийн ач холбогдолтой ГХЭ-ийн төслийг зогсоов. Харин одоо алтны үндсэн ордуудын гацаа үргэлжилсээр. Стратегийн томоохон төслүүдээ хааж боох нь эдийн засгийн хувьд асар том алдагдсан боломжийн өртөгтэй. Онолоороо өнөөдрийн ₮1 ирээдүйн ₮1-өөс үргэлж илүү үнэ цэнтэй байдаг ч Монголд маань арай өөр л байгаад байна даа.

• 🎧 Playtime Festival 2026-д оролцох электроник хөгжмийн артистуудтай танилцъя. (iKon)

• 📉 Японы хөрөнгийн зах зээл дэх IPO-н тоо сүүлийн 15 жилийн ёроолдоо хүрэв. (FT)

• ♟️ Улс төрийн тоглоомд УИХ-ын дарга асан М.Энхболд иргэн ирэх үү? (graph.mn)

• 💉 Дэлхийн анхны AI-д суурилсан хорт хавдрын вакцин Бээжинд үйлдвэрлэгдэнэ. (SCMP)

💸 GTA-г тойрсон мөнгө

Өнгөрсөн 7 хоногт видео тоглоом сонирхогчдын арааны шүлсийг олон жил ялгаруулж ирсэн Grand Theft Auto VI буюу GTA VI-н урьдчилсан захиалга эхэлсэн. Үүнээс хойш GTA VI нь ёстой л нүд ирмэхийн зуурт 39 сая ширхэг борлуулагдаж, айхтар амжилтын эзэн болсон сурагтай шүү.

🤑 1 өдөрт $3 тэрбум

Урьдчилсан захиалга эхэлснээс хойш 1 өдрийн дотор GTA VI 39 сая гаруй ширхэг борлуулагдаж, нийт $3 тэрбумын орлого олсон гэх мэдээлэл цахим орчинд түгээд байна. Өөрөөр хэлбэл, GTA VI ердөө нэг өдөрт өмнөх цуврал GTA V-н 13 жилийн хугацаанд бүрдүүлсэн нийт орлогын бараг 1/3-тэй тэнцэх хэмжээний орлого олжээ. Сонирхуулахад, хамгийн өндөр борлуулалттай тоглоомын нэгээр тооцогддог GTA V нь 2013 оноос 230 сая ширхэг борлуулагдаж, $10 тэрбумыг олсон гэнэ.

• 🕵🏻‍♂️ Зардлыг нь сөхвөл GTA VI-г зах зээлд амжилттай нэвтрүүлэхэд ойролцоогоор $1-$2 тэрбумыг зарцуулжээ. Энэ нь GTA VI-г түүхэн дэх хамгийн үнэтэй видео тоглоом болсныг илтгэх бөгөөд алдарт Бурж Халифаг барьсан өртөгтэй дүйцэхүйц дүн аж.

• 🌠 Толгой компани: Сүүлийн 1 сарын хугацаанд GTA цувралыг хөгжүүлэгч Rockstar Games-н толгой компани Take-Two Interactive (TTWO)-н нэгж хувьцааны үнэ 8.1% өсөж $238.5-т хүрээд байна. Тэдний хувьд дан GTA VI-г борлуулах бус тус тоглоомыг тойрсон экосистемийг бүрдүүлж, стриминг, Roleplay (RP) зэргээс нэмэлт орлого олох бүрэн боломжтой юм. 

🇲🇳 Хэдэн цаг ажиллаад авах вэ? 

Эхний ээлжид зөвхөн PS 5 болон Xbox Series X/S дээр гарах GTA VI-н энгийн хувилбар $79.99-оор, ultimate хувилбар $99.99-оор худалдаалагдана. Эндээс GTA VI тоглоомын энгийн хувилбарын үнийг өнгөрсөн 5-р сарын ажиллагчдын сарын дундаж нэрлэсэн цалинтай харьцуулбал нэг хүн дунджаар 17 цаг ажиллаад GTA VI-г авахаар байна. Хамгийн богино хугацаанд авах боломжтой нь Орхон аймгийнхан бөгөөд тэдний сарын дундаж нэрлэсэн цалин ₮3.8 сая буюу 12.6 цаг ажиллаад л GTA VI-тай болох аж.

Эцэст нь… Манайхан дунд ирэх 11 сарын 19-нд болох GTA VI-н нээлтийг хүлээж байгаа хэр олон хүн байна даа? Худалдаж авахдаа хуримтлуулсан мөнгө байгаа биз? 🤓

Одоогоос 54 жилийн өмнөх яг энэ өдөр анх удаа цаг хугацаа зогсож байсан гэвэл итгэх үү?

Гол шалтгаан нь 1967 онд олон улсын стандартад нэвтэрсэн, хэдэн сая жилд ч секунд алддаггүй атомын супер цагтай холбоотой бөгөөд сарны татах хүчнээс шалтгаалан дэлхийн эргэх хурд удааширч, үүний улмаас атом цаг дэлхийн хугацаанаас түрүүлээд явчихсан аж. Энэ зөрүүг арилгахын тулд энэ өдөр цагийг 1 секундээр зогсоож, түүхэнд анх удаа 23:59:60 гэсэн ер бусын заалтыг гаргасан байна. Түүнчлэн өнгөрсөн хугацаанд хүн төрөлхтөн 27 удаа тус тохируулгыг хийж байсан гэнэ шүү.

✨ Absolute: Мөрөөдөлдөө хүрэх эхний алхам

Absolute төвөөс 9-12 дугаар ангийн сурагчид, эцэг эхчүүд, багш нар болон олон улсын бакалаврын түвшинд суралцах хүсэл сонирхолтой бүх хүнд зориулсан The First Step боловсролын арга хэмжээг Дархан, Эрдэнэт, Улаанбаатар хотод үнэ төлбөргүй зохион байгуулах гэж байна. 

• ✍🏻 Уг арга хэмжээний үеэр IELTS, SAT-н бэлтгэлийн зөвлөгөө, Америк, Хятад, Солонгос, Тайвань зэрэг улсад суралцах боломж, их сургууль сонгох, өргөдөл гаргах үйл явц, тэтгэлэгт хөтөлбөрийн талаарх практик мэдээлэл, нээлттэй Q&A болон ганцаарчилсан зөвлөгөө авах боломжтой.

• 🇲🇳 Энэ жилийн хувьд арга хэмжээ 3 өдөр болох бөгөөд Дархан хотын Залуучууд театрт 6 сарын 30-нд, Эрдэнэт хотын Хүүхэд, залуучуудын театрт 7 сарын 1-нд, Улаанбаатар хотноо Тусгаар Тогтнолын ордонд 7 сарын 5-нд зохион байгуулагдана.

Эцэст нь… Их сургуулийн сонголт, тэтгэлгийн боломж, элсэлтийн бэлтгэл, суралцах орчны талаар бодит туршлага, үнэ цэнтэй мэдээллийг нэг дороос авах бол The First Step арга хэмжээг зорин очоорой. Дэлгэрэнгүй мэдээлэл авахыг хүсвэл ЭНД дараарай.

 

NBC News

🍋 Google (GOOG)-н Андройд газар хөдлөлтийн систем Венесуэлийн 11.4 сая хүнд хүчтэй газар хөдлөлт болохоос өмнө сэрэмжлүүлэг илгээжээ. Үндэсний дохиоллын системгүй тус улсад гар утасны мэдрэгчийг ашиглан чичиргээг илрүүлж, мэдээллийг шуурхай дамжуулсан байна. Дэлхийн 100 шахам оронд ажилладаг энэхүү систем нь хүмүүст аюулаас урьтаж хамгаалалтын арга хэмжээ авах хугацааг олгож байна.

🍋 Эрчим хүчний салбарынхан цалингаа нэмүүлэх зорилгоор өнөөдрөөс ажил хаялт эхлүүлж буй. Тэд яамны 10%-ийн нэмэгдлийг эсэргүүцэж, инфляцтай уялдуулан цалинг 30%-иар шатлалтай нэмэхийг шаардаж байгаа. Улмаар ЗГ шуурхай хэлцэл хийхгүй бол 7 сарын 1-нээс шуурхай албаныхан ч нэгдэж, тог тасрах эрсдэл үүснэ. Гэвч салбарын яамнаас төсөв байхгүй гэсэн мэдээллийг өгсөн билээ.

🍋 Дэлхийн банкны төслийн хүрээнд Улаанбаатар-Арвайхээр чиглэлийн 105 км авто замын засварын Байгаль орчин, нийгмийн менежментийн төлөвлөгөө батлагдлаа. Энэхүү баримт бичиг нь төслийн сөрөг нөлөөллийг Дэлхийн банкны стандарт болон дотоодын хуульд нийцүүлэн бууруулах, хянах зорилготой. Төлөвлөгөө батлагдсанаар замын ажлыг эрсдэлгүй, тогтвортой хэрэгжүүлж, иргэдийн аюулгүй байдлыг хангах нөхцөл бүрдэв.

🍋 Hancom Lifecare (372910.KS) компани Монголд амьсгалын аппарат нийлүүлэх гэрээ байгуулж, гадаад зах зээлээ өргөжүүлж байна. Тус төхөөрөмж нь гал түймэр болон гамшгийн үеийн хорт хийнээс хамгаалах бөгөөд тэдний Ази дахь байр суурийг бэхжүүлэхэд чухал нөлөө үзүүлж буй. Компани цаашид хамгаалалтын бүтээгдэхүүнээрээ Ази, Ойрх Дорнодын зах зээлийг тэлж, захиалгаа ₩30 тэрбумд хүргэхийг зорьж байгаа аж.

Хамтран ажиллах | Ажлын байр | Редакцын бодлого

Publisher: Ц.Анхбаяр
Editor: С.Ангирмаа
Writers: М.Хулан, Б.Эсүхэй
Graphics by: Ц.Цэлмэг

POWERED BY

Шинэ 7 хоногийн мэнд! Бидний Япон Улсад хийсэн Lemonade in Japan контентын маань эхний дугаар цацагдсан шүү. 🎉 Уг контент нь Японд амьдарч байгаа залуус санхүүгээ хэрхэн зохицуулж, карьераа хэрхэн босгож байгаа талаар өгүүлнэ. ЭНД дарж Lemonade контентын маань цоо шинэ улирлын эхний дугаарыг үзээрэй. 🙌🍋 

*Нэг өдрийн өөрчлөлт.

DBM: Хөгжлийн банк олон улсын зах зээлд жилийн 6.9%-ийн хүүтэй, 5 жилийн хугацаатай, $500 саяын бондыг амжилттай арилжаалав. Энэ нь Хөгжлийн банкны 2018 оноос хойш олон улсын зах зээлд арилжаалсан анхны нээлттэй хэлбэрийн бонд боллоо.

POL: Нийт 52.8 тн-н алтны нөөцтэй Гацуурт болон Эрээн-Баавгайтын ордыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах УИХ-ын тогтоолын төслийг өргөн мэдүүлэв.

OTC: Өнгөрсөн 7 хоногт ББЗЗ дээр ₮208.9 тэрбумын болон $1.2 саяын арилжаа явагдсан байна. Тус хугацаанд $-ын бондын анхдагч зах зээлийн арилжаа явагдаагүй аж.

🍛 Монгол өрхийн хоолны ширээний туйлшрал

Монголчуудын орлогын тэгш бус байдал зөвхөн үл хөдлөх хөрөнгө, унаж буй машинаар хязгаарлагдахгүй, тэдний өдөр тутамдаа худалдан авч буй хоол хүнсний чанар, нэр төрлөөр шууд хэмжигдэж байна. 

🍽️ Зөрүү гаарчээ

Хамгийн энгийн жишээ бол монголчуудын стратегийн гол хүнс болох махны хэрэглээ. Судалгаагаар хамгийн бага орлоготой өрх сард мах худалдаж авахад дунджаар ₮80.7 мянгыг зарцуулдаг бол өндөр орлоготой өрх ₮241.6 мянгыг зарцуулдаг байна. Энэ нь даруй 3 дахин их үзүүлэлт бөгөөд ширээн дээрх махны хэмжээ төдийгүй чанар, нэр төрлийн асар том зөрүүг илтгэнэ.

• 📌 Гэхдээ хамгийн түгшүүртэй дүр зураг амин дэм, эрүүл хүнсний хэрэглээ дээр харагдаж байна. Тухайлбал, жимс, самрын зардлыг харвал орлого багатай бүлэг сард ердөө ₮5.5 мянгыг зарцуулж байхад, чинээлэг өрхүүд ₮45.2 мянга буюу 8.2 дахин их мөнгө зарцуулдаг. Цэвэр ус, ундааны хэрэглээ ч 5.2 дахин зөрүүтэй.

• 🗣️ Амьд л үлдье: Энэхүү тоо баримт нь ядуу буурай болон дундаас доогуур орлоготой өрхүүд зөвхөн өлсөхгүй байх буюу гурил, өөх тосны хэрэглээнд хамаг мөнгөө шавхаж, эрүүл мэндэд нэн тустай витаминлаг хүнснээс бүрэн таслагдаж байгааг харуулж байна.

💳 Өрхийн хэтэвчний бүтэц

Том зургаараа монгол өрхүүдийн амьдралын хэв маяг улам бүр зах зээлээс хамааралтай буюу хүнсний бус бараа, үйлчилгээний үнийн дарамтад илүү өртөх болсон нь харагдаж буй. Өрхийн сарын дундаж мөнгөн зарлага жилийн өмнөхөөсөө 19.7% өсөж ₮3 сая болтлоо өссөн. Үүний цаана:

• 🥶 Инфляцын дарамт 87%: Нийт зарлагын ₮487.4 мянгын өсөлтийн дийлэнхийг буюу 87%-ийг байр, цахилгаан, тээвэр, боловсрол гэх мэт зөвхөн хүнсний бус бараа, үйлчилгээний зардал эзэлж байна. Өрхүүд илүү чанартай хүнс авсандаа биш, амьдралын суурь өртгийн нэмэгдэлд хамаг мөнгөө тушаажээ.

• 🔻 Зах зээлийн хамаарал: Нийт зарлагад бэлэн мөнгөний зарлагын жин 0.5 нэгж хувиар өссөн бол өөрийн аж ахуйгаас хэрэглэсэн хүнс -0.4 нэгж хувь, бусдаас үнэгүй авсан зүйлс -0.1 нэгж хувиар тус тус буурав.

Эцэст нь… Инфляцад идэгдсэн өрхийн орлого, хүнсний зардлын туйлшрал нь зөвхөн өнөөдрийн хэтэвчний асуудал биш. Энэ нь ирээдүйд иргэдийн эрүүл мэнд, дундаж наслалт, цаашлаад хүүхдүүдийн өсөлт хөгжилтөд заналхийлсэн нийгмийн суурь хямрал болон хувирчээ.

• 🚬 Тамхины хяналтын тухай хууль бол популизмын сүлд мод. (Baabar.mn)

• 📈 Туршлагын эдийн засгаар хөлбөмбөгийн ДАШТ-ийг тайлбарлахуй. (ProfGMedia)

• 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 Чингис хааны амьдралыг харуулсан үзэсгэлэн Английн Лийдс хотод дэлгэгдлээ. (BBC)

• 👀 2026 онд хүмүүс AI-г ямар зорилгоор ашиглаж байна вэ? (HBR)

🇨🇳 Замбараагүй олон EV

Өнгөрсөн 4-р сард Хятадад дотоодын EV-н эрэлт суларснаас шалтгаалж нийт борлуулалт өмнөх оны мөн үеэс 20% буурсан нь дараалсан 7 дахь сарын уналт болжээ. Тэгвэл өнөөдөр нэлээдгүй олон тоглогчтой болсон энэ зах зээлийн сонин, хачныг хуваалцъя.

🔥 Зах зээлийн халуурал

2025 оны байдлаар Хятадын EV зах зээлд дор хаяж 1 EV борлуулсан брэндийн тоо 143-т хүрээд байна. Хамгийн сонирхолтой нь эдгээр компаниудын 46 нь 1,000-аас илүү автомашин борлуулж чадаагүй гэнэ. Нөгөөтээгүүр, энэ зах зээлээс 9 үйлдвэрлэгч хаалга барьсан бол 23 тоглогч шинээр орж иржээ. 

• 🔎 Бодит байдал: Эдгээр олон компанийн ихэнх нь EV-н томчуудын тансаг зэрэглэлийн загваруудаа масст зориулсан загвараас тусгаарлаж, ялгарал үүсгэхээр байгуулагдсан охин брэндүүд юм. Жишээлбэл, Хятадын аваргуудын нэг Geely нь доороо Zeekr, Polestar, Lynk & Co зэрэг 10 орчим брэндтэй аж.

• 🫟 Цэгцрээгүй зах зээл: Өнгөрсөн онд EV үйлдвэрлэгч ТОП-10 компани тус бүр 1 саяас доошгүй автомашин борлуулж, нийт зах зээлийн 84%-ийг эзэлжээ. Гэвч энэ нь 2024 оныхоос үл ялиг буурсан үзүүлэлт бөгөөд мэргэжилтнүүдийн эртнээс таамагласан зах зээлийн нэгдэх, цэгцрэх үйл явц хараахан эхлээгүй буюу өрсөлдөөн улам ширүүсэж байгааг харуулав.

🧹 Гэр ахуйн бараанаас эхлэв

Хятадад гэр ахуйн цахилгаан бараанаас гараагаа эхлүүлж, өдгөө EV үйлдвэрлэх болсон компаниуд олширч байна. Тодруулбал, ирэх жил робот тоос сорогчоороо нийтэд танигдсан Dreame тансаг загварын EV худалдаалж эхлэхээр төлөвлөжээ. Мөн өмнө нь тоос сорогчийн магнат болох Rox Motor 2023 оноос цахилгаан SUV борлуулж эхэлсэн бол гар утасны аварга Xiaomi ч үүнээс жилийн дараа спорт загварын EV худалдаалж эхэлсэн түүхтэй.

Эцэст нь… Өнгөрсөн долоо хоногт ЕС-ын санаачилсан Чөлөөлье бодлогын хүрээнд Булган аймгийн Хутаг-Өндөрт EV цэнэглэх станцтай ногоон өртөөний нээлт боллоо. Нэг ёсондоо EV-тэй бол Булганаас цааш саадгүй зорчих боломж бүрдээд байна. Энэ нь дотоодын EV-н борлуулалт өсөхөд эерэг мессеж өгч магадгүй байна.

Хөлбөмбөгийн ДАШТ-ий хэсгийн шатны тоглолтууд дуусаж, өчигдөр шөнө шигшээ шат эхний тоглолт болоод өнгөрлөө. Энэ жил төсөөлөхөд бэрх олон үйл явдал тохиож байгаагийн нэг нь Кабо-Верде улс анх удаа ДАШТ-д орсон, бүр цаашлаад шөвгийн 32-т шалгарсан явдал байв. Тэгвэл энэхүү амжилттай холбоотой тус улсын хаалгач 40 настай Возиньягийн IG дээрх дагагчийн өсөлтийг толилуулъя.

• 📅 ДАШТ эхлэхийн өмнө: 50 мянга 

• 🇪🇸 тоглосны дараа (6-р сарын 15): 7.3 сая

• 🇺🇾 тоглосны дараа (6-р сарын 22): 15.4 сая

• 🇸🇦 тоглосны дараа (6-р сарын 28): 17.1 сая

Сонирхуулахад, энэ Бямба гарагийн үүрээр Кабо-Верде нь хүчирхэг Аргентины багтай учраа таарах хуваарьтай байна. Хэрэв дараагийн шатанд шалгарвал дагагчдын тоо дахин огцом өсөх нь ойлгомжтой биз ээ. 😬🇨🇻

✅ Байр хайж байвал blist.mn-г сонирхоорой

Компаниудын эзэмшиж буй орон сууц, үл хөдлөх хөрөнгийн мэдээллийг нэг дор төвлөрүүлсэн blist.mn платформ хэрэглэгчдэд үүд хаалгаа нээгээд байна.

• 💯 Уян хатан нөхцөлүүд: Худалдан авах байрнаас шалтгаалан хэсэгчлэн төлөх, бартерын хувилбар ашиглах, зээлийн процессоо илүү хурдан шийдвэрлэх боломжтой.

• 👁️ Баталгаажсан байр: Blist.mn дэх бүх байруудын өмчлөл тодорхой бөгөөд байр худалдан авахад бүртгэлтэй компаниудтай холбогдоно.

• 🆕 Түрүүлж харах боломж: Зарим үл хөдлөх хөрөнгийн мэдээлэл олон нийтэд түгэхээс өмнө хэрэглэгчдэд хүрдэг тул сонирхсон байраа бусдаас түрүүлж олж мэдэх боломжтой.

Эцэст нь… blist.mn-н тусламжтай олон төрлийн байрны мэдээллийг харьцуулж, найдвартай эсэхийг нь шалгах бүрэн боломж бүрдээд байна. Хэрэв та байр сонирхож байвал blist.mn-д үнэгүй бүртгүүлж, 7299-9989 дугаараас дэлгэрэнгүй мэдээлэл аваарай. 👓

GIPHY

🍋 Америкчууд Prime Day-д $26.4 тэрбум гаруйг зарцуулсан нь өмнөх оноос 9.3% өсжээ. Энэ жилийн Prime Day-н хөнгөлөлт болон татварын буцаан олголт нь электроник, гэр ахуйн хэрэгслийн борлуулалтыг голлон дэмжсэн байна. Гэвч захиалгын дундаж дүн $47.6 болж буурсан нь хэрэглэгчдийн худалдан авах чадвар суларсныг илтгэлээ.

🍋 Улаанбаатар хотод 6 өдрийн турш зохиогдсон олон улсын 3x3 сагсан бөмбөгийн 3 тэмцээнд Монгол багууд амжилттай оролцлоо. Тодруулбал, 6 сарын 26-нд болсон FIBA 3x3 Ulaanbaatar Women's Series-д Ulaanbaatar Amazons баг түрүүлсэн бол Ulaanbaatar MMC Energy баг 6-р сарын 24-нд дууссан FIBA 3x3 Sukhbaatar Challenger 2026-д аваргалж, өчигдөр өндөрлөсөн FIBA 3x3 World Tour Ulaanbaatar 2026 тэмцээнд удаах байрыг эзэлжээ.

🍋 Нийслэл хот 2024 онд босгосон ₮100 тэрбумын дотоод бондыг хөрөнгө оруулагчдад хугацаанд нь эргүүлэн төлжээ. Энэхүү санхүүжилтээр 2024 онд нийт 62 байршилд 154.5 км авто зам, замын байгууламжийн засвар, шинэчлэлийг хийсэн байна. Бондын хөрөнгөөр хэрэгжүүлж буй нийт төсөл, арга хэмжээний ажлын дундаж гүйцэтгэл одоогийн байдлаар 74%-тай байна.

🍋 Монголбанк болон Хятадын Ардын Банк хооронд байгуулсан Үндэсний мөнгөн тэмдэгт солилцох своп хэлцлийн ерөнхий гэрээг сунгав. Тодруулбал, хугацааг 3 жилээр сунгаж, нөхцөлийг сайжруулсан байна. Уг хэлэлцээр нь хоёр улсын худалдаа, эдийн засгийн хамтын ажиллагаа болон санхүүгийн зах зээлийн тогтвортой байдлыг хангахад чиглэжээ.

• Даваа: Өнгөрсөн 5-р сард Өмнөд Солонгосын аж үйлдвэр хэр байв? 

• Мягмар: $NKE, $STZ, $PRGS нарын санхүүгийн гүйцэтгэл танилцуулагдана. 

• Лхагва: Minions & Monsters кино нээлтээ хийнэ.

• Пүрэв: Домгийн шувуу үргээж Playtime Festival 2026 хөшгөө нээнэ.

• Баасан: Японы хамгийн том стартапын арга хэмжээ болох IVS2026 эхэлнэ.

Хамтран ажиллах | Ажлын байр | Редакцын бодлого

Publisher: Ц.Анхбаяр
Editor: С.Ангирмаа
Writers: М.Хулан, Б.Эсүхэй
Graphics by: Ц.Цэлмэг

POWERED BY

Өглөөний мэнд ээ! Өчигдөр орсон бороо зөвхөн өчигдөртөө дуусахгүй юм байна шүү. Өнөөдөр, маргааш, нөгөөдөр ч үргэлжлэх нигууртай байгаа тул шүхрээ мартахгүй авч, дулаан хувцаслах нь ээ. ☔️🌧️ 

*Нэг өдрийн өөрчлөлт.

FRC: СЗХ-ны ээлжит хуралдаанаар нийт 29 асуудлыг хэлэлцэж хууль тогтоомжийн шаардлага хангаагүй 9 ББСБ-ын тусгай зөвшөөрлийг түдгэлзүүлж, 1 компанийн эрхийг хүчингүй болгожээ.

CATL: Цахилгаан автомашины батарей, эрчим хүч хадгалах систем үйлдвэрлэгч CATL компани Монголд эрчим хүчний шилжилт, батарей хураагуурын төсөл хэрэгжүүлнэ.

UB: НЗДТГ-ын даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр төрийн албанд 30 жил ажилласан Ү.Ганболдыг томилогджээ.

KOR: Улаанбаатарын замын түгжрэлийг бууруулах тээврийн мастер төлөвлөгөөг Өмнөд Солонгосын ₩2.7 тэрбумын буцалтгүй тусламжаар боловсруулна.

👴👵 Тэтгэвэрт гартлаа өдий!

2002 оны Z үеийнхэн маань одоогоос 41 жилийн дараа өндөр настын тэтгэвэр авч гавьяаны амралтаа авна. Тэд хүйс хамаарахгүйгээр хүнд нөхцөлд ажиллаагүй, малчин биш, бусад хөнгөлөлтийг эдлэх нөхцөлгүй бол цөмөөрөө л 65 насандаа тэтгэврийн ид шидийг үзэх билээ.  

❌ 50, 55, 60 биш 65

Өдгөөгөөс 3 жилийн өмнөх Нийгмийн даатгалын багц хуулийн шинэчилсэн найруулгаар 1977 он болон түүнээс хойш төрсөн бүх эрэгтэйчүүд болон 2002 он болон түүнээс хойш төрсөн бүх эмэгтэйчүүд 65 насандаа тэтгэвэрт гарахаар тусгасан байдаг.

• 🥸 Бусад насныхан яах вэ? Даатгуулагчийн төрсөн оноос хамаарч тэтгэвэрт гарах нас нь жил бүр 3 сараар буюу 0.25 жилээр нэмэгдэнэ. Жишээлбэл, 1963 онд төрсөн эмэгтэй 55 нас 3 сартайдаа тэтгэвэр тогтоолгох бол, 1964 оных 55 нас 6 сартайдаа гэх мэтээр хойшилно.

👯‍♂️ Ижилсүүлэх зорилго

Уг шинэчлэлд эрэгтэй, эмэгтэй даатгуулагчдын тэтгэвэр тогтоолгох насыг 65 нас болгон ижилсүүлэх зорилго бий. Өмнө нь хүйсээс хамаарсан тэтгэврийн насны зөрүү 5 жил байсан бол 40 жилийн дотор энэ зөрүү байхгүй болно гэсэн үг. 

• 📌 Гэхдээ 20 жилийн өмнө, хойно: Эрэгтэйчүүдийн тэтгэврийн насыг 60-аас 65 болгож өсгөх шилжилт нь 1957-1977 оны хооронд буюу 20 жилийн хугацаанд явагдаж дуусна. Харин эмэгтэйчүүдийн тэтгэврийн насыг 65 болгож 10 жилээр уртасгах тул ачааллыг зөөлрүүлэх зорилгоор шилжилтийн хугацааг илүү урт буюу 1962-2002 оны хооронд 40 жилийн хугацаанд сунгасан байна.

🏓 Асуудал сөхөгдөв

Дээрх бүгдийг багтаасан шинэчлэл 2024 оны эхний өдрөөс хэрэгжиж эхэлсэн. Гэхдээ 2025 оны 1-р сард Татвар, Нийгмийн даатгалын багц хуулиудыг дахин өөрчлөх санал гарч, энэ сарын 12-нд Нийгмийн даатгалын ерөнхий хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл өргөн мэдүүлсэн. Харин өчигдөр нэг талаас УИХ уг хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжиж нөгөө талаас МҮЭХ өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслийн өөрчлөлтийг эсэргүүцэж, анхаарахыг шаардав.

Эцэст нь… Одоо өргөн баригдсан хуулийн төслөөс гадна Тэтгэврийн тогтолцооны 6 гол шинэчлэл болон 11 бүлэг, 49 зүйлтэй Хувийн нэмэлт тэтгэврийн тухай хуулийн төсөл танилцуулагдаж буй. Уг хуулиудаар НД болон тэтгэврийн эргэн тойронд юуг өөрчлөх гээд байгааг, нөхцөл байдал сайжрах уу, үгүй юу гэдгийг тоймлосон дараагийн нийтлэлээр тун удахгүй эргэн уулзъя.

• 🗣️ Дэлхийн хамгийн нөлөө бүхий CMO. (Forbes)

• 🪙 Wendy’s дараагийн meme хувьцаа болсон уу? (Investopedia)

• 🛵 Ирэх сараас скүүтер, суррон, мопед унахдаа анхаарах зүйлс. (Ubn)

• 💸 Олимпын наадамд оролцсон тамирчид $10 мянгыг авч эхэлнэ. (Olympics)

🇭🇰 Аяа, адармаатай Хонконг

Азийн санхүүгийн зүрх гэгддэг Хонконг дэлхийн хамгийн тэгш бус баялгийн хуваарилалттай газар болжээ. Энэ үр дүнг Парисын Эдийн засгийн сургуулийн судалгаа харуулсан аж. 

🫨 "Мөнгө мөнгөө төрүүлэх" хууль хэрхэн ажилладаг вэ?

Хонконгийн асуудлын гол нь баян, хоосны ялгаандаа биш, харин тэрхүү ангал ямар механизмаар үүсэж буйд байгаа гэнэ. 1981-2021 оны өгөгдлийг шинжлэхэд тус хотын баялгийн зөрүү нь цалингийн ялгаанаас бус, хөрөнгийн төвлөрлөөс үүдэлтэй болох нь тогтоогджээ.

• 🤯 20 нэгж хувийн өсөлт: Судалгаанаас үзэхэд, Хонконгийн нийт орлогод хөрөнгийн орлогын эзлэх жин 2000 онд 35% байсан бол 19 жилийн дотор 55% болсон байна. Энэ нь Америк, Их Британи, Герман зэрэг өндөр хөгжилтэй орнуудын дундажтай харьцуулахад 2 дахин их үзүүлэлт юм.

• ❌ Асуудлын гол цэг: Дээрх тоо нь хэчнээн шаргуу ажиллаад ч хөрөнгө оруулалт хийх илүүдэл мөнгөгүй иргэд баяжиж чадахгүй байхад баячууд нь нуугдмал хөрөнгөөрөө жирийн иргэдийн хөдөлмөрийн хөлснөөс үлэмж их ашиг олж, улам тасран одож буйг илтгэж буй. 

• 😱 Шок баримт: Хонконгийн хамгийн баян хэсэг буюу нийт иргэдийн 0.001% нь тус хотын нийт хувийн баялгийн 10.3%-ийг хянаж буй. Гэтэл энэ тоо олигархуудын засаглалтай гэгддэг Орост 9.8%, Америкт 4.3% байдаг аж. 

♠ Татварын диваажингийн сүүдэр

Энэ бүх туйлшралын гол шалтгаан нь Хонконгийн татварын сул тогтолцоо. Хятадад 30%-45% байдаг орлогын татварын дээд хэмжээ Хонконгт ердөө 17%. Нэмээд корпорацын татвар бага, хөрөнгийн орлогын татвар байхгүй. Хамгийн ноцтой нь 2006 онд өв залгамжлалын татварыг цуцалсан нь баялгийг үе дамжуулан цөөнхөд үлдээх боломжийг олгож, нийгмийн хөдөлгөөнийг бүрмөсөн зогсоожээ. 

🌆 Гялалзсан хотын эмгэнэл

Хонконгийн 1 хүнд ногдох ДНБ нь 2025 онд $56,893-т хүрсэн. Манайхаас 7.2 дахин өндөр тоо шүү дээ, базарваань. Гэтэл мөн онд тэдний төрөлтийн түвшин доод цэгтээ хүрч, аз жаргалын индексээр 6 жил дараалан ухарч, 147 орноос 90-т эрэмбэлэгдэж буй. 

Эцэст нь… Бидэнд Хонконгийн энэ жишээнээс ухаарч ойлгох, анхаарч сэргийлэх олон зүйл байна даа. Саруул ухаант Монгол хүн та нэгийн бодом зээ.  

🧠 Тархины дасгалын цаг!

За, нэгэн сонирхолтой таавар таалгая! Таахад хэдэн секунд зарцуулж байгаагаа хэмжээрэй. Мөн хажуудаа байгаа хүнээрээ дахин таалгаж, хэн нь илүү хурдан сэтгэхийг уралдуулж үзвэл үзээтэй байх болов уу. ☺️ 

Таавар: Надад хотууд бий, гэвч байшин байхгүй. Надад уулс бий, гэвч мод байхгүй. Надад ус бий, гэвч загас байхгүй. Би юу вэ?

⭐ ₮12 тэрбумын тэтгэлэг

2025-2026 оны хичээлийн жилд “Шилдэг” ЕБС-ийн сурагчид дэлхийн ТОП их сургуулиудаас ₮12 тэрбумын  тэтгэлэг хүртжээ. Төгсөгчдийн хувьд Америк, Канад болон бусад улсын их сургуулиудаас ирсэн элсэлт, тэтгэлгийн шийдвэрүүдээ хүлээн авсан бол Австрали, Хятад зэрэг улсын их сургуулиудын тэтгэлгийн хариунууд хүлээгдэж байна.

• 🔎 Шилдэг ЕБС нь сурагчдаа бага ангиас нь эхлэн хос хэлээр бэлтгэж, IB, AP олон улсын хөтөлбөрөөр дамжуулан дэлхийн түвшний мэдлэг, ур чадварыг олгодог. Мөн 9-р ангиас нь эхлэн их сургуульд бэлтгэх цогц хөтөлбөр хэрэгжүүлж, мэргэжил сонголт, тэтгэлгийн зөвлөгөө зэргийг бүхий л шатанд мэргэжлийн түвшинд үзүүлдэг байна.

Хүүхдээ дэлхийн хэмжээний боловсролтой, өрсөлдөх чадвартай иргэн болгон төлөвшүүлэхийг хүсэж байвал 2026–2027 оны хичээлийн жилийн 1-р ангийн элсэлтэд ЭНД дарж бүртгүүлээрэй. Мөн дэлгэрэнгүй мэдээллийг 7000-9400 дугаараас авах боломжтой. 📞

GIPHY

🍋 ИНҮТ ТӨХХК Улаанбаатар, Сайншанд бүсийн нислэгийн удирдлагын төвийн тоног төхөөрөмжийг шинэчлэх экспортын зээлийн гэрээнд гарын үсэг зурлаа. Төрийн өмчит компани анх удаа ЗГ-ын баталгаагүйгээр Францын Bpifrance банк болон ХХБ (TDB)-тай хамтран €19.55 саяын экспортын зээлийн санхүүжилт босгов. Bpifrance-н зүгээс эх үүсвэр гаргах бол $TDB дамжуулан зээлдүүлж эрсдэлийг 100% хариуцах юм.

🍋 Монголын анхны геопаркийн нээлт ирэх 7 сарын 1-нд Өмнөговь аймгийн Ханбогд суманд болно. Уг паркийг ЮНЕСКО-ийн Дэлхийн сүлжээнд нэгтгэхээр Шар цав орчмын геологи, палеонтологийн өвд түшиглэн байгуулжээ. Уг төслийг Rio Tinto (RIO) болон ЮНЕСКО-ийн хамтран хэрэгжүүлж байгаа бөгөөд аялал жуулчлалыг дэмжиж, орон нутгийг тогтвортой хөгжүүлэх ач холбогдолтой билээ.

🍋 Дэлхийн уул уурхайн салбарын аварга BHP (BHP) компани ураны зах зээлийг судалж эхэлжээ. Тус компанийн шинэ захирал Брэндон Крэйг зардлын өсөлт болон төмрийн хүдрийн уурхайчдын ажил хаялтын аюултай нүүр тулж байгаа гэнэ. Тэдний Jansen төслийн зардал хэтэрсэн нь хөрөнгө оруулагчдын санааг зовоож байгаа ч тэрээр M&A хэлцлийг анхаарч байгаа аж. Мөн дата төвүүдийн эрэлтээс шалтгаалан ураны зах зээлийг ирээдүйн чиглэл болгож буй.

🍋 Киргиз улс Монголбанкны захиалгаар гадаадын алтны доре хайлшийг анх удаа боловсрууллаа. Энэхүү төсөл нь 2 улсын үнэт металлын салбарын хамтын ажиллагааны хүрээнд хэрэгжсэн байна. Бэлэн болсон бүтээгдэхүүний дэлхийн зах зээл дэх нийт өртөг нь $12 саяас давжээ.

Хамтран ажиллах | Ажлын байр | Редакцын бодлого

Publisher: Ц.Анхбаяр
Editor: С.Ангирмаа
Writers: М.Хулан, Б.Эсүхэй
Graphics by: Ц.Цэлмэг

POWERED BY

Өглөөний мэнд! Өнөөдөр 2026 оны ЭЕШ 10:00 цагаас түүхийн хичээлийн шалгалтаар эхэлж байна. Энэ удаад математик, физик, химийн хичээлийн шалгалт 100 минут үргэлжлэх бол бусад хичээлийн шалгалтын гүйцэтгэх хугацаа 80 минут байх аж. Нийт 49 мянган шалгуулагч бүртгүүлсэн энэ жилийн ЭЕШ-т манай лимонуудын ойр дотнын хүмүүс хэр их байна даа? 👋🏻

*Нэг өдрийн өөрчлөлт.

BOM: Монголбанк инфляцын дарамт, гадаад эрсдэлийг харгалзан макро эдийн засгийг тогтворжуулах үүднээс бодлогын хүүг 12%-д хэвээр хадгалав.

MNREC: Халзан бүрэгтэй төслийн баяжуулалтын технологийн туршилтын ажил 90%-д хүрч, эцсийн бүтээгдэхүүнийхээ анхны дээжийг хүлээн авлаа.

EBRD: Европын Сэргээн Босголт Хөгжлийн Банк (ЕСБХБ) ХААН Банк ХК (KHAN)-нд ногоон төсөл, ЖДҮ, эмэгтэйчүүд болон залуусын бизнесийг дэмжих $170 саяын буюу түүхэн дэх хамгийн том санхүүжилтийг олголоо. 

GOV: Монгол Улс Өмнөд Солонгостой цэргийн боловсон хүчин бэлтгэх, хамтарсан сургалт дадлага зохион байгуулах батлан хамгаалахын хамтын ажиллагааны хэлэлцээр байгуулна.

🤯 Наадмын төсөв хэд юм бэ?

Наадмын амралт эхлэхэд 8 хоног үлдлээ. Энэ жилийн наадмын төсвийг та бүгд хэд гэж бодож байна? Сүрдмээр том тоотой жил байна даа. 

🫨 Түүхэн рекорд

Энэ жилийн наадам өргөн дэлгэр болохоор байгаа. ЗГ-аас бүх нийтээр 10 хоног амрах шийдвэр ч гаргаадахсан. Нэмээд Үндэсний их баяр наадмын тухай хуульд өөрчлөлт оруулж 10 жил тутам Их Монгол Улс байгуулагдсаны болон Ардын хувьсгалын тэгш ойг давхцуулан 1024 бөх, бусад баяр наадамд 512 бөх барилдуулахаар болсон билээ. Улмаар энэ жил ​​Их Монгол Улс байгуулагдсаны 820 жилийн ой тохиож буй тул нижгэр наадаж ₮9.3 тэрбумын зардал гаргахаар тусгаад буй.

• 💸 Хэр их мөнгө юм бэ? ₮9.3 тэрбум гэдэг бол бүх цаг үеийн хамгийн өндөр төсөв. Жилийн өмнөх наадмын төсвөөс 1.9 дахин 2014 оноос хойших жил бүрийн төсвөөс дунджаар 2.9 дахин их дүн юм. 

• 🏁 Дараагийн шат: Динамикийг харвал, 2014-2022 оны хооронд наадмын төсөв ₮2.2-₮3 тэрбумын хооронд байсан бол 2023 оноос анх удаа үсрэлт хийн ₮5 тэрбумд хүрч, 2025 он хүртэл хэвээр хадгалагджээ. Харин дараа жилийн наадмын төсөв одоогийнх шиг ₮9 тэрбум орчимд байх уу, тэгш ойтой жил биш гээд ₮5 руугаа буух уу гэдэг сонирхолтой.

🏇🏹 Олон, олон наадам

Гэхдээ төсөв үүгээр ₮9.3 тэрбумаар зогсохгүй. Энэ жил зөвхөн төв наадам төдийгүй улсын хэмжээнд маш олон баяр наадам, түүхт ойнууд болохоор төлөвлөгдсөн. Энэ сарын сарын 27, 28-нд болох Нийслэлийн иргэдийн баярын түрүү бөх ₮30 сая,үзүүр бөх ₮20 сая гэх мэтчилэн шагнал авахаар байгаа. Нэмээд Дэлхийн адууны өдрийг л гэхэд ₮4.5 тэрбумаар зохионо гэж зоожээ. 

Эцэст нь… Жил бүрийн наадмаар амрах өдрүүд нь ч, гаргах зардал нь ч өссөөр байна даа. Юутай ч энэ жилийн наадмын нээлт сайхан болж, сонгосон хүлэг нь тод магнай, дэмжсэн бөх нь гарьд магнай, хүндэлсэн харваач нь цэц магнай болох биз ээ.

• 🇲🇳 Mongolian Mike буюу Ш.Энхийн-Од NBA-д орж чадах уу? (AMAZNHQ)

• 🍿 Холливуд Сэм Алтманы тухай хийгдэх киног цуцаллаа. (TechBuzz)

• 🎙️ Зах зээл үүсгэгчийн ХЗЗ-д үзүүлэх бодит нөлөө. (InsightsPodcast)

• 🎰 Ирээдүйд META дээр бооцоо тавих боломж бий болох уу? (TechCrunch)

🔚 Зуны Давос дуусав

Энэ Даваа гарагт эхэлсэн Хятадын Далянь хотноо Дэлхийн Эдийн Засгийн Форумын 17 дахь удаагийн Зуны Давос чуулганы уулзалт өнөөдөр албан ёсоор өндөрлөж байна. Нийт 90 гаруй орны 1,700 гаруй хүн оролцсон тус уулзалтаар сонин содон зүйл юу болсныг харцгаая.

🔮 Ирээдүйн ТОП-10 технологи

ДЭЗФ-аас ойрын 5 жилд хүн төрөлхтний амьдралыг орвонгоор өөрчлөх ТОП-10 технологийн шийдлийг тодорхойлжээ. Тухайлбал, 

• ⚡️ Эрчим хүчний чиглэлд илүү цахилгааныг төвийн сүлжээнд эргүүлэн нийлүүлэх эрчим хүчний 2 чиглэлтэй ухаалаг систем, хэдхэн цагийн дотор байгальд хор хөнөөлгүйгээр литийг шууд олборлох технологи, цахилгаан хэрэглэхгүйгээр нарны дулааныг сансарт буцаан ойлгож, барилгын хөргөлтийн зардлыг бууруулах пассив цацрагийн хөргөлтийн материал багтав.

• 🧬 Эрүүл мэнд, биотехнологийн салбарт хэзээ ч задардаггүй хорт нэгдлийг молекулын түвшинд устгах мөнхийн химийн бодисыг задлах шийдэл, бичил биет ашиглан амьтан, ургамлын гаралтай шим тэжээлийг хувилах биотехнологийн нарийн исгэлт, эсийн бичил цэврүүг ашиглан эмийг өвчилсөн эсэд нь хүргэх экзосомоор эм дамжуулах технологи, хавдрын эсэд тулгуурлан дархлаа суулгах мРНХ хавдрын вакцин зэрэг оржээ.

• 🤖 AI болон квант технологийн хүрээнд шинэ төрлийн эмийг боловсруулах, турших хугацааг товчлох эм бүтээх квант загварчлал, физик ертөнцийн хуулиудыг хүнтэй адил түвшинд ойлгож ирээдүйн эрсдэлийг урьдчилан таамаглах дэлхийн загварчлалтай AI, супер квант компьютер ч эвдэж чадахгүй кибер аюулгүй байдлыг хамгаалах торлогт суурилсан криптографийн шийдлүүдийг онцолсон байна.

♨️ Халуухан сэдэв

Уулзалтын хамгийн халуухан сэдэв яах аргагүй цаг минуттай уралдан хөгжих AI-н хөгжил байв. Мөн үүнийг дагасан эрчим хүчний хэрэглээ олны анхаарлын төвд орсон аж. Зарим нэг тоог харвал, сүүлийн жилүүдэд өсөн нэмэгдэх болсон AI-н дэд бүтцийн хөрөнгө оруулалт дэлхийн ДНБ-ий 1%-тай тэнцэх хэмжээнд хүрчээ. Экспертүүдийн хувьд AI-н дэд бүтэц сайжрахын хэрээр цахилгааны эх үүсвэрээ шинэчлэх шаардлагатай гэж үзэв. 

Эцэст нь… ДЭЗФ-д Ерөнхий сайд Н.Учрал оролцож, хөгжлийн бодлого, хэрэгжүүлж буй мега төслүүд, хөрөнгө оруулалтын боломжоо хүмүүст танилцуулжээ. Мөн хөрөнгө оруулагчдыг Монголд ирэхийг урьсан байна. Энэ жил Монголын Эдийн Засгийн Форум байхгүй гэхээр ирэх жил ёстой нижгэр болох нь гарцаагүй бололтой.

39%
Өнгөрсөн 5-р сард нийт CFA Level 1 шалгалтыг өгсөн хүмүүсийн 39% нь тэнцжээ. Энэ нь сүүлийн 10 жилийн дундаж болох 40%-иас бага зэрэг доогуур үзүүлэлт байв.
31 мянга
Энэ удаагийн шалгалтад дэлхий даяар нийт 31 мянган хүн оролцсон нь 2019 оноос хойших хамгийн өндөр дүн болжээ.
25%
Түүнчлэн анх удаа өгсөн хүмүүсийн 45% нь тэнцсэн бол дахин оролдсон хүмүүсийн дөнгөж 25% нь л шалгалтаа давсан байна.

🔎 Байр авах бол blist.mn-г ашигла

Монгол компаниудын эзэмшиж буй байрнуудыг худалдан авах сонирхолтой хүмүүст шууд хүргэдэг blist.mn платформ үйл ажиллагаагаа эхлүүлээд байна. Давуу талыг нь сонирхуулахад,

• 💯 Ашигтай хэлцэл: Байртай холбоотой хэлцлээс хамааран төлбөрийг нь шууд хэсэгчлэн төлөх, бартердах болон банкны процессыг хурдасгах бүрэн боломжтой.

• 👁️ Баталгаажсан байр: Бүхий л байрууд нь өмчлөл тодорхой буюу худалдан авалт хийхдээ бүртгэлтэй компаниудтай холбогдох юм.

• 🆕 Эрт мэдэх боломж: Зарим байрны мэдээлэл олон нийтийн сүлжээнд нийтлэгдэхээс өмнө захиалагчид хүрэх бөгөөд blist ашигласнаар байрны зарыг хамгийн эхэнд мэдэж чадна.

Эцэст нь… blist.mn-н тусламжтай тархай, бутархай байрны заруудаас мэдээллийг харьцуулах, найдвартай эсэхийг шалгах замыг дөтлөх боломж бүрдээд байна. Хэрэв та blist.mn дээр үнэгүй бүртгүүлж, сонирхсон байр байвал 7299-9989 утаснаас лавлаж, боломжит нөхцөлүүдтэй танилцаарай. 👓

Pinterest

🍋 Монгол Улсын нийт ажиллах хүчний 23%-ийг бүрдүүлдэг малчдын нийгмийн даатгалын шимтгэлийн дэмжлэг 2026 онд ₮33.2 тэрбумд хүрчээ. Энэ нь жилийн өмнөхөөс 25.8% өссөн дүн аж. Насны хөнгөлөлттэй нөхцөлөөр тэтгэвэр тогтоолгосон малчны тоо 2025 онд 34.5 мянга болсон бол малчдын өндөр насны тэтгэврийн зардалд улсаас нийт ₮287.8 тэрбум зарцуулсан гэнэ.

🍋 ​​Португалийн Засгийн газар стратегийн салбарууд дахь төрийн оролцоог хадгалах зорилгоор баялгийн сан байгуулахаар төлөвлөж байна. Уг сан нь эрчим хүч, банк, харилцаа холбоо, нисэх буудлын дэд бүтцийн салбарт чиглэх нь ээ. Уг сан нь стратегийн компаниуд дахь төрийн эзэмшлийг удирддаг Испани Улсын "Sepi" сантай төстэй байх хүлээлттэй буй.

🍋 Хятадын China Resources New Energy компани Шэньжэний биржид сүүлийн 4 жилд байгаагүй том IPO хийж $3.6 тэрбумыг босгов. Уг IPO-н анхдагч зах зээлийн арилжааны үеэр гадаадын хөрөнгө оруулалтыг хязгаарласнаас үүдэн жижиг хөрөнгө оруулагчдын захиалга хүлээлтээс 683 дахин давжээ. Тус компани нь Хятадын 31 мужид нар, салхины станцтай бөгөөд нийт 41.6 сая гаруй кВт.ц-н суурилагдсан хүчин чадалтай аж.

🍋 Монложистикс Холдинг ХК (MLG)-ийн охин компани болох Монложистикс Экуйпментс ХХК Олон улсын Эдийн засгийн хамтын ажиллагааны банк (IBEC)-наас нэмэлт зээл авна. Уг санхүүжилт нь €400,000-гийн дүнтэй, жилийн 7.5%-ийн хүүтэй бөгөөд 2 жилийн хугацаатай байх юм. Зээлийн барьцаа болгож $MLG-н 50 ширхэг вагоныг барьцаалахаар шийдвэрлэжээ.

Хамтран ажиллах | Ажлын байр | Редакцын бодлого

Publisher: Ц.Анхбаяр
Editor: С.Ангирмаа
Writers: М.Хулан, Б.Эсүхэй
Graphics by: Ц.Цэлмэг

POWERED BY

Morning! Венецийн Биенналаас Занабазарын нэрэмжит Дүрслэх урлагийн музейд “Тэнгэрийг бүтээгч салхи” нэртэй үзэсгэлэнг зохион байгуулж байгаа юм байна шүү. Урлаг, уран сайханд хорхойтой найз руугаа ЭНЭ мэдээг хуваалцаарай. 🎨🖼️  

*Нэг өдрийн өөрчлөлт.

GOV: Монгол Улс Турктай гамшгийн эрсдэлийг бууруулах, удирдлагын чадавхыг бэхжүүлэх, мэдээллийн технологид суурилсан орчин үеийн шийдлүүдийг нэвтрүүлэх чиглэлээр хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлнэ.

TAND: Тандэм Инвэст ББСБ ХК (TAND) хувьцаа эзэмшигч Шинтани Такаёшигоос эргэлтийн хөрөнгө нэмэгдүүлэх, үйл ажиллагааг өргөжүүлэх зээл авна.

POL: Малчны тухай хуулийн хэрэгжилт хангалтгүй буюу 18.2%-тай байна. Тус хуулийн хэрэгжилтийг нэмэгдүүлэхийн тулд холбогдох журмуудыг батлах хэрэгтэй байгаа аж.

🏗️ Монцемент Улаанбаатар үйлдвэрээр аялсан тэмдэглэл

Өнгөрсөн жил бид Монцемент Билдинг Материалс ХХК-ийн Дорноговь аймаг байрлах Өргөн үйлдвэрийн цогцолбороор зочилж байсан бол энэ удаад Улаанбаатар дахь үйлдвэрээр нь орж, төмөр замын өргөтгөл болон үйлдвэрлэлтэй нь танилцлаа.

📅 2026 оны 6 сарын 16
⏲ 11:00 
📍Сонгинохайрхан дүүрэг, 20-р хороо Монцементын Улаанбаатар үйлдвэр

2017 онд байгуулагдсан Монцемент Улаанбаатар үйлдвэр нь нийслэлд үйл ажиллагаа явуулж буй цорын ганц цементийн үйлдвэр бөгөөд компанийнхаа нийт үйлдвэрлэл, борлуулалтын 70%–80%-ийг бүрдүүлдэг. Үйлдвэр 24 цагийн турш бүрэн автомат горимоор ажиллаж, 100-aaд хүний бүрэлдэхүүнтэй инженер, техникийн баг үйл ажиллагааг нь удирдан явуулдаг байна.

🕯️ Гэрэл ба Сүүдэр: Шүүх засаглал сайжрав уу?

Шударга ёсны үндэсний хэмжүүр хаашаа зааж байна вэ? Нээлттэй Нийгэм Форум болон Оюуны-Инноваци ТББ-аас хамтран гаргасан “Монгол Улсын Шүүхийн Индекс 2025” тайлан нь Монголын шүүх засаглалын өнөөгийн дүр төрх, ахиц болон тулгамдсан сорилтуудыг тодоор харуулжээ. 

• 🧑‍⚖️ Яадаг индекс вэ? Шүүхийн индекс нь шүүх засаглалын хараат бус, ил тод, үр ашигтай байдал болон иргэдийн итгэлийг тольдох үндэсний үнэлгээ юм. Үүнийг хэмжихдээ нээлттэй, ил тод байдал, ёс зүй, хариуцлага, иргэдийн итгэл зэрэг 6 үндсэн хэмжигдэхүүнийг ашигладаг бөгөөд эдгээр нь дотроо 42 дэд хэмжигдэхүүн, 111 шалгуур үзүүлэлтээр задардаг аж.

🧠 Ахиц дэвшил

Шүүхийн индекс анх 2021 онд 51.9 гэсэн дундаж үнэлгээ авч байж. Үүний дараа Шүүхийн сахилгын хороо байгуулагдсанаар 2023 онд ялимгүй ахиж 53.2 оноотой болсон аж. Тэгвэл энэ удаагийн 3 дахь үнэлгээгээр даруй 4.1 оноогоор ахиж 57.3 оноонд хүрчээ. 

• 🌸 Итгэл сэргэв: Уг индексийн өсөлтөд иргэдийн итгэл 7.3 оноогоор, шүүхийн бие даасан байдал 5.9 оноогоор нэмэгдсэн нь гол жинг даржээ. Ялангуяа хуульчид шүүхийн авлигаас ангид байдлыг 25.4 оноогоор ахиулж үнэлсэн аж. Үүнд сүүлийн 2 жилд 200 гаруй авлигын том хэргийг шийдвэрлэсэн нь түлхэц болжээ.

💸 Санхүүгийн реформ

2025 онд шүүхийн төсөв жилийн өмнөхөөсөө 61.5% нэмэгдэж ₮276.3 тэрбум болсон нь түүхэнд байгаагүй өндөр дүн. Улмаар 2014 оноос хойш анх удаа хөрөнгө оруулалтын төсөв батлагдаж, шүүгч, ажилтнуудын цалинг шинэчлэн нэмсэн гэнэ. Мөн оны сүүлээр "Цахим шүүх 2.0" нээгдэж, иргэд гар утаснаасаа шүүхийн үйлчилгээг авах боломжтой болсон билээ.

♟️ Сүүдэр тал: Ачаалал туйлдаа хүрэв

Иргэд, хуульчдын хандлага эерэг болсон ч хэргийн ачааллын тэсрэлтээс шалтгаалж захиргааны мэдээллийн оноо 2.29-өөр буурав. 2025 онд нийт 167,990 хэрэг маргаан шийдвэрлэсэн нь өмнөх оноос 31,962-оор нэмэгдэж, 5 жилийн өмнөхөөс даруй 2 дахин өсжээ. Энэхүү хэт ачаалал нь хэрэг шийдвэрлэлтийн шуурхай байдал болон хувьд сөргөөр нөлөөлсөн аж.

Эцэст нь… Индексийн өсөлтөөс харахад Монголын шүүх засаглал зөв голдирлоор сайжирч байгаа ажээ. Харин ажлын ачааллын өсөлтийг зохицуулах бодлогын менежмент хэрэгтэй байна даа.

• 🔫 Senzu буюу М.Азбаяр The MongolZ-г албан ёсоор орхиж, BC.Game-тэй гэрээллээ. (HLTV)

• 😐 Улс төрчид хүүхдүүдээ бод гэх логикийн алдаагаар түрий барих болов. (Baabar.mn)

• ⚽️ ДАШТ-д цахиур хагалж буй жижиг улсуудын эдийн засгийн түүх. (MondayEconomist) 

• 🏋🏻‍♂️ Урт наслахын тулд 7 хоногт хэдэн удаа хүчний дасгал хийх хэрэгтэй вэ? (GQ)

🤖🫂 AI бол миний сэтгэлзүйч

Манай уншигчид өдөр тутамдаа AI-г яаж ашиглаж байна даа? Цаана чинь AI-г зөвхөн контент бүтээхэд ашиглахаа болиод анд нөхөр шиг үзэх болжээ.

🤯 Хэрэглээ 180 °C эргэв 

AI хүн төрөлхтний амьдралд тэсрэлт хийснээс хойш 3.5 жил өнгөрчээ. Одоогоор ChatGPT 1 тэрбум, Gemini 750 сая идэвхтэй хэрэглэгчтэй болсон байна. Тэгвэл AI in the Wild-н 2026 оны судалгаанд дурдагдсан 12,637 бодит кэйсийг үзвэл, сүүлийн 3 жилд хэрэглэгчид AI-г зөвхөн текст орчуулах, мэдээлэл хайх гэх мэт анхны хэвшмэл байдлаар хэрэглэхээ больж, амьдралын нарийн нандин харилцаа болон бизнесийн автоматжуулалтад ашигладаг болжээ. 

• 🫀 Сэтгэл заслын шинэ анд: Анх хэрэглэгчдийн 23% нь AI-г текст бичих, зураг зуруулах гэж ашигладаг байсан бол 2026 онд энэ үзүүлэлт 15% болж буурав. Харин №1 хэрэглээ сэтгэл засал болж хувирсан аж.

• 🔺 Хувийн дэмжлэгийн өсөлт: Улмаар AI хэрэглээг 6 үндсэн чиг хандлагаар хувааж үзвэл, хувийн болон мэргэжлийн дэмжлэг ангиллынх хамгийн хурдацтай өссөн байна. Тодруулбал, 2024 онд нийт хэрэглээний ердөө 17% байсан бол 2026 онд 34% болж 2 дахин нэмэгдэв.

🧠❌ Тархиа амраахын аюул

Судалгааны хамгийн анхаарал татсан шинэ нэр томьёо бол "Thinkslop" буюу AI-д хэт найдаж, өөрийн сэтгэхүйг залхууруулах үзэгдэл. Хэрэглэгчид санаа бодлоо цэгцэлж амжаагүй байж шууд AI-с асууж, бичих үйл явцаа бүрэн даатгаснаар өөрийн гэсэн өвөрмөц өнцөг, шүүмжлэлт сэтгэлгээгээ гээж байгаа гэнэ. 

• 🗣️ AI-тай чалчих трэнд: Сонирхолтой нь, 2025 онд ТОП-10 хэрэглээний 7-д байсан AI-с дэмий зүйлс асуух хэрэгцээ 2026 онд 3-т эрэмбэлэгдэж. Мөн 38-д жагсаж байсан харилцааны зөвлөгөө авах хэрэглээ ТОП-7-д ортлоо эрэлттэй болжээ. AI-р уйдаагаа гаргадаг болсон бололтой. Эсрэгээрээ код бичүүлэх хэрэгцээ огцом буурсан байна.

Эцэст нь… AI гэгч хэдхэн жилийн дотор сэтгэл зүйч, анд нөхөр, зөвлөгч болж хувирчээ. Үүнийг уншиж буй та өөрийн AI хэрэглээгээ нэг анхаарам зээ. Анализ хийх, сэтгэн бодох чадвар, шүүмжит сэтгэлгээ, бүтээмжит байдлаа 100% AI-р орлуулбал юутай харамсалтай. 

⚠️ Хамгийн түгээмэл 5 алдаа

Опцион гэрээ нь санхүүгийн зах зээл дэх уян хатан хэрэгслүүдийн нэг боловч буруу ашиглах үед алдагдал хурдан үүсдэг. Тэгвэл арилжаачдын дунд хамгийн түгээмэл давтагддаг 5 алдааг харцгаая.

• ⏳ Хугацааны элэгдэл (Theta): Үнэ зөв чиглэлд хөдөлсөн ч хангалттай хурдгүй бол опционы үнэ хугацааны явцад буурсаар байдаг.

• 💸 Хямд OTM (Out-of-the-Money): Бага premium нь боломжтой мэт харагдавч ашигтай дуусах магадлал ихэнхдээ бага.

• 🎯 Гарах төлөвлөгөөгүй арилжаа: Take profit болон stop loss тодорхойгүй үед шийдвэр гаргалт сэтгэл хөдлөлд суурилдаг.

• 📊 Хэт том позиц: Нэг опцион гэрээ хямд мэт боловч хэмжээг хэтрүүлбэл нийт дансны эрсдэл огцом өсдөг.

• 📉 Implied Volatility (IV)-г шалгахгүй орох: IV өндөр үед опцион хэт үнэтэй байдаг. Дараа нь хэлбэлзэл буурахад (IV crush) суурь үнэ хөдөлсөн байсан ч опционы үнэ огцом унаж болдог.

Эцэст нь… Урт хугацаанд амжилттай арилжаа хийдэг хүмүүс зах зээлийн трендийг таахаас илүү эрсдэлийг ойлгож, удирдаж чаддаг хүмүүс байдаг. Тиймээс дээрх алдаануудыг битгий гаргаарай. 🙌

ThePrint

🍋 Google (GOOG) компани A24 студид $75 саяын хөрөнгө оруулалт хийж, кино бүтээгчдэд зориулсан AI хэрэгсэл хөгжүүлэхээр хамтарч эхэллээ. Энэхүү түншлэлийн хүрээнд DeepMind-тай хамтран уран бүтээлчдийн ажлын бүтээмжийг сайжруулах технологиуд бүтээх юм. Харин $GOOG гэрээний дагуу тус студийн контентын сан болон өгөгдлийг ашиглах эрхгүй байх ажээ.

🍋 Монгол Улсын SDG индексийн оноо жилийн өмнөхөөсөө 1.9-өөр нэмэгдэж 68.6 болсноор 9 байр ахилаа. Тодруулбал, өнгөрсөн онд 167 орноос 100-д бичигдэж байсан бол одоо 91-т эрэмбэлэгдсэн байна. SDG үзүүлэлт дундаа авлига, CO₂ ялгаруулалт, азотын бохирдлын асуудалд дорвитой өөрчлөлт ороогүй бол ядуурал, интернэт, санхүүгийн үйлчилгээ, олон улсын хамтын ажиллагааны үзүүлэлтүүд сайжирчээ.

🍋 МИАТ ТӨХК Boeing 787-9 Dreamliner хөлөгтөө нислэгийн үеийн Wi-Fi үйлчилгээг нэвтрүүллээ. Зорчигчид хязгааргүй хэрэглээний 1 цагийн эрхийг $5, 2 цагийг $9, 4 цагийг $17, нислэгийн туршихыг $25-оор сонгон авах боломжтой аж. Энэхүү шинэчлэл нь аяллын явцад цаг алдалгүй холбоотой байх тав тухтай нөхцөлийг бүрдүүлж буй.

🍋 Узбекистан $3 их наядын ашигт малтмалын баялагтаа түшиглэн түүхий эд экспортлогчоос үйлдвэрлэлийн төв болох шилжилт хийж байна. Тус улс геологийн дижитал сан байгуулж, уул уурхайн ордуудаа онлайн дуудлага худалдаагаар гаднын түншүүдэд нээлттэй болгохоор төлөвлөжээ. Ерөнхийлөгч нь гадаадын хөрөнгө оруулалтыг хуулиар найдвартай хамгаалахаа амлав.

🍋 Өнгөрсөн 7 хоногт ХАА-н бирж дээр ₮83.7 тэрбумын арилжаа явагджээ. Нийт арилжааны үнийн дүнгийн 99.8%-ийг 234.8 тн-н самнасан ноолуурын арилжаа бүрдүүлж байгаа бол үлдсэн хэсгийг 79.9 тн-н хонины ноосны арилжаа эзэлжээ. Арилжааны тоо хэмжээг өмнөх 7 хоногтой харьцуулбал, хонины ноосны хэмжээ өөрчлөгдөөгүй бол самнасан ноолуурынх 46.9% өссөн байна.

Хамтран ажиллах | Ажлын байр | Редакцын бодлого

Publisher: Ц.Анхбаяр
Editor: С.Ангирмаа
Writers: М.Хулан, Б.Эсүхэй 
Graphics by: Ц.Цэлмэг

POWERED BY

Гэгээн өглөөний мэнд! Нийслэлийн түгжрэл бууруулах нэрийдэлтэй төсөл 1-ээр нэмэгдлээ. Тусгай замын автобус (BRT) гэх төслийн тендерийг зарлаадхаж. BRT системийг нийт 19 буудал бүхий коридор дагуу төлөвлөж байна л гэнэ. Төсөл санаачилдгаараа түгжрэлгүй болдог бол автомашинууд сүнгэнэдэг болохоор хэмжээний олон төсөл зарлагдаж, хугацаа ч их алдагдаж байна даа. 🚘🚦🚏 

*Нэг өдрийн өөрчлөлт.

FRC: Өнгөрсөн онд 73 ХК хувьцаа эзэмшигчдийн ээлжит хурлаа холбогдох хууль тогтоомжид нийцүүлэн зохион байгуулаагүй байна. Улмаар тус компаниудын ТУЗ-ийн бүрэн эрх дуусгавар болж, зөвхөн хурлыг ээлжит бусаар зарлан хуралдуулах эрхтэй үлдэв.

TAV: Тээвэр, агуулахын үйл ажиллагаа эрхлэгч Тав ХК (TAV)-ийн Гүйцэтгэх захирлаар Р.Доржмядаг томилогджээ. 

MFA: Өчигдөр Энэтхэгийн Гадаад хэргийн сайд С.Жайшанкар Монголд албан ёсны айлчлал хийхээр ирэв. Айлчлал өнөөдөр дуусах бөгөөд 2 тал албан ёсны хэлэлцээ хийх юм.

🚬 Монголчуудын тамхидалт

Сүүлийн үед тамхины татвар, хуулийг тойрсон асуудал газар авлаа. Ер нь юу болоод байна вэ? 

💸 $1 тэрбум үрэгдэв

Монгол Улс 2020 оноос хойш сигар, янжуур тамхи, цахилгаан халаагчтай тамхи болон никотин агуулсан бусад бүтээгдэхүүн зэргийг импортлоход нийт $1 тэрбум буюу ₮3.6 их наядыг зарцуулсан байна. 

• 📈 Өсөлт: Өнгөрсөн оны дан янжуур тамхины импортыг 2020 оныхтой харьцуулбал, 25.4% нэмэгдэж $76 мянга болсон байгаа юм. Харин янжуурыг орлох бүтээгдэхүүнүүдийн импорт 376% өсөж $23 мянгыг давсан нь анхаарал татна. 

🇮🇩 Хамгийн том нь Индонез

Энэ оны эхний 5 сарын датанаас янжуур тамхийг хаанаас оруулж ирж байгааг харвал Индонезийн импорт тэргүүлж байна. Нийт 1.9 тэрбум ширхэг янжуур импортолсны 49.8%-ийг тус улсаас, 31.8%-ийг Казахстанаас, 15.7%-ийг Өмнөд Солонгосоос, үлдсэн 2.7%-ийг Болгар, Хятад, Армен тэргүүтэй улсуудаас оруулж иржээ. Харин янжуур үйлдвэрлэх зориулалттай тамхийг 100% Хятадаас $352.1 мянгаар импортолсон аж. 

🤔 Хууль яана гэнэ ээ? 

Тамхины хяналтын тухай хуулийг дагалдуулан электрон тамхинд онцгой албан татвар тогтоох хуулийн төслийн маргаан эрчээ авав. Нэг талаас бүх төрлийн тамхийг ялгахгүйгээр мл эсвэл хайрцаг, ширхгээр нь ижил түвшинд өндөр татвар ногдуулах ёстой гэж үзэж бол нөгөө талаас уламжлалт утаат тамхи болон электрон тамхины хор уршгийн хэмжээг тогтоож, татвараа ялгаатай тогтоох ёстой гэж байгаа.

• 📌 Зохицуулалт хэрэгтэй: ДЭМБ-ын судалгаагаар 3 хүүхэд тутмын 1 нь электрон тамхи тогтмол хэрэглэж, тогтмол хэрэглэгчдийн 5 хүн тутмын 1 нь өдөрт 10+ удаа татдаг буюу донтолтын шат руу орсон  гэсэн үр дүн гарсан билээ.

Эцэст нь… Монголчуудын хувьд бүх төрлийн тамхины хэрэглээ өссөн нь статистикаас харагдаж байна. Үүнийг хянаж, зохицуулахад татвараас гадна олон нийтийг үнэн, бодит мэдээллээр хангах, насны хязгаарлалт ба сургуулийн орчны хяналтыг чангатгах гээд олон талын арга хэмжээ хэрэгтэй байна даа. 

• 🥪 Монгол дахь Subway франчайз хаалгаа барьжээ. (r/mongolia)

• 📚 Аавын тухай номууд орчин үеийн аавуудад төдийлөн тус болдоггүй. (Bloomberg)

• ⛏️ K-pop тоглолтууд газрын ховор элементийн хөрөнгө оруулалтад нөлөөтэй юу? (graph.mn)

• 📺 Z үеийн стример Колумбын сонгуульд утгаар нь нөлөөлж байна. (TheEconomist)

🇨🇳 AI-н шинэхэн од

Өчигдөр Zhipu AI буюу Knowledge Atlas Technology (2513.HK)-н нэгж хувьцааны үнэ 42% хүртэл өсөж, зах зээлийн үнэлгээ нь HK$1 их наядыг давжээ. Тэгвэл энэ өсөлтийн ард юу байгааг хамтдаа харцгаая.

🧠 GLM-5.2 модель 

Zhipu AI GLM-5.2 гэх моделио өнгөрсөн долоо хоногт олны сонорт хүргэжээ. Уг модель нь 1 сая токен бүхий асар том контекст цонхтой бөгөөд өчигдрийн байдлаар веб хөгжүүлэлтийн Code Arena чансаанд Anthropic-н танилцуулсан Claude Fable 5-ын дараа удаах байранд бичигдээд байна. Энэ үйл явдал нь компанийн хувьцааны үнэ пуужиндахад нөлөөлсөн аж. Сонирхуулахад, сүүлийн 5 өдөрт Zhipu AI-н нэгж хувьцааны үнэ даруй 119.7% нэмэгдэж HK$2,410-т хүрчээ.

• 🔮 Илон Маскийн зөн совин: Саяхан X дээр Илон Маск Claude Fable 5-тай дүйцэхүйц Хятадын AI модель ирэх оны I улиралд гарч магадгүй талаар жиргэжээ. Тэгсэн үүний хариуд Zhipu AI-н үүсгэн байгуулагч Тан Жие тийм ч удахгүй байх хэмээн мэдэгдээд байна.

💪🏼 Дараагийн DeepSeek мөн үү?

Түүнчлэн технологи болон хөрөнгө оруулалтын мэргэжилтнүүд Zhipu AI-г Америкийн AI-уудтай ана мана үзэлцэх дараагийн DeepSeek гэж үзэх болсон. Учир нь 2 компани адил төстэй open-source AI загварууд хөгжүүлж, Америкийн өрсөлдөгчдөөс харьцангуй бага зардлаар үйл ажиллагаа явуулж байна. Zhipu AI-н гол давуу тал нь академик суурьтай буюу Цинхуа их сургуулийн эрдэмтдийн багаас угшилтайд оршиж байна. 

• 🥵 Халуухан IPO: Энэ оны 1-р сард Хонконгийн хөрөнгийн бирж дээр Zhipu AI IPO хийж, HK$4.3 тэрбумыг татан төвлөрүүлжээ. Ингэхдээ хөрөнгө оруулагчдын харцыг ихээр булааж, захиалга нь 1,159 дахин давж биелсэн гэнэ. Тэд босгосон хөрөнгийнхөө 70%-ийг AI-н судалгаа, хөгжүүлэлт, дэд бүтцийн сайжруулалтад зарцуулахаар төлөвлөжээ.

Эцэст нь… Технологийн салбар дахь AI-н өрсөлдөөн улам бүр ширүүсэхийн хэрээр бидний амьдралыг AI илүү хялбар болгосоор байна. За тэгээд Zhipu AI-г ашиглах бол ЭНД дараад туршаад үзээрэй. 

Хүн бүрийн мэдэх Тарзан олимпын 5 алтан медальтай гэдгийг мэдэх үү?

GIPHY

🥇 Усан сэлэлтийн спортын домгуудын нэг Жонни Вайсмюллер нь 1924 оны Парисын олимпоос 3 алтан медаль, 1928 оны Амстердамын олимпоос 2 алтан медаль хүртэж, дэлхийн дээд амжилтыг 67 удаа шинэчилсэн эрхэм юм. Тэрээр усан сэлэлтийн спортоос гадна кино урлагт ч амжилт гаргаж, 1932 оноос хойш 12 кинонд Тарзаны дүрийг бүтээсэн аж. Гэснээс, Олон улсын олимпын өдрийн мэнд ээ! 🕊️

😎 Байр авах хялбар боллоо!

Монгол компаниудын эзэмшиж буй байрнуудыг худалдан авах сонирхолтой хүмүүст шууд хүргэдэг blist.mn-н талаар дуулсан уу? Цаана чинь энэ платформын тусламжтай тархай, бутархай байрны заруудаас мэдээллийг харьцуулах, найдвартай эсэхийг шалгах замыг дөтлөх боломжтой гэнэ дээ. 

• 💰 Илүү ашигтай хэлцэл: Хэлэлцээрээс хамааран төлбөрийг шууд хэсэгчлэн төлөх, бартераар солилцох, банкны процессыг хурдасгах боломжтой.

• 🏢 Баталгаажсан байрнууд: Бүх байр нь өмчлөл тодорхой, бүртгэлтэй компаниудаас худалдан авалт хийгдэнэ.

• 🆕 Бусдаас түрүүнд мэдэх боломж: Зарим байр нь олон нийтийн платформд гарахаас өмнө захиалагчид хүрэх ба товчхондоо хамгийн түрүүнд харах аж.

За тэгээд blist.mn дээр үнэгүй бүртгүүлж, сонирхсон байр байвал 7299-9989 утсаар холбоо барьж, боломжит нөхцөлүүдтэй танилцаарай. 🤙🏻

 

Simple Flying

🍋 Америкийн хөрөнгө оруулалтын Castlelake компани easyJet агаарын тээврийн компанийг $6.3 тэрбумаар худалдаж авах саналаа ил болголоо. Castlelake-н санал болгосон үнэ нь easyJet-н тухайн үеийн зах зээлийн бодит ханшаас даруй 57% өндөр дүн аж. Гэвч easyJet-н удирдлагууд Castlelake-н өмнөх 3 саналыг хэлэлцэхээс ч татгалзжээ. Иймд Castlelake-н талаас саналаа олон нийтэд ил болгож, хувьцаа эзэмшигчдээр нь дамжуулан удирдлагуудад нь шахалт үзүүлэх тактик хэрэглэж байгаа нь энэ.

🍋 Нийслэлийн ИТХ-аас Хотын даргын өргөн барьсан 2026 оны төсвийн тодотголыг хуулийн дагуу хэлэлцэн, эцэслэн батлав. Тодотголоор гэрээгүй ₮443.2 тэрбумын зардлыг хассан бол урсгал зардлыг ₮404 тэрбум, нийтийн тээврийн санг ₮30.6 тэрбумаар нэмэв. Үүгээр Хятадаас хагас кокс авах, нийтийн тээврийн түлш зэрэг өвөлжилтийн бэлтгэлд ₮400 тэрбум давсан төсвийг зарцуулахаар шийдвэрлэжээ.

🍋 Их Британийн Ерөнхий сайд Кейр Стармер огцрох хүсэлтээ өглөө. Одоогоос 2 жилийн өмнө Парламентын сонгуульд Хөдөлмөрийн намыг удирдаж, түүхэн ялалт байгуулсан тэрээр намын дарга болон ЕС-ын суудлаас албан ёсоор огцрох болсноо мэдэгджээ. Түүний энэхүү шийдвэрт нам доторх нэр хүнд болон дэмжлэг эрс унасан нь голлон нөлөөлсөн аж. Одоогоор түүний халааг авах хамгийн өндөр магадлалтай улс төрчөөр Энди Бөрнхэм яригдаж байна.

🍋 Монгол Улсын эдийн засгийн мэдрэмжийн үзүүлэлт 2026 оны I улиралд 81 нэгж болж сүүлийн 4 жилийн хамгийн доод түвшинд хүрч буурлаа. Худалдаа, барилга, аж үйлдвэр зэрэг бүх салбарын үзүүлэлт муудаж, агшилтын мужид хэвээр байна. Энэ нь эдийн засгийн идэвхжил саарч, аж ахуйн нэгж болон иргэдийн ирээдүйн үнэлгээ сул байгааг харуулж буй.

🍋 Японы ариун цэврийн өрөөний тоноглол үйлдвэрлэгч Toto компани хагас дамжуулагчийн материалын бизнесээ өргөжүүлэхийн тулд $495 саяын хөрөнгө оруулалт хийнэ. Тэд AI-н эрэлтэд тулгуурлан ирэх 5 жилд дараагийн үеийн 1 нанометрийн чипийн технологийг онилж буй. Энэ алхам тус компанийг өндөр технологийн нийлүүлэлтийн сүлжээнд байр сууриа бэхжүүлэхэд тусална гэж харж байгаа аж. 

Хамтран ажиллах | Ажлын байр | Редакцын бодлого

Publisher: Ц.Анхбаяр
Editor: С.Ангирмаа
Writers: М.Хулан, Б.Эсүхэй
Graphics by: Ц.Цэлмэг

POWERED BY

Нар буцах өдрийн мэнд! Өнөөдөр Зуны туйл, билгийн тооллын нар буцах улирал эхлэх өдөр. Жилийн хамгийн урт өдөр, хамгийн богино шөнө тохионо. Дорнын гүн ухаанд үүнийг "Ян" буюу гэрэл, гал, амьд эрчим дээд цэгтээ хүрч, харин "Инь" буюу сүүдэр, сэрүүн эрчим дөнгөж төрж эхлэх торгон агшин гэж үздэг ажээ. ☯️🌞 

*Нэг өдрийн өөрчлөлт.

LEND: ЛэндМН ББСБ ХК (LEND) үндсэн үйл ажиллагаагаа санхүүжүүлэхээр ₮20 тэрбумын өрийн хэрэгслийг олон нийтэд нээлттэйгээр гаргана. Уг бондын хугацаа 24 сар, жилийн хүү нь 18.5%, нэрлэсэн үнэ нь ₮100 мянга байх аж. 

OTC: Өнгөрсөн 7 хоногт ББЗЗ-д нийт ₮189.9 тэрбумын болон $289.4 мянгын арилжаа хийгджээ. $-ын арилжаа тэр чигтээ хоёрдогч зах зээл дээр явагдсан байна.

POL: Өнгөрсөн онд ажил нь хийгдсэн ч санхүүжилтээ бүрэн авч чадаагүй төслүүдийн ₮286 тэрбумын үлдэгдлийг 2026 оны төсвөөс гаргажээ.

⛏️ Бортээг ба эдийн засаг

Өнгөрсөн Бямба гарагт Тавантолгойн бүлэг ордын томоохон жигүүр болох Бортээгийн ордын үйл ажиллагаа албан ёсоор эхэллээ. Сүүлийн үед нэлээд бэрхшээл, хэл ам дагуулаад буй уул уурхайн салбарт энэ орд ямар нөлөө үзүүлэх вэ? 

💰 Цар хүрээ томорно 

Бортээгийн орд нь 424.2 сая тн нүүрсний нөөцтэй бөгөөд жилд 15 сая тн нүүрс олборлох хүчин чадалтай. Ордын дийлэнх нь сул коксжих нүүрс буюу зах зээлд эрэлт ихтэй, үнэ цэн өндөртэй нүүрс. Үүний улмаас Эрдэнэс Тавантолгой ХК-ийн экспортын орлого нэмэгдэх боломжтой.

• 🔺 Өсөлт +50%: ЭТТ 2025 онд 27.6 сая тонн нүүрс борлуулсан. Тэгвэл Бортээгийн ордын нөлөөгөөр энэ тоо 54.3% өснө гэсэн үг. Том зургаар уг ордын нөлөөгөөр улсын нийт нүүрсний экспорт 18%-19% нэмэгдэх нь. 

• 🤔 Орлого яаж өсөх вэ? Бортээгийн сул коксжих нүүрс эрчим хүчний нүүрснээс өндөр үнэтэй тул жилийн орлого нь $975 саяас $1.5 тэрбум байх боломжтой аж. 

• 📈 Эдийн засгийн нөлөө: Уг уурхайтай холбоотойгоор говьд 1,500 гаруй шинэ ажлын байр бий болж, төсвийн эхний 10 жилд улс, орон нутгийн төсөвт ₮4.4 их наядын татвар хураамжийн орлого төвлөрөх гэнэ. Мөн тус хугацаанд ₮10.2 их наядын дотоодын хөрөнгө оруулалт хийгдэх нь. 

📌 Засаглалын шинэчлэл ба IPO хүлээлт

Ордын нээлттэй зэрэгцэн ЭТТ олон улсын БДО аудит болон Монголын Хөрөнгийн Бирж (MSE)-тэй санамж бичиг байгуулсан байна. Улмаар ЭТТ-н IPO ойртож байна уу даа гэсэн хүлээлт үүсэв. Гол нь энэ шинэчлэл хэр хурдан, бодитойгоор хэрэгжих вэ гэдэг л байна даа. 

Эцэст нь... Бортээгийн уурхай бүрэн хүчин чадлаараа ажиллаад эхэлбэл өдөрт дунджаар 41,000 тн нүүрс тээвэрлэгдэх нь. Үүнд Гашуунсухайт-Ганцмод боомтын холболт, төмөр замын нэвтрүүлэх хүчин чадал бэлэн байх ёстой. Том хэмжээний төсөл хөдөлж эхэлж байгаа нь сайшаалтай ч бэлтгэл ажлыг сайн хангах, ил тод байдлыг эрхэмлэж өмнөх авлигын бараан түүхийг давтахгүй байх нь чухал байна.

• 🇲🇳 Ван И-гийн айлчлал Монголын гадаад бодлогын тэнцвэрт хэрхэн нөлөөлөх вэ? (iKon)

• 🔻 MSCI-с SpaceX-д боломжит хамгийн доод ESG-н үнэлгээг өглөө. (FT)

• 🕵🏻‍♂️ Камбожийн кибер гэмт хэргийн систем хэрхэн хүмүүсийг залилдаг вэ? (business.mn)

• 🦋 Зарим халуун орны эрвээхэйнүүд урт наслах нууц аргыг нээжээ. (CNN) 

📈 Хүчээ авч буй HYROX

Дэлхийн хамгийн өндөр өсөлттэй спорт бизнест тооцогдож буй HYROX-н талаар та сонсож байсан уу? Тэгвэл өнөөдөр энэ спортын тухай хэд хэдэн сонирхолтой мэдээллийг хүргэе.

• 🏃🏻‍♀️ HYROX нь хүчний дасгал болон кардио хосолсон, мэргэжлийн тамирчдаас эхлээд энгийн фитнесээр хичээллэгчид оролцох боломжтой заалны фитнес уралдаан юм. Оролцогчид 1 км гүйлт хийсний дараа 1 дасгал гүйцэтгэх зарчмаар нийт 8 км гүйлт, 8 төрлийн дасгалыг дараалан хийдэг бөгөөд анх 2017 онд Германд зохиогдсон түүхтэй.

🏆 ДАШТ өндөрлөлөө

Өнгөрсөн долоо хоногт HYROX-н 7 дахь удаагийн ДАШТ Шведийн Стокхольм хотод амжилттай болж өндөрлөлөө. Тэмцээнд дэлхийн 101 орны 7,200 орчим тамирчин хурд, хүч, авхаалж самбаагаа сорьсон байна. Том зургаар, 2025-2026 оны улирлын турш дэлхийн олон хотод зохион байгуулагдсан цуврал тэмцээнүүдэд нийт 1.5 сая орчим тамирчин бүртгүүлж оролцсон нь 2017 оны анхны тэмцээнээс хойш 2,308 дахин өссөн үзүүлэлт болжээ. 

• 🇭🇰 Анх удаа: Ирэх жилийн HYROX-н ДАШТ Хонконгод зохион байгуулагдах болсон нь Ази-Номхон далайн бүсэд анх удаа болж буй түүхэн үйл явдал болно. Мөн шинэ улиралд нийт оролцогчдын тоо 2 саяыг давах төлөвтэй байна.

💵 Утгаараа бизнес болов

HYROX-г анх Германы Upsolut Sports компани үүсгэж, өдгөө жилийн орлого нь $270 саяар хэмжигдэж байна. Мөн Олимп болон Хөлбөмбөгийн ДАШТ-ий маркетинг, медиа эрхийг баздаг Infront Sports & Media-д давуу эрхтэй хувьцааны 50%-ийг худалдаж, стратегийн хөрөнгө оруулалт татсан аж. 

• 👀 $1 тэрбумын үнэлгээ: Хамгийн сүүлийн мэдээллээр, LVMH Moet Hennessy (MC.PA)-н дэмжлэгтэй L Catterton хөрөнгө оруулалтын сан HYROX-г $1 тэрбумын үнэлгээтэй болгох аварга дүнтэй хэлцлийг хийж байгаа гэнэ.

Эцэст нь… Upsolut Sports төлбөртэй сурталчилгаанд бараг мөнгө зарцуулдаггүй буюу тамирчид өөрсдөө сошиал медиад бэлтгэлээ хуваалцах замаар HYROX-н органик өсөлтийг бий болгож байна. Энэхүү хүчтэй давлагаа Монголд ч аль хэдийн ирж, фитнес сонирхогчдын дунд HYROX-г зорьж, хичээллэх хүмүүсийн тоо өдрөөс өдөрт эрчтэй нэмэгдсээр байна даа. 🌱

Лимонууд маань хөлбөмбөгийн ДАШТ-ий хэсгийн шатны тоглолтуудыг хэр их үзэж байна даа? Энэ удаагийн тэмцээний нэг онцлог нь Fox Corporation-н эрхтэй тоглолтуудын үеэр орж ирж буй hydration break буюу усны завсарлага юм. Сонирхуулахад, 30 секундийн нэг рекламын үнэ ойролцоогоор $300 мянгад хүрч байгаа аж. 💦💸

• 🤯 $250 сая: Нэг тоглолтод 2 удаагийн усны завсарлага явагдаж, нийтдээ 8 сурталчилгааны зай гарч байна. Харин нийт 104 тоглолт гэж үзвэл, тэмцээний турш усны завсарлагын үеэр нийт 832 сурталчилгаа цацагдах боломжтой аж. Энэ бүгдээс харахад Fox Corporation зөвхөн усны завсарлагаас нийтдээ $250 сая орчмын орлого олох боломжтой гэсэн тооцоо гарч байна. 💰

🎵 Playtime Festival эхлэхэд 10 хоног үлдлээ!

Амьд хөгжим болон электроник хөгжмийн чиглэлээр дэлхийд танигдсан 21 улсын 124 хамтлаг, уран бүтээлч энэ жилийн Playtime Festival-д ирэх болсныг дуулсан уу? 

• 🔟 Ердөө 10 хоногийн дараа буюу 7 сарын 2-нд эхлэх Playtime Festival-д Беларусаас Molchat Doma, Норвегоос Kings of Convenience, Америкаас DIIV, Өмнөд Солонгосоос Hyukoh, Англиас Stereolab, Германаас Helena Hauff, Нидерландаас Identified Patient зэрэг дэлхийн хөгжмийн салбарт хэдийн танигдсан нэр хүндтэй артистууд хүрэлцэн ирэхээр байна.

• 🌐 Олон улсын баг: Энэ жил Playtime Festival нь Нидерланд болон Японы мэргэжлийн багуудтай хамтран ажиллаж, тайзны дизайн, визуал концепцоо шинэчилж, тайз хоорондын дууны давхцалыг бууруулах техникийн шийдлүүдийг нэвтрүүлсэн байна. 

Эцэст нь… Энэ зуныг мартагдашгүй болгох Playtime Festival-н тасалбараа хараахан авч амжаагүй бол одоо л авах цаг нь шүү. Хэдэн жилийн дараа ч тод санагдах зуны дурсамжаа Playtime Festival дээр бүтээгээрэй.

Euronews

🍋 "Toy Story 5" кино нээлтийн өдрүүдээрээ нийт $312 саяыг олж энэ оны хамгийн том дебютыг хийлээ. Түүнчлэн $160 саяыг зөвхөн Хойд Америкийн 4,425 театраас цуглуулснаар франчайзынхаа түүхэн дээд амжилтыг эвджээ. Нийт $250 саяын төсөвтэй, Rotten Tomatoes-с 94%-ийн үнэлгээ авсан уг киноны хөгжмийг Тейлор Свифт бичсэн нь үзэгчдийн анхаарлыг улам татаж буй.

🍋 Монгол Улс эрчим хүчний хараат байдлаа бууруулах салбарын анхны өрсөлдөөнт үнийн дуудлага худалдааг зохион байгуулав. Үүгээр 5 аймагт хувийн хөрөнгө оруулалтаар нарны станц, батарей хуримтлуур барих компаниудыг шалгаруулжээ. Шалгарсан ААН-үүдтэй энэ сард гэрээ байгуулж, станцуудыг энэ онд багтаан ашиглалтад оруулахаар ажиллаж байна.

🍋 Нийслэлийн Ногоон нуур орчмын газрыг чөлөөлж, хиймэл нууртай 5.5 га цэцэрлэгт хүрээлэн, сургууль, UB Arena спортын ордон барихаар төлөвлөжээ. Үүнээс гадна Баянгол дүүрэг болон Жуковын хөшөөний ард газар чөлөөлж, ногоон байгууламжийг нэмэгдүүлэхээр ажиллаж байгаа л гэнэ. Цаашид хотын төвд барилга, газрын зөвшөөрөл олгохгүй бөгөөд орон сууцжуулах бодлогыг гэр хорооллын бүсэд хэрэгжүүлнэ гэв.

🍋 Монгол ноолуурын өвөрмөц чанар, байгалийн суурь 5 өнгийг Оюуны өмчийн газарт "Хамгаалагдсан газар зүйн заалт"-аар баталгаажууллаа. Японд хийсэн судалгааны дүнд бүтээгдэхүүний чанар, өнгөний ялгааг газар зүйн байршлаар нь мөшгөх шинжлэх ухааны тогтолцоо бүрджээ. Цаашид үүнийг Европын холбоонд бүртгүүлж, монгол ноолуурын европын зах зээл дэх үнэ цэн, өрсөлдөх чадварыг өсгөх аж.

• Даваа: Хятадын Ардын банк 5 жилийн хугацаатай LPR-н шийдвэрээ танилцуулна.

• Мягмар: Олон улсын олимпын өдөр тохионо.

• Лхагва: $MU, $CUK, $PAYX, $TCOM нар ашиг, орлоготой танилцана.

• Пүрэв: Grand Theft Auto VI тоглоомын урьдчилсан захиалга эхэлнэ.

• Баасан: Future of Finance & Professional Leadership 2026 зохион байгуулагдана.

Хамтран ажиллах | Ажлын байр | Редакцын бодлого

Publisher: Ц.Анхбаяр
Editor: С.Ангирмаа
Writers: М.Хулан, Б.Эсүхэй
Graphics by: Ц.Цэлмэг

POWERED BY

Өглөөний мэнд! AI-н нөлөөгөөр олон төрлийн контент борооны дараах мөөг шиг л нэмэгдэх болжээ. Жишээлбэл, 2022 оны 11-р сард ChatGPT-3.5 гарсны дараа Amazon дээрх цахим номын тоо эрс өссөн бөгөөд өмнө нь сард 100 мянга орчим ном хэвлэгддэг байсан бол өнгөрсөн онд энэ тоо 300 мянгад хүрсэн гэнэ дээ. Манайхан шинэ ном шагайхдаа AI-р бичигдсэн эсэхийг нь хэр сайн шалгаж байна даа? 🤓📚

*Нэг өдрийн өөрчлөлт.

POL: Зүүн бүсийн нефтийн орд газарт олборлолт явуулж байгаа аж ахуйн нэгжүүдэд үүссэн асуудлыг шийдвэрлэх зорилготой Газрын тосны тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл өргөн мэдүүллээ.

GOV: Говь ХК (GOV) нь Таван Богд Холдингс ХХК-ийн ЕСБХБ-наас авсан €25 саяын зээлийн гэрээний үүргийг хангуулахын тулд өөрийн хөрөнгүүдийг нэмж барьцаалуулна.

MSE: Тавилга ХК (TVL)-ийн хөрөнгийн шилжилт хөдөлгөөний хязгаарлалтыг цуцалсан тул үнэт цаасны арилжаа нээгдлээ.

💔 ₮2 саяын зааг

ХХОАТ-ыг 1% болгоно, болгохгүй гэж талцсаны эцэст ₮2 сая хүртэлх цалинтай иргэдийн ХХОАТ-ыг 1% болгох буюу 9%-ийн хөнгөлөлт үзүүлэхээр боллоо. Шийдвэр 2028 оны 1 сарын 1-нээс хэрэгжинэ. Харин ₮792 мянга хүртэлх цалингийн ХХОАТ-ыг 0% болгох шийдвэр ирэх оноос хэрэгжих нь. Энэ яг хүртээмжтэй хөнгөлөлт болж чадав уу? 

🥊 Хөнгөлөлт эдлэх зорилтот бүлгийн хумигдалт 

Сүүлийн 1 жилийн хугацаанд ₮2 сая хүртэлх цалинтай хүмүүсийн тоо 29 мянгаар буурчээ. Эсрэгээрээ, ₮2 саяас дээш цалинтай иргэдийн эгнээ 11.2 мянгаар тэлсэн байна. Төрөөс хөнгөлөлт үзүүлэхээр тогтоосон "₮2 саяын босго"-ны доор үлдэж буй иргэдийн тоо эрчимтэй цөөрч байгаа тул уг шийдвэрийн бодит хүртээмж хугацаа өнгөрөх тусам багасна.

🤷‍♀️ Юм үлдэх үү? 

Иргэдийн гар дээр очих орлого хэрхэн өөрчлөгдөхийг ₮1.5 саяын үндсэн цалин дээр тооцвол хуучнаар ₮132,750-ийн ХХОАТ суутгагдах байсан бол одоо ₮13,275 суутгагдаж ₮119,475 үлдэх нь. 

• 🤔 ₮2 саяас дээш цалинтай бол? Татварыг шатлалаар буюу ₮2 сая хүртэлх хэсэгт 1%, давсан үлдэгдэлд нь 10%-иар тооцвол ₮180,000-ийг гар дээрээ илүү авна. Гэхдээ 2028 оноос шүү, нөхөд өө. Тэр онд юу болохыг мэдэж байгаа биз? Сонгууль, сонгууль.

🔺 Инфляцын хавх ба дундаж цалингийн хуурамч өсөлт

Сүүлийн 1 жилд Монгол Улсын дундаж цалин ₮312.8 мянгаар нэмэгдэж, ₮2.9 саяыг давсан. Ер нь бол дундаж цалин 6-хан жилд 2 дахин ихэсчхээд байгаа юм. Энэ нь эдийн засаг сайжирсных биш. ААН-үүд эрчимтэй өсөж буй инфляц, амьдралын өртгийг дагаж ажилтнуудаа тогтоон барихын тулд нэрлэсэн цалинг нэмэхээс өөр аргагүйд хүрснийг гэрчилнэ.

• 📌 Хүртээмж цөөрнө: Цалингийн өсөлтийн энэхүү трэнд ирэх 3 жилд үргэлжлэхэд ₮2 саяас доош цалинтай иргэдийн тоо улам эрчимтэй хумигдахаар байна.

Эцэст нь... Хэрэв татварын босгыг инфляц, амьдралын өртөгтэй уяж уян хатан өөрчилдөггүй юм бол дундаж давхаргаа шахсан, поп шийдвэрүүд хөдөлмөрийн зах зээлийг улам л боомилсоор байх болов уу даа.

• 🕵🏻‍♂️ Эрдэнэт үйлдвэртэй холбоотой $26 саяын торгууль. (unnu.news)

• 💔 Америкчууд Гүйцэтгэх захиралдаа жинхэнээсээ итгэхгүй байна. (Bloomberg)

• ⚽️ Дэлхийн хөл бөмбөгийн 70%-иас дээшийг зөвхөн нэг хот үйлдвэрлэдэг. (BusinessInsider)

• 🍿 Z үеийнхэн театрт кино үзэх соёлыг дахин сэргээх үү? (CNBC)

🥭 Эрчийг авсан MANGOS

Дэлхийн хөрөнгийн зах зээлийг голоор зүйрлэвэл гол усаараа л нэг SpaceX (SPCX)-н IPO-н тухай яригдаж байна. Үүнтэй холбоотой Америкийн хөрөнгө оруулалтын менежерүүд шинэ ETF гаргахаар болсон гэнэ.

🐝 Шинэхэн ETF

Энэ долоо хоногт Truth Social ETF-г удирддаг Yorkville America болон шинээр гарч ирж буй Corgi Securities нар орчин үеийн технологийн хамгийн халуухан компаниудыг нэгтгэсэн шинэ ETF гаргах хүсэлтээ SEC-д хүргүүлжээ. Хамгийн гол нь энэхүү үйл явдал SpaceX-н Nasdaq дээр хийсэн $75 тэрбумын түүхэн IPO-оос хойш өрнөж байгаа нь хөрөнгийн зах зээл дэх AI-д суурилсан хөрөнгө оруулалтын шинэ давлагааг улам эрчимжүүлж байна.

• 🧠 MANGOS: Өмнө нь Уолл Стрийт FAANG, Magnificent 7 гэх мэтээр технологийн акулуудыг нэрлэж ирсэн бол одоо AI-д хамгийн нөлөөтэй Meta (META), Anthropic, Nvidia (NVDA), Google (GOOG), OpenAI, SpaceX-г хамруулан MANGOS хэмээн нэрлэж байна. Одоогийн байдлаар эдгээр 6 компанийн нийт зах зээлийн үнэлгээ ойролцоогоор $15.5 их наяд хэмжигдэж байгаа ч удахгүй болох OpenAI, Anthropic IPO-н дараа бүр өсөх нь гарцаагүй.

🎙️ Их 7-гийн уулзалт

MANGOS хэмээн хөрөнгийн зах зээл бужигнахын хажуугаар Их 7-гийн уулзалт Францын Эвиан хотод болж байна. Энэхүү уулзалтаар дэлхийн удирдагчдаас гадна AI-н асуудлаар OpenAI, Anthropic, Google-н захирлууд хүрэлцэн ирсэн. Үүнээс олон нийтийг анхаарлыг татаж буй гол үйл явдал нь Дональд Трамп уулзалтын өмнөхөн Anthropic-н хамгийн сүүлийн үеийн, кибер хамгаалалтын өндөр чадамжтай Fable 5 болон Mythos 5 загваруудад хатуу хязгаарлалт тогтоосонд байв.

• ✍🏻 Гарах үр дүн: Их 7-гийн орнууд болон Европын Холбоо уулзалтын хүрээнд итгэмжит түнш тогтолцоог бий болгох талаар хэлэлцлээ. Уг тогтолцооны дагуу гишүүн орнуудын ЗГ болон бусад байгууллагуудад Америкийн тэргүүлэх AI-н загваруудад кибер аюулгүй байдлын зорилгоор тусгай нэвтрэх эрх олгох боломжийг олгох аж.

Эцэст нь… Их 7-гийн уулзалтаар OpenAI, Anthropic-н удирдлагууд холбоотнуудыг эвтэй, технологийн хуваагдалгүй байхыг уриалж, цаашид AI-н засаглалын дүрмийг компаниуд бус зөвхөн ЗГ-ууд тогтоох ёстойг онцолжээ. 

💡 Таавар таацгаая.

… нь XIX зууны дайны улмаас далайд гарцгүй болсон Өмнөд Америкийн улс юм. Хүн амын дийлэнх нь уугуул иргэдийн Гуарани хэлээр ярьдаг бөгөөд энэ нь Америк тивд өөр улсад бараг хэрэглэгддэггүй онцгой тохиолдол юм. Цаашлаад, Гуарани хэл нь өдөр тутмын амьдралд испани хэлнээс ч илүү өргөн хэрэглэгддэг байна. Энэ улсыг тааж чадсан бол газарзүйн мэдлэг зузаан гэж бодсон найзаараа таалгаарай. 

🌟 Чанартай боловсролын 13 жилийн туршлага

Чанартай боловсролыг 13 дахь жилдээ түгээж буй Америк-Монголын хамтарсан Шилдэг ЕБС 2026-2027 оны хичээлийн жилийн 1-р ангидаа элсэлт авч байна.

• ⭐️ Давуу тал: Сурагчид 1-р ангиасаа Англи, Монгол хос хэл, 5-р ангиасаа эхлэн Хятад хэл үздэг. Түүнчлэн олон улсын IB, AP хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлж, Math+STEM, SAT, AP, IELTS, HSK-н эрчимжүүлсэн бэлтгэлээр сурагчдаа дэмждэг аж.

• 📚 EQ хөгжил: Шилдэг ЕБС нь SEL хөтөлбөр, сэтгэл зүйчийн зөвлөгөө, зөөлөн ур чадварын сургалтуудаар дамжуулан сурагчдын хувь хүний хөгжлийг дэмжиж, 9-р ангиас нь College Counseling хөтөлбөрөөр их сургууль, тэтгэлгийн бэлтгэлийг хангадаг байна.

Эцэст нь… Шилдэг ЕБС нь хос хэлээр чөлөөтэй харилцах, шүүмжлэлт сэтгэлгээтэй, олон улсын түвшинд өрсөлдөх мэдлэг, ур чадвартай иргэнийг бэлтгэхийг зорин ажиллаж байна. Хүүхдээ хос хэлтэй, дэлхийн түвшний боловсролтой болгохыг хүсвэл ЭНД дарж бүртгүүлээрэй. Мөн дэлгэрэнгүй мэдээлэл авахыг хүсвэл 7000-9400 дугаарт холбогдоорой. 📞

🍋 Монгол Улс “Дэлхийн өрсөлдөх чадварын тайлан 2026”-д 70 улсаас сүүлээсээ дөрөвт буюу 67-рт эрэмбэлэгдлээ. Эдийн засгийн тамир тэнхээ, засаглалын үр ашиг ухарч, дэд бүтэц сул хэвээр байгаа ч бизнесийн ашигт ажиллагаа 3 байраар ахижээ. Боловсролын зардал нэмэгдсэн ч инфляцын өсөлт, экспортын хэт төвлөрөл болон эдийн засгийн сөрөн тэсвэрлэх чадвар муу байгаа нь сөргөөр нөлөөлөв.

🍋 Татварын өртэй ААН-үүдийн дансыг шууд хаадаг байсныг өөрчилнө. Шинэ зохицуулалтаар дансанд орж ирсэн орлогын 70%-ийг татварын өрөнд суутгаж, үлдсэнийг компани үйл ажиллагаандаа зарцуулах боломжтой. Уг зохицуулалт нь хууль батлагдсан өдрөөсөө эхлэн шууд хүчин төгөлдөр мөрдөгдөх онцлогтой. Мөн уул уурхайн бус компаниудын орлогыг хамгаалах зорилгоор татварын хувь хэмжээ 10%-иас шууд 25% руу үсэрдэг байсныг өөрчилж, дунд нь 15%-ийн шинэ шатлал нэмнэ.

🍋 Тайланд Малаккын хоолойг орлох $30 тэрбумын "Хуурай замын гүүр" тээврийн коридорын төслөө дахин сэргээж байна. Уг төсөл тээвэрлэлтийг хурдасгах ч асар өндөр өртөг, нарийн логистикоос нь болоод хөрөнгө оруулагчид болгоомжилж байгаа гэнэ. Мөн нутгийн иргэдийн эсэргүүцэлтэй тулгарсан уг төслийг шинжээчид зөвхөн Тайландын стратегийн коридор болох болов уу гэж үзжээ.

🍋 Гадаадын иргэн, харьяатын газар 5-р сард 5,104 иргэнд визийн зөвшөөрөл, 15,574 иргэнд виз олгож, 8,198 оршин суух зөвшөөрөл шийдвэрлэв. Өмнөх оны мөн үеэс виз, оршин суух зөвшөөрөл олголт өссөн ч визийн зөвшөөрөл 13.6% буурчээ. Одоогоор Монголд 132 улсын 41,405 гадаад иргэн оршин сууж байгаагийн 24,997 нь хөдөлмөр эрхлэх зорилготой аж.

Хамтран ажиллах | Ажлын байр | Редакцын бодлого

Publisher: Ц.Анхбаяр
Editor: С.Ангирмаа
Writers: М.Хулан, Б.Эсүхэй
Graphics by: Ц.Цэлмэг

POWERED BY

Өглөөний мэнд! Өнөөдөр олон улсын сүшиний өдөр тохиож байна. Хамгийн анх 2009 оноос хойш тэмлэгдэж эхэлсэн энэхүү өдрөөр сүшиг өргөнөөр сурталчлах, шинэ амтыг турших зэргээр тэмдэглэдэг ажээ. За тэгээд амьдралдаа дор хаяж нэг удаа заавал идэж үзэх ёстой дэлхийн шилдэг сүши рестораны жагсаалттай ЭНД дарж танилцаарай. Зарим хүмүүсийн орж үзсэн газар ч байж магадгүй шүү. 🍣😋

*Нэг өдрийн өөрчлөлт.

GOV: Эрдэнэс Монгол нэгдлийн Дархан стийл ХХК, Багануур-илч ХХК тэргүүтэй 14 компанийг татан буулгаж, Чингис хаан Үндэсний баялгийн сан ХХК болон Эрдэнэс Метан ХХК-ийг Эрдэнэс Монголд нэгтгэж, Шивээ Овоо ХК (SHV)-д мөн 2 компанийг нэгтгэв.

MSE: Xyyp Music Festival Монгол Шилтгээнд зохион байгуулагдах гэж буй. Тэгвэл өчигдрийн арилжаагаар Монгол Шилтгээн ХК (MSH)-ийн хувьцааны үнэ 15% өсөж ₮218.5-т хүрчээ.

POL: Өнгөрсөн онд улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар нийт ₮4 их наядаар 729 төсөл санхүүжүүлж, 490 барилга ашиглалтад оруулахын тулд 1800 орчим ААН-тэй гэрээ байгуулсан.

⛏️ Говийн хөрсөн дээр сүндэрлэсэн дэлхийн түвшний уурхай

Энэ удаагийн "Travel With" контентоороо Улаанбаатар хотоос 560 км-ийн алсад, Өмнөговь аймгийн Цогтцэций сумын нутагт байрлах Ухаа худаг уурхайг зорилоо. Нүүрс олборлолтоос эхлээд экспортын бүтээгдэхүүн хүртэлх үйлдвэрлэлийн дамжлага, түүнийг хөдөлгөж буй хүмүүс, техник, технологи болон говийн хөрсөн дээр сүндэрлэсэн бүтээн байгуулалттай танилцсан түүхээ хуваалцъя.

⛺ Уурхайчдын баянбүрд

Талбайн зүүн талаас хөдөлсөн бидний аялал замдаа камер, дрондоо хэдэн дүрс буулгасан шигээ явсаар нар жаргахтай зэрэгцэн Цогтцэций суманд хүрлээ.

Сүүлийн 20 жилд Цогтцэций сум нь Ухаа худаг, Таван Толгой зэрэг Тавантолгойн бүлэг ордуудыг түшиглэн хөгжиж буй. Эдгээрээс бүлэг ордуудын нөөцийн 4%-ийг эзэлдэг Энержи Ресурс ХХК-ийн Ухаа худаг уурхай нь 2009 оноос үйл ажиллагаагаа эхэлж, өдгөө улсын төсөвт ₮3.2 их наядын орлого, өдөрт ₮2 тэрбум орчмын татвар, АМНАТ-ийг бүрдүүлж буй нүсэр төсөл юм.

😪 Эдийн засгийн нүд рүү хуруугаа хийв

Монгол Улсын эдийн засгийн зүрх болсон уул уурхайн салбарт томоохон ухралтууд ар араасаа гарч эхэллээ. 

🧨 Оюу толгой: 7 хоног тутамд ₮35 тэрбумын хохирол

Өчигдөр өглөөний 09:00 цагаас эхлэн Эрс Шинэчлэл Хөдөлгөөний жагсагчид Оюу толгойн баяжмал тээвэрлэлтийн замыг хаасан. Үүний уршиг нь зөвхөн нэг компанийн асуудал биш бөгөөд улс орны эдийн засагт шууд дарамт болж байна.

• ❌ Төсвийн тасалдал: Экспорт саатсан 7 хоног тутамд улсын төсөвт ₮35 тэрбумын татварын орлого, үүнээс ₮21 тэрбумын АМНАТ тасалдах эрсдэл үүсэв. 

• 💰 Эдийн засгийн тулгуур: Оюу толгой компани нь Монгол Улсын төсвийн татварын орлогын 9% орчмыг бүрдүүлж, өдөр бүр ₮23 тэрбумын хөрөнгө оруулалт цутгадаг. Угаас Оюу толгой байгаагүй бол сүүлийн 15 жилийн 8-д нь эдийн засаг агших байсан буюу дундаж нь -3.8% байх байсан.

Уг явдлын дараа ЕС Оюу толгойн үйл ажиллагаанд саад учруулж, зам хаасан иргэдэд хариуцлага тооцно гэсэн ч яаж гэдэг нь тодорхойгүй байна. Бид дараагийн Оюу толгойг эрж хайхад төвлөрөх байтал өмнөхөө нураах чиглэл рүү л явж байна даа.

🗿 Халзан бүрэгтэй: Төрийн шийдвэрийн тогтворгүй байдал

Стратегийн чухал ач холбогдолтой Халзан бүрэгтэй төслийг тойрсон улс төржилт, албан тушаалтнуудын ойлгомжгүй шийдвэрүүд үргэлжилсээр байна. Өнгөрсөн Даваа гарагт уг төслийн хайгуулын үйл ажиллагааг дахин түр зогсоох шийдвэр гарав. Энэхүү төслийн замнал үнэхээр тогтворгүй.

• 📌 2023 он: ЕС асан Оюун-Эрдэнийг баруун аймгуудад ажиллах үеэр иргэд төслийг эсэргүүцсэн тул судалж үзэх нэрийдлээр үйл ажиллагааг зогсоож, лацдав.

• 🫩 2024 он: 8-р сард яамнаас үйл ажиллагааг сэргээсэн ч, 11-р сард Ховд аймгийн Засаг дарга М.Амарсанаа төслийг дахин зогсоох захирамж гаргав. Жилийн эцэст салбарын ерөнхий байцаагч Засаг даргын захирамжийг хүчингүй болгосон.

• 🔻 2025 он: УИХ-ын дарга Д.Амарбаясгалан хайгуулыг зогсоосон ч, 9-р сард Сонсгол хийн Байнгын хороодын хамтарсан тогтоолоор "ГХЭ-ийн нөөцөө тогтоохын тулд хайгуулын үйл ажиллагааг эрчимжүүл" хэмээн шийдвэрлэж байв. Гэвч өнөөдөр дахиад л зогслоо.

Эцэст нь... Монголын эдийн засаг уул уурхайгаас шууд хамааралтай, цаашдын өсөлт нь ч энэ салбартай уялдаатай. Гэтэл дэлхий нийтээрээ газрын ховор элемент рүү хошуурч, зах зээл нь тэлж, зэсийн үнэ өсөж буй энэ алтан үед дотоодын тэмцэл ширүүсэж төрийн шийдвэр цэгцгүй байгаа нь Монгол Улс өөрийнхөө нүд рүү хуруугаа хийсэнтэй агаар нэг үйлдэл болж байна.

• 🌍 Монгол ба Африк: Мартагдсан түншлэлээс шинэ боломж руу. (TheDiplomat)

• 🎶 Grammy-н шагналд Ази поп болон Латин дууны төрөл шинээр нэмэгдлээ. (BBC)

• 😵‍💫 ТӨК-иудын удирдлагууд хууль бусаар томилогддог. (news.mn)

• 🍎 Ирэх жил Apple камертай Airpods, эвхэгддэг iPhone танилцуулна. (Bloomberg)

📡 Дата төвийн хөндий

Саяхан Төв Азийг хөгжил дэвшлээрээ доргиож буй Казахстан Америкийн AI-н дэд бүтцийн Firebird болон орчин цагийн хамгийн халуухан технологийн компанид тооцогдох Nvidia (NVDA)-тай $10 тэрбумын хэлцлийг амжилттай хийснээ мэдэгдлээ.

🤝🏻 Хамтралын тухайд

Энэхүү хэлцлийн хүрээнд Казахстанд AI-н дэд бүтцийг цогцоор нь хөгжүүлэхээр төлөвлөж байна. Үүний гол хэсэг нь Казахстаны зүүн хойд хэсэгт байрлах Экибастуз хот бөгөөд тэнд AI, үүлэн технологи болон дижитал дэд бүтцийн бүс нутгийн төв болгох зорилготой дата төвийн хөндийг байгуулахаар тохиролцжээ. Төслийн явцад нийт дараагийн түвшний 100,000 GPU ашиглах бөгөөд үүнд NVIDIA-н GB300 болон Vera Rubin чипүүд багтаж байна. Нэг үгээр энэ нь дэлхийн түвшний AI сургалт, дата боловсруулах хүчин чадлыг бүрдүүлэх гол дэд бүтэц болох юм.

• 💸 Эдийн засгийн том тоо: Тус төсөл нь жилд дор хаяж $3 тэрбумын экспортын орлого бий болгож, өндөр ур чадвартай ажилтнуудыг нэмэгдүүлж, олон улсын технологийн компаниудыг татах боломжийн бүрдүүлэх гэнэ.

💡 Казахстаны ирээдүй

Дээрх хэлцлээс гадна энэ онд Казахстан AI-г ирээдүйд эдийн засгийн гол тулгуур багана болно хэмээн зарласан. Үүний дагуу 2026 оныг “Digitalization and AI Year” хэмээн тодорхойлж, Казахстаны Цахим хөгжил, инновацын яамнаас AI болон дижиталчлалыг хөгжүүлэхээр $390 саяыг төсөвлөжээ. Уг төсвөөр дэд бүтэц, AI нэвтрүүлэлт, орон нутгийн дижитал шилжилт, орон нутгийн интернэтийн хүртээмжийг сайжруулах, мөн боловсролын салбар дахь дижитал шийдлүүдийг санхүүжүүлэх аж.

• 📈 Чухал үзүүлэлт: Казахстаны AI стартапуудад чиглэсэн венчур хөрөнгө оруулалт сүүлийн 2 жилийн хугацаанд 5 дахин өсөж, $73 саяыг давсан ба одоо хийгдэж буй нийт венчур хөрөнгө оруулалтын 50%-иас дээш нь зөвхөн AI стартапуудад ногдож байна.

Эцэст нь… AI-г хөгжүүлэхээр Казахстаны төрөөс олон ажлыг амжилттай хийж байгаа бололтой. Манай төр засаг ингэхэд юу хийж байгаа билээ? Манай лимонууд хийж байгаа ажлуудад нь хэр сэтгэл ханамжтай байна? 🤔

850.8 мянга
НДШ-ийн тайланд 2026 оны I улирлын байдлаар нийт 55.8 мянган байгууллагад 850.8 мянган ажиллагч хамрагдсан нь өнгөрсөн оны
мөн үеэс 0.3% буурсан дүн болов.
₮2.9 сая
Нэг ажилтанд ногдох сарын дундаж нэрлэсэн цалин өмнөх улирлаас 2.9% өсөж ₮2.9 саяд хүрсэн ба уул уурхай, олборлолтын салбарт ажиллагчдын цалин ₮5.4 сая байгаа нь улсын дунджаас 84.4% өндөр дүн байв.
34.1%
Ажиллагчдын тоог цалингийн бүлгээр харвал, нийт даатгуулагчдын дунд ₮1.5–₮3 саяын цалинтай ажиллагчид хамгийн өндөр буюу 34.1%-ийг бүрдүүлжээ.

🏛️ Дельта, Тета, Вега нь ямар утгатай вэ? 

Опцион арилжааг ойлгож, амжилттай арилжаа хийхэд Грек цагаан толгойн Дельта, Тета, Вега үсгүүдийг ойлгох шаардлагатай. Тэгвэл гол ялгааг нь харцгаая.

• 📈 Δ (Дельта): Суурь хөрөнгийн үнэ хөдлөхөд опционы үнэ хэр мэдрэг байгааг илэрхийлнэ. Жишээ нь дельта 0.5 бол хөрөнгийн үнэ $100-аар өсөхөд опционы үнэ ойролцоогоор $50-аар нэмэгдэнэ. Дельта өндөр байх тусам опционы үнэ суурь хөрөнгийн үнийн өөрчлөлтийг илүү хүчтэй даган хөдөлдөг.

• ⏳ Θ (Тета): Цаг хугацаа өнгөрөх тусам опционы үнэ хэр хурдан буурч байгааг хэмждэг. Хөрөнгийн үнэ өөрчлөгдөөгүй байсан ч хугацаа дуусах өдөр ойртох тусам опционы үнэ цэнэ аажмаар элэгддэг аж. 

• 🌪️ V (Вега): Зах зээлийн хэлбэлзэл өөрчлөгдөхөд опционы үнэ хэр мэдрэг байгааг харуулна. Хэлбэлзэл нэмэгдэх тусам ирээдүйд том хөдөлгөөн гарах магадлал нэмэгддэг тул опционы үнэ ихэвчлэн өсдөг байна.

Эцэст нь… Эдгээр грек үсгүүдийг цогцоор нь ойлговол зөвхөн үнийн хөдөлгөөн бус цаг хугацаа болон зах зээлийн тогтворгүй байдал опцион гэрээнд хэрхэн нөлөөлж буйг бүрэн харж чадна шүү. 😉

AP

🍋 Лионель Месси ДАШТ-ий нээлтийн тоглолтод Алжирын эсрэг хет-трик хийж, Аргентины шигшээ багийг 3-0 харьцаатай ялалтад хөтөллөө. Үүгээр тэрээр дэлхийн аваргад 16 дахь гоолоо оруулж, Германы Мирослав Клозегийн бүх цаг үеийн дээд амжилтыг тэнцүүлсэн байна.

🍋 Шатахууны өсөлтөөс үүдсэн зардлыг нөхөх, орлогоо бодит нөхцөлд нийцүүлэх зорилгоор нийслэлийн 2026 оны төсвийн тодотголыг хэлэлцэж байна. Хэмнэлтийн хуулиар 5 сарын 31-нээс өмнө гэрээлээгүй төслүүдийг хасаж, төсвийн үр ашгийг нэмэгдүүлэхээр тусгажээ. Мөн ирэх өвөлжилтийн бэлтгэл, агаарын бохирдлыг бууруулахад шаардлагатай шахмал түлшний нэмэлт санхүүжилтийг шийдвэрлэх гэнэ.

🍋 Тамхины хяналт болон холбогдох татварын хуулиудад өөрчлөлт оруулж, электрон тамхины зохицуулалт, стандартыг тусгахаар хэлэлцжээ. Үүгээр электрон тамхины 2 мл шингэнийг нэг хайрцаг янжууртай дүйцүүлэн онцгой албан татвар ногдуулахаас гадна дагалдах хэрэгслийг салшгүй хэсэг гэж үзэн татваржуулна. Мөн шингэний хэмжээ, никотины агууламжийн дээд хязгаарыг Европын холбооны стандартын дагуу тодорхойлжээ.

🍋 Хятад улс Америктай хийх өрсөлдөөний хүрээнд квант технологи, цөмийн нэгдэл, AI-н стартапуудын IPO-г дэмжихээ мэдэгдлээ. Шанхайн бирж одоогоор ашиг олоогүй ч ирээдүйтэй хиймэл оюуны компаниудыг хялбар бүртгэх шинэ журам баталсан байна. Энэхүү алхам нь OpenAI, SpaceX зэрэг аваргуудыг бирж дээрээ гаргаж буй Америктай хөрөнгө оруулалтаар өрсөлдөх зорилготой юм.

Хамтран ажиллах | Ажлын байр | Редакцын бодлого

Publisher: Ц.Анхбаяр
Editor: С.Ангирмаа
Writers: М.Хулан, Б.Эсүхэй
Graphics by: Ц.Цэлмэг

POWERED BY

Hey! Сан Андреасын хагаралд хуримтлагдсан тектоник даралт сүүлийн 1000 жилийн хамгийн дээд түвшиндээ хүрсэн гэнэ. 🤯 Улмаар Америкийн Калифорни мужид "The Big One" буюу асар хүчтэй газар хөдлөлт болох эрсдэл нэмэгдээд байгаа аж. Үүнтэй холбоотой жинхэнэ үйл явдлыг мэдрэхийг хүсвэл "San Andreas" киног үзээрэй гэж зөвлөе. Бас л түгшээдэг кино доо. 😪

*Нэг өдрийн өөрчлөлт.

BOJ: Японы төв банк бодлогын хүүгээ 0.75%-иас 1% болгон нэмэгдүүлж 1995 оноос хойш байгаагүй өндөр түвшинд хүргэлээ.

EN: Дорноговь аймгийн Даланжаргалан сумын Элдэв багийн нутагт барих 100 МВт-ын хүчин чадалтай “Элдэв” салхин цахилгаан станцын шав тавигдав.

UB: Дүүжин замын тээвэр төслийг Францын ЗГ-ын $51 саяын нэн хөнгөлөлттэй зээлээр хэрэгжүүлж буй. Уг зээл жилийн 0.0076%-ийн хүүтэй бөгөөд 40 жилийн хугацаатай. Гэвч төлөлтийг ашиглалтад орсноос хойш 12 дахь жилээс зээлийг төлөх нь.

🫣 Нийслэлийн булай 

Өнгөрсөн 2 өдөр Нийслэлийн 2024-2026 оны төсвийн зарцуулалт, хөрөнгө оруулалтын төслүүдийн хэрэгжилт зэрэгтэй холбоотой ерөнхий хяналтын сонсгол боллоо. Сонсголоор хэлэлцэгдсэн топ асуудлуудыг багцлан хүргэж байна.

1️⃣ Санхүүгийн хямрал

Нийслэлийн төсвийн алдагдал 2026 оны төлөвлөгөөгөөр ₮2.4 их наяд төгрөгт хүрч, улсын нэгдсэн төсвийн нийт алдагдлаас давахаар байна. Гэхдээ энэ тийм шинэхэн биш 2025 оны тодотголоор ₮3 их наядын алдагдалтай төсөв баталж байлаа. Зарлагын хэмжээний хувьд 2022 онд ₮1.4 их наяд байсан бол 2026 онд ₮7.8 их наяд болж огцом тэлжээ. 

• ❌ Зээлийн нөхөлт: Энэхүү алдагдлыг нөхөхөөр ₮2.9 их наядын үнэт цаас гаргах зөвшөөрөл авсан ч бэлтгэл ажил хангагдаагүйн улмаас 2024 оны үнэт цаасны 43.2%-ийг ашиглаагүй атлаа хэдийнээ ₮256.3 тэрбумын хүүгийн зардал үүсгээд байна. Хөрөнгө оруулалтын зардал нь 2016 оныхоос 10 дахин өссөн гэж байгаа. Ашиггүй өр тавьсан хэрэг. 

2️⃣ Хууль бус төлөвлөлт

Нийслэлд хэрэгжиж буй зам, сургууль, цэцэрлэгийн барилгыг ямар ч зураг төсөлгүй, газрын зөвшөөрөлгүйгээр төсөвт суулгаж. Үүнээс шалтгаалж 2024-2025 оны төслүүдийн гүйцэтгэл ердөө 29.2%-тай байгаа бөгөөд ажлууд 5-12 жил дамнан гацаж байна. Түүнчлэн, төлөвлөлт муугаас төслийн өртөг дунджаар 2.8 дахин өсжээ. 

• 😵 Жишээ нь, Туулын хурдны замын өртөг анх ₮594 тэрбум байснаа ₮2.3 их наяд болж хөөрсөн. Ноцтой нь, Захиргааны ерөнхий хуулийг зөрчиж, иргэдийн нийтийн сонсголыг хийлгүйгээр 16 мега төслийн гэрээг байгуулсан бөгөөд эдгээр ₮28.9 их наядын өртөгтэй төслүүдийн санхүүжилтийн 66% нь одоог хүртэл тодорхойгүй байгаа.

3️⃣ Төрийн өмчийн төвлөрөл & ашиг сонирхлын зөрчил

НИТХ-ын 45 төлөөлөгчийн 43 нь нийслэлийн өмчит компаниудын ТУЗ-ийн дарга, гишүүнээр ажиллаж, нийт 104 суудал эзэлж байна. Эдгээр суудлын 62.5% нь ердөө 19 төлөөлөгчид төвлөрсөн нь ашиг сонирхлын зөрчлийн асар том эрсдэлийг бий болгожээ.

• 🥊 Боож гацаав: Мөн нийслэл урсгал зардлынхаа 20%-ийг өөрийн ААН-үүдээр дамжуулан зарцуулж байгаа нь хувийн хэвшлийн зах зээлийг боомилж, чөлөөт өрсөлдөөнийг хязгаарлах нөхцөлийг бүрдүүлсэн гэж шинжээчид дүгнэлээ.

Эцэст нь... Нийслэл төсвөө жилд 4-5 удаа дур мэдэн тодотгож, хууль бус шийдвэр гаргадаг тогтолцоог яаралтай өөрчлөхгүй бол улсын нэгдсэн төсвийн тогтвортой байдалд заналхийлж буй. Цаашид Төсвийн тухай хууль болон Нийслэлийн эрх зүйн байдлын тухай хуульд өөрчлөлт оруулж, зарлагыг хянах хатуу тогтолцоог бүрдүүлэх шаардлагатайг энэхүү сонсгол бэлхнээ гэрчиллээ.

• 🏊 Буйр нуурт задгай усанд сэлэлтийн олон улсын тэмцээн болно гэнэ ээ. (gogo)

• 🤩 Z үеийнхэнд төгс тохирох 5 бизнес. (Inc)

• 🛸 Өвөр Монголын тал нутагт UFO дэлхий дээр газардсан мэт орчин үеийн урлагийн галерей нээгджээ. (Cultureity)

• 🎞️ Энэ сард заавал үзэх 9 кино. (Wired)

🐉 Ши Жиньпиний айлчлал айсуй… 

Өнгөрсөн Даваа гарагт Хятадын Гадаад хэргийн сайд Ван Игийн Монголд хийсэн 3 өдрийн айлчлал өндөрлөсөн. Тэрбээр Ши Жиньпинийн айлчлалыг угтуулан урьдчилсан бэлтгэл ажил хийдэг гэх утгаараа Ши Жиньпиний саяхан хийсэн Хойд Солонгосын айлчлалын дараа Монгол төлөвлөгджээ.

• 📜 Айлчлалын хураангуй: Тэрбээр айлчлалаараа шинэ Төв цэвэрлэх байгууламжийн нээлтэд оролцохын зэрэгцээ 2 орны хөгжлийн стратегийг уялдуулах шаардлагатайг онцолж, чухал ашигт малтмал, ногоон хөгжил, дижитал эдийн засгийн чиглэлд хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх санал дэвшүүлээд буцсан юм. 

🤵 Айлчлалын гүнд

Тэрбээр Хятадын гадаад бодлогыг удирдан залуурдаж буй топ дипломат төдийгүй Ши Жиньпиний итгэлт гадаад бодлогын зөвлөхүүдийн нэг. Айлчлалын үеэр Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд болон Гадаад хэргийн сайдтай уулзалт хийж, эдийн засгийн чиглэлд 2 орны гадаад худалдааны эргэлтийг  $20 тэрбумд хүргэх зорилтыг эрчимжүүлэх, үүний тулд Ганцмод-Гашуунсухайт төмөр замын бүтээн байгуулалтыг хурдасгах эрмэлзэлтэй байгаагаа илэрхийлсэн. 

• Өнгөрсөн онд 2 орны худалдаан $18.6 тэрбумд хүрсэн, энэ оны эхний улиралд манай улс Хятадын топ нүүрс импортлогч болсон гэх зэргээс харахад уг зорилт энэ онд биелэх төлөвтэй байгаа. 

• Улс төрийн чиглэлд Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Ван Итэй уулзах үеэр “Нэг Хятад” бодлогыг дэмжиж, Тайванийн тусгаар тогтнолыг дэмжихгүй, Шинжаан Уйгар, Төвөд бол дотоод асуудал гэх байр суурийг илэрхийлээд буй. 

✈️ Ирж яваа айлчлалууд

Өнгөрсөн жилээс эхлэн Ши Жиньпин Монголд айлчлах тухай мэдээ мэр сэр гарч байсан ч 9 сарын дотор ЗГ 3 удаа солигдож, улс төрийн тогтворгүй байдал чинээндээ тулж байсан тул одоо арай тогтворжсон цагаар айлчлах гэж буй. Угтаа Ши Жиньпин Наадмын үеэр айлчлах талаар яригдаж байсан ч Өмнөд Солонгосын Ерөнхийлөгч И Жэ Мёний айлчлал түрүүлээд товлогдчихсон тул 8-р сарыг сонгосон сурагтай. 

• 🏃‍♀️‍➡️ Залгуулаад COP 17 болно гэхээр энэ зун түүхэн дэх хамгийн идэвхтэй дипломат улирал болох төлөвтэй дэг шүү. 

Эцэст нь… 2 жилийн өмнө Путин Монголд айлчилж байсан бол одоо Ши Жиньпин айлчлах гэж байна. Хэдий хөрш орнууд ч энэ хэмжээний өндөр дээд айлчлал хэдэн 10 жилд 1 л болдог. Ши Жиньпиний хувьд 12 жилийн дараа Монголд 2 дахь удаагаа айлчлах гэж буй.

🧑‍🎤 PT: Хамгийн үнэтэй line-up-тай жил

24 дэх удаагийн Playtime Festival болоход 🤏 иймхэн хугацаа үлджээ. 

💎 Жил жилээр шат ахисаар

Ирэх 7 сарын 2-4-ны хооронд зохиогдох Playtime Festival-н хувьд Азийн ТОП фестивалиудын эгнээнд багтах амбицтайгаар жил бүр фестивалийн цар хүрээ, артистууд, дуу, дүрслэлийн чанараа шат ахиулан зохиогдох болсон. Ялангуяа энэ жил фестивальд оролцох уран бүтээлчдийн бүрэлдэхүүн түүхэн өндөр өртөг бүхий line-up гэгдэж буй. 

• 👉 Мөн наадмын өдрүүдэд фестивалийн талбайд байрших сонирхолтой хүмүүстээ зориулан “Glamping” майхан, Монгол гэр болон Camper Van санал болгож буйгаараа шинэлэг. Цаашлаад, тасалбарын хувьд сонголттой болж, анх удаа 2 аль эсвэл 3 хоногоор авах боломжтой болсон. 

За тэгээд тасалбараа аваагүй бол эртхэн аваад, биеэ бас хувцсаа бэлдэж эхлэхгүй бол мөдхөн л тулчихна шүү. 

Seek Magazine

🍋 ДЭМБ-ын дэмжлэгтэйгээр Эмийн чанарын хяналтын Үндэсний лавлагаа лаборатори ашиглалтад орлоо. Уг лабораторийг $1.8 саяын төсөвт өртгөөр байгуулсан бөгөөд ашиглалтад орсноор шинжилгээний хүчин чадал 2,000-аас 4,000 сорьц болж 2 дахин нэмэгдэж байгаа аж. Үр дүнд эмийн хяналт, шинжилгээний хүлээгдэл 50% буурах юм.

🍋 Бусан хотын зам, тээвэр, дэд бүтцийн ухаалаг технологи хөгжүүлэгч 5 стартап Монголын зах зээлд нэвтрэх сонирхолтой байна. KOICA-н замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын төсөлтэй уялдуулан Зам, тээврийн яам болон цагдаагийн байгууллагын төлөөлөгчид Өмнөд Солонгост айлчлал хийсэн бөгөөд тус үеэр Adia Lab, Yurim Electric Communication, Mobawheel тэргүүтэй 5 стартап технологио танилцуулсан байна. 

🍋 Вьетнамын томоохон компаниуд Монголын эрчим хүчний салбарт хөрөнгө оруулах хүсэлтээ илэрхийлэв.  Уг асуудлыг Вьетнам Элчин сайд Эрчим хүчний сайдтай уулзах ярьсан бөгөөд Вьетнамын ROX Energy гэхэд Монголд 660 МВт-ын Шивээ-Овоогийн нүүрсний цахилгаан станцын төслийгг $1.3 тэрбумаар хэрэгжүүлж, 2029–2030 онд ашиглалтад оруулах төлөвлөгөөтэй байгаа аж. 

🍋 Америкт нарны эрчим хүчний үйлдвэрлэл анх удаа нүүрсийг давав. Өнгөрсөн 5-р сард нарны эрчим хүчний үйлдвэрлэл нийт эрчим хүчний 12.8%, нүүрс 12.2%-ийг бүрдүүлсэн байна. Цаашлаад, нарны эрчим хүчний үйлдвэрлэл жилийн дотор 17% өсөж дээд амжилт тогтоосноор тус улсын эрчим хүчний 3 дахь томоохон эх үүсвэр болжээ.

Хамтран ажиллах | Ажлын байр | Редакцын бодлого

Publisher: Ц.Анхбаяр
Editor: С.Ангирмаа
Writers: М.Хулан, Б.Эсүхэй 
Graphics by: Ц.Цэлмэг

POWERED BY

Сайхан амрав уу? Өчигдрийн нийслэлийн сонсголоор эвгүй баримтууд их яригдлаа. Алдагдал нь улсын төсвийнхөөс 2.4 дахин их л гэнэ, 80 компани байгуулж хувийн хэвшилтэй өрсөлдсөн л гэнэ. Энэ бүх үр дүн өмнөх хотын даргатай хамаатай ч өнөөх маань харин харагдсангүй. Юутай ч удахгүй сонсголын тойм хүргэм зээ. 🧘

*Нэг өдрийн өөрчлөлт.

NSO: Энэ оны эхний 5 сарын байдлаар улсын төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлого 9% өсөж ₮11.7 их наядад хүрсэн ч зардал, цэвэр зээлийн хэмжээ 18.7% тэлснээр төсвийн алдагдал 5.2 дахин нэмэгдэж ₮1.4 их наяд болжээ. 

SUP: Цэндийн Цогтыг Улсын дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгчээр томиллоо.

EN: Эрчим хүчний яам, Монгол Улсын Хөгжлийн банк, Монголын банкны холбоо хамтран эрчим хүчний сүлжээний дэд бүтцийн төсөл, хөтөлбөрүүдийг санхүүжүүлэх боломжийг нэмэгдүүлэхээр хамтарч ажиллана. Мөн Монгол болон Киргиз эрчим хүчний туршлагаа харилцан солилцоно.

UBH: Улаанбаатар Хивс ХК (UBH)-ийн ТУЗ-ийн дарга шинэчлэгдэж Ц.Зоригт томилогджээ.

🇲🇳 Бизнесийн акулууд тодорлоо!

Өчигдөр ЗГ болон МҮХАҮТ-иас 2025 оны ТОП-100 ААН-үүдийг тодрууллаа. Тэгвэл Монгол Улсын эдийн засагт эдгээр бизнесийн акулууд ямар хувь нэмэр оруулсныг харцгаая.

🔄 Урт биш товчхон

Өнгөрсөн онд ТОП-100 ААН-ийн борлуулалтын орлого 2024 оны мөн үеэс 19.7% өсөж ₮65.7 их наядад хүрчээ. Ингэснээр ТОП-100 ААН-ийн борлуулалтын орлого ДНБ-ийн 73%-тай тэнцэх болсон нь өмнөх оноос 4 нэгж хувиар өслөө. Цаашлаад, тэдний улсад төлсөн татварын хэмжээ 5.2% нэмэгдэж ₮8 их наядад хүрч, нийт татварын орлогын 30%-ийг бүрдүүлсэн байна.

• 📉 Ажиллах хүчин: Хэдий ихэнх үзүүлэлтүүд өссөн ч ТОП-100 ААН-ийн ажиллагчдын тоо 2.8 мянгаар буурч 84.7 мянга болов. Энэ нь шинээр ТОП-100 ААН-д нэмэгдсэн 19 компанийн ажиллагчдын тоо жагсаалтаас хасагдсан 19 компаниас харьцангуй цөөн байсантай холбоотой байж болзошгүй.

• 🏬 Худалдаа №1: Өнгөрсөн хугацаанд ТОП-100 ААН-д ихэвчлэн уул уурхайн салбарын компаниуд бусад салбараас илүүтэй багтаж байсан бол энэ удаагийн жагсаалтад худалдааны салбарын компаниудын тоо уул уурхайн салбараас 2-оор илүү гарч 27 болжээ. 

⭐️ ТОП-10-ыг харвал 

Эхний 10-т жагссан компаниудаас 4 нь байр ахиж, 2 байр нь ухарсан бол үлдсэн 4 нь хэвэндээ байв. ТОП-100 ААН-ийн жагсаалтыг Оюу толгой 4 дахь жилдээ дараалан тэргүүлсэн бөгөөд өнгөрсөн онд борлуулалтын орлого, төлсөн татварын дүн, ажиллагсдын тоо, ашгийн хэмжээгээр бусад компаниудыг аваргалжээ. Харин удаах байранд Монголын Алт ХХК орсон бол гутгаарт ХААН Банк ХК (KHAN) жагссан байна.

• ⚡️ Огцом үсрэлт: 2025 онд байраа хамгийн дорвитой ахиулсан компаниудад 21 байр ахисан Алтангадас Трейд ХХК, 18 урагшилсан Таван Богд Фүүдс Пицца ХХК, мөн тус бүр 17 байр дэвшсэн Хан алтай ресурс ХХК, Нэткапитал финанс корпораци ББСБ ХХК нар багтсан аж.

Эцэст нь… Монголын ТОП-100 ААН буюу бизнесийн акулуудыг энэ хүрээд тоймлож дууслаа. Ирэх оны жагсаалт ямархуу дүр зурагтай гарах бол гэдэг тун сонирхолтой. Таны хувьд өндөр хүлээлттэй ямар компани байна даа? 🤔

• 🕯️ Шинэ даргын дугуйн замын талаарх хуучин амлалт. (eagle.mn)

• 🏀 Улаанбаатар Амазонс баг анх удаа мэргэжлийн багуудын чансааг тэргүүлэв. (FIBA3x3)

• 👑 Японд хааны удмыг үргэлжлүүлэх залгамж, халаа дутагдаж байна. (JapanTimes)

• 😖 Яагаад Z үеийнхэн AI-н талаар санаа зовох хэрэгтэй вэ? (Forbes)

🐾🤑 Corgi-гоос юникорн болсон түүх

Хиймэл оюун ухааны (AI) давлагаа уламжлалт, уйтгартай гэгддэг даатгалын салбарыг хэрхэн орвонгоор нь эргүүлж байгаагийн хамгийн тод этгээд жишээ Сан-Францискод тодров. Юу болсон бэ гэхээр 👇

🦄 Шинэ галзуу юникорн

Ердөө 2 жилийн настай Corgi хэмээх даатгалын стартап сүүлийн санхүүжилтийн шатандаа $160 сая босгож нийтдээ $1.3 тэрбумын үнэлгээтэй юникорн компани болжээ. Тэдний энэхүү амжилт нь зөвхөн технологийн давуу тал биш аж. Corgi компанийн төв байранд зочилсон хэн бүхэн уламжлалт санхүүгийн компани бус оюутны нэгдсэн байр эсвэл хакатоны талбарт ирсэн мэт сэтгэгдэл төрдөг гэнэ. 

• 😴 Оффистоо хоноглодог ажилчид: Тус компанийн ажилчид 7 хоногийн 7 өдөр тасралтгүй оффис дээрээ ажилладаг. Ихэнх хурлын өрөөнүүдийн буланд матрас хуйлж тавьсан байдаг бөгөөд ажилчид ядрахдаа тэндээ шууд унтдаг гээд л бод.

• 🫩 Гэргүй захирал: Компанийн үүсгэн байгуулагч, Гүйцэтгэх захирал Нико Лаква байр түрээсэлдэг ч тэндээ бараг очдоггүй аж. Тэрээр оффисынхоо өрөөнд унтаж, фитнест усанд ордог амьдралын хэв маягтай гэхээр гайхмаар. 

• 🫟 Хакатоны уур амьсгал: Оффис нь яг л 72 цагийн хакатон дууссан мэт хогийн уут, гадилны хальс хөглөрсөн, яг л оюутны байр шиг задгай хачирхалтай уур амьсгалтай гэнэ. 

🤖🦴 AI-р удирдуулсан нохой

Компанийн бэлгэ тэмдэг болох Труди нэртэй корги үүлдрийн нохойг ажилчид дундаа хамтран эзэмшдэг бөгөөд Telegram дээрх AI бот ажилчдад нохойг хэзээ хооллох, салхилуулах, усанд оруулахыг сануулж, хуваарилдаг байна. Үүгээр ч зогсохгүй оффисынхоо доод давхарт шөнөжин ажилладаг кафе ажиллуулдаг гэнэ. 

📌 Бизнес загвар: Уламжлалт даатгалыг AI-р орлох нь

Тэдний энэхүү хачин соёлын цаана уламжлалт даатгалын процессыг бүрэн автоматжуулсан бизнесийн ухаалаг шийдэл нуугдаж буй. Corgi нь даатгалын үнийн санал, үнэлгээ, нөхөн төлбөрийн нэхэмжлэл зэргийг бүхэлд нь AI агентуудад даатгадаг аж. Уг агентууд борлуулалт болон даатгалын ажлуудыг гүйцэтгэхийн тулд бусад компанийн AI агентуудтай хоорондоо шууд холбогдож, бүх процессыг хүний оролцоогүйгээр хийдэг байна.

Эцэст нь... Энэ жишээ AI эрин үеийн гарааны бизнесүүд ямар галзуу хэмнэлээр, өвөрмөц соёлоор дэлхийн санхүүгийн салбарыг байлдан дагуулж болохын тод илрэл боллоо доо.

Бидний сайн мэдэх Chupa Chups-н логог домогт Салвадор Дали зохиосон гэдгийг мэдэх үү? 💭

Giphy

🍭 Тэртээ 1969 онд сюрреализм урсгалыг үндэслэгчдийн нэг Салвадор Дали нь 64 насандаа Испанийн модон чихэр үйлдвэрлэгч Chupa Chups-н логог зохиожээ. Тэрээр хүмүүсийн анхаарал татахын тулд тод өнгийн цэцэг хэлбэртэй дизайн сонгож, логоны байрлалыг үргэлж ил харагдах, тод байх ёстой хэмээн санал болгож байв. Дашрамд дурдахад, компанийн нэр нь испани хэлний chupar буюу долоох, хөхөх гэсэн үйл үгнээс гаралтай гэнэ шүү.

💳 M Виза х Apple Pay

М банкны харилцагчид байна уу? Өнөөдрөөс эхлэн M банкны Виза картаа Apple Pay-д холбоод iPhone, Apple Watch ашиглан төлбөр тооцоо хийх боломжтой боллоо.

🌐 М Виза картаа гадагш аваад яваарай!

М Виза картаа Apple Pay-тай холбосноор Монголд төдийгүй дэлхийн 90 гаруй улсад ашиглах боломжтой болж байгаа бөгөөд ялангуяа гадагш аялж байгаа үед тухайн улсад Apple Pay ашиглах боломжтой эсэхийг шалгаад л карт, бэлэн мөнгөний шаардлагагүйгээр төлбөр тооцоогоо түргэн шуурхай, найдвартай хийгээд явах нь ээ. 

• 🔒 Өндөр хамгаалалт: Гэснээс аюулгүй байдлын хувьд төлбөр, тооцоо хийх үед картын дугаар Apple-н сервер болон төхөөрөмж дээр хадгалагдахгүй, цааш дамжуулдаггүй буюу Face ID, Touch ID болон төхөөрөмжийн нууц үгээр баталгаажуулалт хийгддэг шүү. Тиймээс өөрөөс шалтгаалах мэдээллийн аюулгүй байдлыг хангасан байхад бусдаар асуудалгүй. 

За тэгээд, Apple Pay-н талаар дэлгэрэнгүй мэдээлэл авахыг хүсвэл ЭНД, М банкны талаар дэлгэрэнгүй мэдээлэл авахыг хүсвэл ЭНД тус тус дараад мэдээллээ аваарай. 😉

 

BIV

🍋 Нүүрс үйлдвэрлэгч 12 улс хамтран салбарын инновацыг урагшлуулах зорилгоор “Шанхайн санаачилга”-ыг албан ёсоор гаргалаа. Уг санаачилга нь AI-д суурилсан ухаалаг олборлолт, цэвэр хэрэглээ, ногоон хөгжил болон олон улсын хамтын ажиллагаанд чиглэжээ. Энэ нь салбарын чанартай хөгжлийг дэмжих, ногоон шилжилт болон дэлхийн эрчим хүчний аюулгүй байдлыг хангахад стратегийн ач холбогдолтой юм.

🍋 Anthropic компани Америкт 1 ГВт-аас дээш хүчин чадалтай дата төвүүдийг түрээсэлж, удирдахаар төлөвлөж байна. Тус компани түрээсийн төлбөрийн баталгаа гаргах асуудлаар өөрийн хөрөнгө оруулагч Alphabet (GOOG)-тэй хэлэлцэж байгаа аж. Claude-г бүтээгч тус стартап нь IPO хийхээр бэлтгэж буй гэдгийг мэдсэн байх. Сүүлийн санхүүжилтээр үнэлгээ нь $965 тэрбумд хүрчээ.

🍋 Авлигыг бууруулах, сайн засаглалыг дэмжих зорилготой "E-Business 2.0" платформ шинэчлэгдэн нээгдлээ. Тус системийг ашиглан бизнес эрхлэгчид AI-р нэрээ шалгуулах, компаниа бүртгүүлэх, данс нээх зэрэг үйлдлийг 30 минутад цахимаар шийдэх боломжтой аж. Нийт 1,286 төрлийн үйлчилгээг нэгтгэсэн уг шийдэл нь гар утаснаас компанийн мэдээллийг удирдах, зөвшөөрөл авах процессыг бүрэн хөнгөвчилжээ.

🍋 Их Британийн BBC агентлаг зардлаа хэмнэхийн тулд ирэх 7 хоногт мэдээний хэлтсийнхээ зуу зуун ажлын байрыг цомхотгохоор болжээ. Тус корпорац зардлаа 10% бууруулах бөгөөд цаашид нийт 2,000 орчим ажлын байрыг цомхотгох төлөвтэй байгаа гэнэ. Тус төлөвлөгөөний дэлгэрэнгүйг ирэх 7 хоногт мэдээний хэлтэс нь зарлах аж.

🍋 Улсын хэмжээнд өнгөрсөн сарын байдлаар 336.1 мянган га-д тариалалт хийсэн нь өмнөх оныхоос 2.5% өсөв. Үүнээс үр тариа 262.3 мянга, техникийн ургамал 41.2 мянга, таримал тэжээл 11.2 мянга, төмс 8.2 мянга, хүнсний ногоо 5.7 мянган га-г эзэлж буй. Тариалалтыг төрлөөр нь үзвэл техникийн ургамал 32% буурсан бол үр тариа, төмс, хүнсний ногоо, тэжээлийн ургамлын талбай өссөн байна.

Хамтран ажиллах | Ажлын байр | Редакцын бодлого

Publisher: Ц.Анхбаяр
Editor: С.Ангирмаа
Writers: М.Хулан, Б.Эсүхэй
Graphics by: Ц.Цэлмэг

POWERED BY

Сонсголтой өдрийн мэнд! Өнөөдөр болон маргааш Төрийн ордонд "Нийслэлийн 2024-2026 оны төсвийн зарцуулалт, хөрөнгө оруулалтын төслүүдийн хэрэгжилт холбогдох хууль тогтоомжид нийцсэн байдал" сэдэвт ерөнхий хяналтын сонсгол болох гэж байна. Энэ удаагийн сонсголыг УИХ-ын гишүүн Ж.Золжаргал даргалж, ажлын хэсгийн ахлагчаар УИХ-ын гишүүн Д.Энхтүвшин ажиллах аж. Нийт 100 гаруй хүн хүрэлцэн ирэх энэ сонсголоор юу болж өнгөрөх бол? 😬👀

*Нэг өдрийн өөрчлөлт.

GOV: Хятадын Гадаад хэргийн сайд Ван И-гийн Монгол дахь айлчлалын үеэр 2 талын яамдын 2026-2027 онд хэрэгжүүлэх хамтын ажиллагааны төлөвлөгөөнд гарын үсэг зуржээ.

FRC: Өнгөрсөн сард ₮233.8 тэрбумын үнэт цаасны арилжаа явагдсаны 73%-ийг компанийн бондын арилжаа бүрдүүлсэн бол ердөө 11.4%-ийг нь хувьцааны арилжаа бүрдүүлэв.

POL: Нийт 500 мянган ахмадын тэтгэврийг ₮100-₮300 мянгаар нэмэх Нийгмийн даатгалын тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулж, яаралтай горимоор хэлэлцүүлэхээр УИХ-д өргөн мэдүүлжээ.

🗿 Өр, өр, өр 

Монгол Улсын нийт гадаад өр 2026 оны эхний улиралд $40.2 тэрбумд хүрч, түүхэн шинэ босгыг давлаа. Сүүлийн 11 жилийн жил бүрийн I улирлын статистик дунд ийм өндөр дүн байгаагүй хэрэг. Энэ өрний цаана ямар түүх нуугдаж байна вэ? 

🏄 Дуслыг хурааж далай гэдгийн өөр утга

Сүүлийн 11 жилийн хугацаанд манай улсын гадаад өр тасралтгүй хуримтлагдсаар бараг 2 дахин нэмэгдэв. 2015 оны эхэнд $21.6 тэрбум байсан өр 2020 онд $30.5 тэрбум болж тэлсэн бол одоо дахиад $10 тэрбумаар нэмэгдчихээд байна. Энэ нь дотоодын хуримтлал дутмаг, эдийн засаг тэлэхийн хэрээр гадаад зээлээс хамааралтай хэвээр байгааг илтгэж буй.

🧨 Өрийн бүтэц: Юу өсөж, юу буурав?

Одоо байгаа нийт өрийн өсөлтийг салбараар нь ангилж үзвэл бүтцийн томоохон өөрчлөлтүүд харагдана.

• 🗼 Компани хоорондын зээллэг (ШХО): Нийт өрийн хамгийн том хэсэг буюу 46.3% нь компани хоорондын зээллэг аж. Энэ ангиллын дүн жилийн өмнөхөөсөө $964 саяар өссөн нь уул уурхайн төслүүдийн хөрөнгө оруулалттай холбоотой.

• 💰 Арилжааны банкнууд: Банкнууд гаднаас эх үүсвэр татах нь идэвхэжсэн тул гадаад өр нь 32% огцом өсөж, $4 тэрбумд хүрэв. Харин бусад салбарын өр 6.8% өсөж, $8 тэрбум болсон байна.

• 🏦 Төв банк: Харин нөгөө тал Монголбанкны гадаад өр 8.6% буурч $1.1 тэрбум болсон нь цор ганц буурсан үзүүлэлт юм. 

🐋 ЗГ-ын өр ба валютын хамаарал

ЗГ-ын нийт өр төгрөгөөр илэрхийлбэл ₮35.8 их наядад хүрчээ. Үүний 94.6%-ийг гадаад өр эзэлж байгаа нь төсөв ханшийн савлагаанаас туйлын хамааралтайг батална. Нөгөөтээгүүр, ЗГ-ын дотоод өр 43.6% огцом тэлсэн байна.

• 🧨 Хүүгийн дарамт нэмэгдсэн үү? 2026 оны I улиралд өрийн үндсэн төлбөрт ₮2 их наяд, хүүгийн төлбөрт ₮409.8 тэрбум төлжээ. Үндсэн төлбөр 4.9% буурсан ч хүүгийн төлбөр 5.5% өссөн нь зээлийн өртөг нэмэгдсэнийг харуулна.

Эцэст нь... Цаашид экспортын орлогыг эрс нэмэгдүүлж, өрийн удирдлагыг чангаруулахгүй бол төсөв нь өрийн хавханд орох эрсдэл харагдаж байна даа. Ирэх онд ЗГ өрийг ₮57 их наяд руу зүглүүлнэ гээд байгаа. Юу л болдог бол доо. Шинэхэн дарга нар нь бондуудынхаа төлөлтийг зохицуулна байгаа даа?

• 🏆 New York Knicks баг 53 жилийн дараа NBA-н аварга боллоо. (ESPN)

• ⚠️ Сөрөг хүчний шаардлагыг төрийн 2 өндөр үл тоов. (iToim)

• 🤔 Amazon болон Цагаан ордон Anthropic-н Fable моделийг хэрхэн зогсоов? (Axios)

• 👨🏻‍⚖️ Сургуулийн насны хүүхэдтэй ажилтан өвөл амралтаа авбал нэмж амралтын хугацаа олгодог болно. (iKon)

🌟 Future of Finance & Professional Leadership 2026

Энэ сарын 26-нд Future of Finance & Professional Leadership 2026 олон улсын хурал зохион байгуулагдах гэж байна. 

• 📣 Энэхүү хурлаар санхүү болон бизнесийн салбарт тулгарч буй гол сорилт, боломжуудыг хэлэлцэх бөгөөд мэргэжилтнүүд, бодлого боловсруулагчид, бизнесийн лидерүүд болон экспертүүд оролцох юм.

Мөн дэлхийн санхүүгийн систем, компанийн засаглал, ёс зүй зэрэг олон сонирхолтой сэдвээр хэлэлцүүлгүүд өрнөнө. Хэрэв та оролцохыг хүсвэл ЭНД дарж бүртгүүлээрэй. Мөн дэлгэрэнгүй мэдээллийг 7201-3580 утсаар авах боломжтой шүү.

📅 Хэзээ: 6 сарын 26
📍 Хаана: Хүн театр, Sky Resort

🇰🇷 Дэлхийг байлдан дагуулах К-поп

Энэ оны хамгийн өндөр хүлээлттэй аялан тоглолтуудын нэг BTS хамтлагийн BTS Arirang Tour үргэлжилсээр байна. Дэлхийн 23 улс 34 хотыг хамрах 79 удаагийн аялан тоглолт өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд Пусан хотод болж, тэдний нөлөөгөөр Пусаны зочид буудлын захиалга өмнөх оны мөн үеэс 218% өсжээ.

📈 Пусанд юу болов?

Өмнөд Солонгос руу аялах жуулчид ихэвчлэн нийслэл Сөүл хотыг зорьдог байсан бол энэ жилээс Пусаныг ихээр зорьж байна. Тодруулбал, BTS хамтлагийн BTS Arirang Tour аялан тоглолтын нөлөөгөөр энэ сарын эхний хагаст Сөүлээс бусад бүс нутгийн зочид буудлын захиалга нийт захиалгын 34%-ийг эзэлсэн нь өнгөрсөн мөн үетэй харьцуулахад 2 дахин өссөн үзүүлэлт болов.

• 🏨 Чэжүд ч төстэй: Чэжү арал мөн адил өвөрмөц байгаль болон соёлоороо дамжуулан жуулчдыг ихээр татаж, зочид буудлын захиалга өмнөх оны мөн үеэс 60% нэмэгджээ. Түүнчлэн Netflix (NFLX)-н Чэжүд зураг авалтаа хийсэн When Life Gives You Tangerines цуврал Солонгосын эдийн засагт ₩90 тэрбумын нөлөө үзүүлсэн аж.

💸 BTS Effect 

2040 он гэхэд BTS хамтлагийн шүтэн бишрэгчдийн зарцуулалт Өмнөд Солонгосын эдийн засагт 0.35 хүртэлх хувийн жинг эзлэх боломжтойг тооцоолжээ. Энэ нь $6.6 тэрбумтай тэнцэх хэмжээний мөнгөн дүн бөгөөд шүтэн бишрэгчдийн 84% нь өсвөр насныхан болон 20 гаруй насны залуучууд аж. Цаашид тэд нас ахиж, худалдан авах чадвар нь нэмэгдэхийн хэрээр энэ нөлөө улам өсөх боломжтойг харуулж байна.

Эцэст нь… Энэ долоо хоногт К-поп хөгжмийн томчуудын нэг Jay Park-с гадна Lngshot, Jessi нар Улаанбаатар хотод тоглолтоо хийх хуваарьтай байна. Сонирхуулахад, Jay Park-г томоохон тоглолт, фестивальд дуулуулахад ойролцоогоор $150-$299 мянгын хооронд хэлбэлздэг гэнэ. За тэгээд манай лимонууд дунд К-поп хөгжим тэр дундаа BTS-н фэнүүд хэр их байна даа. 😛

Эдгээр өдрүүдэд хөлбөмбөгийн ДАШТ-ий хэсгийн шатны тоглолтууд үргэлжилсээр байна. Тиймээс зохион байгуулагч улсууд болох Америк, Канад, Мексик дахь хамгийн олон хүний багтаамжтай ТОП-5 стадионыг хамтдаа харцгаая. 🏟️⚽️

• 🇲🇽 Ciudad De Mexico: 80.8 мянга

• 🇺🇸 New York New Jersey: 80.7 мянга

• 🇺🇸 Dallas: 70.6 мянга

• 🇺🇸 Los Angeles: 70.5 мянга

• 🇺🇸 Kansas City: 69 мянга

ДАШТ-ий үеэр стадионуудын нэрд түр өөрчлөлт ороод байна. Жишээлбэл, финалын тоглолт болох MetLife Stadium нь тэмцээний үеэр New York New Jersey Stadium нэрээр нэрлэгджээ.

Universal

🍋 Стивен Спилбергийн фэнүүд байна уу? Түүний Disclosure Day триллер кино нээлтийнхээ эхний гурван хоногт дэлхий даяар $92.9 саяын орлого оллоо. Нийт $195 саяар бүтсэн уг кино ашигтай ажиллахын тулд дэлхийн зах зээлээс $300 сая орчмыг олох шаардлагатай аж. Шүүмжлэгчдээс сайн үнэлгээ авсан ч үзэгчдийн сэтгэгдэл холимог байгаа тул цаашид хэр хол явах нь эргэлзээтэй байгаа гэнэ.

🍋 Тост, Тосон бумбын нурууны байгалийн нөөц газрыг ЮНЕСКО-ийн Шим мандлын нөөц газруудын дэлхийн сүлжээнд бүртгэснээр Монголын нийт 13 газар бүртгэлтэй боллоо. Гурвантэс суманд орших тус бүс нь цоохор ирвэс болон говийн биологийн олон янз байдлыг хамгаалах онцгой ач холбогдолтой. Сүлжээнд орсноор олон улсын хамгаалалт сайжирч, нутгийн иргэдийн амьдрал, хамтын ажиллагааг дэмжих боломж бүрдэж байна.

🍋 Төвийн бүсийн цахилгаан дамжуулах, түгээх сүлжээний үр ашгийг дээшлүүлэх төслийн III үе шатыг Германы €17 саяын хөнгөлөлттэй зээлээр хэрэгжүүлэх гэрээнд гарын үсэг зурав. Төслийн хүрээнд шинэ дэд станц, хос кабель шугам барьж, Туул дэд станцыг шинэчилснээр эрчим хүчний хангамжийг нэмэгдүүлэх аж. Энэ нь нийслэлийн таван дүүргийн 11 мянга гаруй хэрэглэгч болон томоохон эмнэлгүүдийн цахилгаан хангамжийг найдвартай, тасралтгүй болгоно гэнэ дээ.

🍋 ДЦС-5 ашиглалтад орсноор 100 мянган айлыг цахилгаан, 40 мянган өрхийг дулаанаар хангана. Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлээр хэрэгжиж буй энэхүү төслийн хувийн хэвшил тал нь өнөө MiTime International. Тэдний түншлэлийн гэрээний нийт хугацаа 27.5 жил. Үүнээс 2.5 жил нь барилга угсралтын үе шат, үлдсэн 25 жил нь ашиглалтын хугацаа байна гэнэ. Юутай ч станц маань 2028 оны 5-р сард ашиглалтад орох ёстой. Харж л байя даа. 

• Даваа: Эхний 5 сарын байдлаарх улсын нэгдсэн төсөвтэй танилцана.

• Мягмар: Өнгөрсөн сард Хятадад орон сууцны үнэ хэрхэн өөрчлөгдөв? 

• Лхагва: Балжиннямтай өдөр тул үс засуулбал эд малтай баялаг төгс болно.

• Пүрэв: Олон улсын сүшиний өдөр тохионо. 

• Баасан: Алдарт Toy Story 5 нээлтээ хийнэ. 

Хамтран ажиллах | Ажлын байр | Редакцын бодлого

Publisher: Ц.Анхбаяр
Editor: С.Ангирмаа
Writers: М.Хулан, Б.Эсүхэй
Graphics by: Ц.Цэлмэг

POWERED BY

Morning! 1942 оны яг энэ өдөр Анне Франк охин 13 насны төрсөн өдрөөрөө улаан, цагаан шоотой жижигхэн дэвтэр бэлгэнд авч, түүнийгээ Китти хэмээн нэрлэжээ. Үүнээс ердөө сарын дараа тэдний гэр бүл нацистуудаас зугтан нуугдахад хүрч Анне тэнд өнгөрүүлсэн 2 гаруй жилийн амьдрал, айдас, өсвөр насны охины дотоод сэтгэл, ирээдүйн хүсэл мөрөөдлөө энэхүү дэвтэртээ бичиж үлдээсэн байдаг. Дайны дараа ганц амьд үлдсэн аав Отто Франк нь охиныхоо мөрөөдлийг биелүүлж хэвлүүлснээр уг ном өдгөө 70 гаруй хэлээр орчуулагдсан дэлхийн үнэ цэнтэй бүтээл болжээ. 😽📕

*Нэг өдрийн өөрчлөлт.

NSO: Өнгөрсөн сард аж үйлдвэрийн салбарын үйлдвэрлэгчийн үнийн индекс өмнөх оны мөн үеэс 25.1% өсөж 119.6-д хүрчээ. Уг өсөлтөд газрын тос олборлолтын үйлдвэрлэгчийн үнэ 53.9%, металлын хүдэр олборлолтын үйлдвэрлэгчийн үнэ 52.4% өссөн нь голлон нөлөөлсөн байна.

MSE: БиДиСЕК ҮЦК ХК (BDS) нь бондын хөтөлбөрийн хүрээнд 11%-ийн хүүтэй, 2 жилийн хугацаатай, нийт $3 сая хүртэлх дүн бүхий бондыг олон нийтэд, мөн 12%-ийн хүүтэй, 2 жилийн хугацаатай, ижил дүнтэй бондыг ББЗЗ-д тус тус гаргана.

MFAM: Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэгийн урилгаар Хятадын Гадаад хэргийн сайд Ван И энэ 6 сарын 13-15-ны өдрүүдэд Монголд айлчилна.

OSF: Нээлттэй Нийгэм Форум болон Оюуны Инновац ТББ хамтран гүйцэтгэсэн шүүхийн индексийн оноогоор Монгол 2025 оны эцэст 57.3 оноо авсан нь 2023 оноос 4.1-ээр ахисан үзүүлэлт болов.

⚡ Шинэ цахилгаан станцын сураг

Өнгөрсөн 7 хоногт Макс Группийн санаачилгаар Говь-Алтай аймгийн Төгрөг суманд 300 МВт-ын хүчин чадалтай, жилд 2.16 тэрбум кВт.цаг эрчим хүч үйлдвэрлэх цахилгаан станцын төслийн суурь тавигдсан. Тэгвэл өнөөдөр энэ төслийн талаар илүү дэлгэрэнгүй авч үзье.

🔌 Бүс нутгийн асуудал

Алтай-Улиастай болон Баруун бүсийн эрчим хүчний системийн цахилгаан дамжуулах агаарын шугамын алдагдал 5%, ДЦС-ын дотоод хэрэгцээ 10%-ийг тооцвол 2026 онд 146 МВт, 2035 онд 310 МВт-ын эх үүсвэрийн хэрэгцээ үүсэхээр байна. Нэг үгээр, баруун бүсийн эрчим хүчний хэрэгцээ тогтмол өсөх хандлагатай. Иймд одоогийн нөхцөлд 2026 онд 127 МВт, 2035 онд 270 МВт-ын чадлын дутагдал үүсэх тооцоо гарчээ.

🆕 Хүрэн Голын Цахилгаан станц

Шинээр баригдаж буй Хүрэн голын цахилгаан станц ашиглалтад орсноор Алтай-Улиастайн эрчим хүчний системд үүсээд буй 150–180 МВт-ын дутагдлыг нөхөхөөс гадна бүс нутгийг үндсэн эх үүсвэрээр найдвартай хангах техникийн боломж бүрдэх юм. Цаашлаад Увс, Баян-Өлгий, Ховд аймгуудын импортын хамаарлыг бууруулж, валютын гадагш урсгалыг сааруулах нөхцөл бүрдэх гэнэ.

• 💼 Ажлын байр: Цахилгаан станцын бүтээн байгуулалтын хугацаанд 1,600 гаруй түр ажлын байр, ашиглалтад орсны дараа 500 гаруй тогтмол ажлын байр тус тус бий болох аж. 

• ♻️ Өөр нэг төсөл: Үүнээс гадна Макс Групп сэргээгдэх эрчим хүчийг дэмжих зорилгоор Говь-Алтай аймгийн Есөнбулаг суманд батарей хуримтлууртай хосолсон, 5 МВт-ын хүчин чадалтай дэвшилтэт салхин цахилгаан станцыг тун удахгүй ашиглалтад оруулахаар ажиллаж байна.

Эцэст нь… Сүүлийн жилүүдэд хувийн хэвшлүүд эрчим хүчний тулгамдсан асуудалд илүү идэвхтэй оролцох болжээ. Тухайлбал, өнгөрсөн онд Жем Групп өөрийн хөрөнгө оруулалтаар Завхан аймагт Тосон ДЦС-ыг ашиглалтад оруулсан бол энэ удаад Макс Групп баруун бүсийн эрчим хүчний хангамжийг нэмэгдүүлэх томоохон төслийг эхлүүлээд байна.

• ‼️ АН-ын бүлэгт Засгийн газрыг огцруулах олон үндэслэл бий. (iToim)

• 💰 Америкийн капитализмыг тэрбумтнууд биш саятнууд удирдаж байна. (TheEconomist)

• 🖼️ Тайваньд 13 жил олон нийтэд дэлгээгүй Чингис хааны эш хөргийг дэлгэн үзүүлнэ. (gogo)

• 🔵 The Social Network киноны үргэлжлэл болох The Social Reckoning-н трейлер цацагдлаа. (Sony)

⚽ Алтан дагинын төлөөх тулаан эхэллээ

Өнгөрсөн шөнө биднийг унтаж байх зуур энэ оны хамгийн өндөр хүлээлттэй спортын тэмцээнүүдийн нэг хөлбөмбөгийн 2026 оны ДАШТ-ий нээлтийн тоглолтууд болж өнгөрлөө. Анх удаа 48 улсын шигшээ баг оролцож буй энэ ДАШТ-ий сонин сайхныг хамтдаа харцгаая. 

💸 Том шагналын сан

2026 оны ДАШТ-ий нийт шагналын сан өмнөх Катарт болсон ДАШТ-ээс даруй 98% өсөж $871 саяд хүрсэн бөгөөд улс тус бүр зөвхөн оролцсоныхоо төлөө дор хаяж $12.5 саяыг авна. Үүний шалтгаан нь тэмцээнд оролцох багуудын тоо 16-гаар нэмэгдэж 48-д хүрсэн болон багууд Америк, Канад, Мексик дамнан хол зайд аялж, байрлах байр, бэлтгэлийн бааз болон татварын зардал өндөр байгаатай холбоотой гэнэ.

• 📈 Эдийн засгийн нөлөө: Энэ жилийн ДАШТ нь дэлхийн ДНБ-ийг $40.9 тэрбумаар нэмэгдүүлж, $8.3 тэрбумын нийгмийн үр ашгийг бий болгоно гэх тооцоолол гарчээ. Мөн зохион байгуулагч 3 улс руу нийт 6.5 сая хүн зорчиж, тэмцээний тоглолтуудыг үзэх хүлээлттэй байна.

🌍 Өндөр үнэлгээтэй багууд

Тэмцээнд оролцож буй нийт 48 багийг тоглогчдын зах зээлийн үнэлгээгээр дэлхийн 2 удаагийн аварга Франц тэргүүлжээ. Тодруулбал, 26 тамирчдын дийлэнх нь Европын томоохон лигүүдэд тоглодог ба нийт үнэлгээ €1.5 тэрбумаар хэмжигджээ. Сонирхуулахад, хамгийн өндөр зах зээлийн үнэлгээтэй ТОП-10 багийн 8 нь Европын улсууд бол үлдсэн 2 нь Өмнөд Америкийн улсууд байв. 

• 🏆 Алтан дагина: Сүүлийн 2 жилд алтны үнэ огцом өссөнөөр ДАШТ-ий аваргын цом болох Алтанд дагинын материаллаг үнэ цэн 150% өсөж $713 мянгад хүрчээ. Ингэснээр дэлхийн спортын ямар ч тэмцээний шагналаас үнэ цэнээрээ тэргүүлж эхлээд байна. Гэснээс, Алтан дагиныг 18 каратын алтаар урлаж, нийт 4.9 кг цэвэр алт ашиглан хийдэг гэнэ шүү.

Эцэст нь… Ойролцоогоор ДАШТ-ий 180 мянган тасалбар шагийн платформ дээр зарагдаагүй хэвээр байна. Түүнчлэн сүүлийн 1 сард шагийн тасалбарын медиан үнэ 20% буурчээ. Энэ нь тоглолтын тоо өндөр, мөн үзэх зардал нэмэгдсэн зэрэг хүчин зүйлтэй холбоотой байж болох юм. 

… нь 1982 оноос хойш худалдаалагдаж буй автомашин бөгөөд нэрийн утга нь титмийг илтгэдэг байна. Тус машин Америкт 2002 оноос хойш тасралтгүй 19 жил хамгийн их борлуулагдсан суудлын машинаар тодорчээ. Мөн алдарт NASCAR уралдаанд энэхүү машиныг тоноглон оролцуулдаг гэнэ. Энэ машиныг тааж чадсан бол машинд нугасгүй найзаараа нэг таалгах гээд үзээрэй. Бараг л буруу хариулах болов уу? 

⭐ ₮12 тэрбумын тэтгэлэг

2025-2026 оны хичээлийн жилд “Шилдэг” ЕБС-ийн сурагчид дэлхийн ТОП их сургуулиудаас ₮12 тэрбумын  тэтгэлэг хүртжээ. Төгсөгчдийн хувьд Америк, Канад болон бусад улсын их сургуулиудаас ирсэн элсэлт, тэтгэлгийн шийдвэрүүдээ хүлээн авсан бол Австрали, Хятад зэрэг улсын их сургуулиудын тэтгэлгийн хариунууд хүлээгдэж байна.

• 🔎 Шилдэг ЕБС нь сурагчдаа бага ангиас нь эхлэн хос хэлээр бэлтгэж, IB, AP олон улсын хөтөлбөрөөр дамжуулан дэлхийн түвшний мэдлэг, ур чадварыг олгодог. Мөн 9-р ангиас нь эхлэн их сургуульд бэлтгэх цогц хөтөлбөр хэрэгжүүлж, мэргэжил сонголт, тэтгэлгийн зөвлөгөө зэргийг бүхий л шатанд мэргэжлийн түвшинд үзүүлдэг байна.

Хүүхдээ дэлхийн хэмжээний боловсролтой, өрсөлдөх чадвартай иргэн болгон төлөвшүүлэхийг хүсэж байвал 2026–2027 оны хичээлийн жилийн 1-р ангийн элсэлтэд ЭНД дарж бүртгүүлээрэй. Мөн дэлгэрэнгүй мэдээллийг 7000-9400 дугаараас авах боломжтой. 📞 

Quartr

🍋 Өмнөд Солонгосын цахим худалдааны Coupang компани 37 сая гаруй хэрэглэгчийн мэдээлэл алдсаны улмаас $400 саяар торгууллаа. Уг алдагдал нь тус улсын хүн амын тэн хагасаас илүүг хамарсан бөгөөд аюулгүй байдлын систем сул байснаас үүджээ. Тус компани хэрэглэгчдээс хүлцэл өчиж, аюулгүй байдлаа сайжруулахаа амласан ч уг торгуулийн шийдвэрийг эсэргүүцэн шүүхэд хандахаа мэдэгдэв.

🍋 Нийслэл болон НҮБ-ын Хөгжлийн хөтөлбөрийн суурин төлөөлөгчид уулзаж, ногоон хөгжлийн хамтын ажиллагааны талаар санал солилцлоо. Талууд гэр хорооллын эрчим хүчний шилжилтийг дэмжих, амьжиргааг сайжруулах төслийг хамтран хэрэгжүүлж байна. Үүгээр гэр хорооллын 800 орчим өрхийг 2.5 МВт хүчин чадалтай нарны бичил сүлжээ, цахилгаан халаалтын системд холбох юм.

🍋 Өнгөрсөн сард орон сууцны үнийн индекс өмнөх оны мөн үеэс 6.3% өссөн боловч, өмнөх сараас 1.6% буурчээ. Шинэ болон хуучин орон сууцны үнэ жилийн өмнөхөөс өссөн ч, өмнөх сараас тус тус 0.1% болон 2.2% тус тус буурсан байна. Орон сууцны 1 мк.в талбайн дундаж үнэ шинэ барилгад ₮4.7 сая, хуучинд ₮4.8 сая байгаа бөгөөд Сүхбаатар дүүрэгт хамгийн өндөр хэвээр байгаа аж.

🍋 Монголбанк хил дамнасан төлбөр тооцооны дэвшилтэт "mBridge" төслийн үндсэн гишүүнээр элсэж, Удирдах хороонд нь нэгдлээ. Энэ нь Олон улсын төлбөр тооцооны банк (BIS), АНЭУ-ын Төв банк, Саудын Арабын Төв банк зэрэг 6 газрын хамтран хөгжүүлж буй төсөл бөгөөд цахим мөнгөнд суурилан, олон улсын шилжүүлгийн зардлыг бууруулж, хурдыг нэмэгдүүлэх зорилготой. Ингэснээр Монголбанк төслийн бодлого, шийдвэр гаргах үйл явцад үүсгэн байгуулагчидтай ижил эрхтэй оролцож, санхүүгийн интеграциа бэхжүүлэх боломжтой болж байна.

Хамтран ажиллах | Ажлын байр | Редакцын бодлого

Publisher: Ц.Анхбаяр
Editor: С.Ангирмаа
Writers: М.Хулан, Б.Эсүхэй
Graphics by: Ц.Цэлмэг