[alarm klok] Oh! [zucht] Zo klinken 165.000 scheerbewegingen per minuut die je helpen om fris voor de dag te komen.
De flexibele scheerkop van de Philips S9000 Prestige volgt de contouren van je gezicht en scheert tot op nul millimeter van je huid.
Ervaar een ultiem gladde en comfortabele scheerbeurt, ook wanneer je nog niet helemaal wakker bent. Want dankzij de slimme sensoren past het scheerapparaat zich helemaal aan jou aan.
Zo kun jij nog extra genieten van je kopje koffie voor je de deur uit gaat. De Philips S9000 Prestige is het ideale scheerapparaat om jouw dag goed mee te beginnen.
Koop de Philips S9000 Prestige bij jouw favoriete winkel. Hoi, wij zijn Thijs en Niels van de podcast Borrelpraat. De gezelligste podcast van Nederland. Waarin we grappige anekdotes vertellen.
[lacht] Zo nu en dan wat intieme dingen delen. Ik merk wel dat ik het een klein beetje moeilijk vind dat ik als tiran word gezien. En vragen naar spannende geruchten. Is dat nou gebeurd of niet?
Julia en ik hebben niks gezien. En dat allemaal onder het genot van een borreltje. Oké, nog één biertje dan. Dus schenk jezelf ook maar een drankje in en luister elke woensdag naar Borrelpraat.
Ik krijg nu al dubbele tong.
[lacht] [muziek] Welkom bij POKI, een podcast over kunstmatige intelligentie waarin wij, Wietse Hagen en ik, Alexander Klöpping, je bijpraten over de wondere wereld van AI.
Vorige week kwam de Apple Vision Pro uit, een VR-bril die furore maakt en die op internet de gemoederen nogal bezighoudt. Wij hebben het over: hoe werkt dat ding?
Gaan wij straks accepteren dat iedereen op straat zo'n skibril draagt? Worden die skibrillen dan vervolgens kleiner en gaan we het dan wel accepteren?
En in die wereld, in die bril, in dat ding in je hoofd, ga je daar dan vrienden hebben die met AI gegenereerd zijn? Krijgen we dan een leven in VR? En is dat überhaupt wel erg?
Het is een rollercoaster en je mag meereizen. Veel plezier! [muziek] Vorige week kwam de Vision Pro uit in de Verenigde Staten. Althans, hij kwam beschikbaar in Amerikaanse Apple Stores.
En Wietse, jij hebt daar vast geen mening over. [lacht] Ik heb daar heel erg een mening over. Verrassend. Nou, ik heb al door laten schijnen in eerdere afleveringen dat ik niet per se fan ben van, uhm, het concept.
Het maakt me gewoon verdrietig. Ik zit, soort, het zit me niet lekker. Maar- Je bedoelt het feit dat mensen in hun eigen wereldje zitten met zo'n bril op? Ja. Ja. Ja, en ik, ik weet niet.
Ik stel me iedere keer gewoon voor dat ik dan thuiskom, dat mijn vriendin daar dan op de bank met die skibril op zit en dat ik dan denk, dat ik dan een traantje laat van: waar zijn we toch allemaal mee bezig?
Ja, licht ongezellig.
Ja, maar goed, dan ga ik natuurlijk al die demo's kijken en die demo-apps en dan word ik natuurlijk gewoon helemaal enthousiast, want ik ben gewoon natuurlijk, die, die nerd in mij leeft gewoon enorm.
Die ga ik ook nooit wegdoen. Ja, for the record: afgelopen week verbro-, werd het embargo verbroken. Dat gebeurt dan een u-, een dag voordat die dingen in de winkel beschikbaar komen.
Dan komt er dus in één keer een stroom aan reviewvideo's op, uh, op YouTube en bij de kranten en zo. En die videootjes hebben wij allebei keurig zitten kijken, want zo zijn wij. Zo zijn wij.
En ik, uhm, nou ja, op zich, het is niet zo dat ik ineens helemaal radicaal van mening veranderd ben. Ik heb gewoon nog steeds mijn, uh, kanttekeningen en vraagtekens bij dit hele concept. Maar? Maar nou,
wat ik vooral interessant vond is, uh, de feature voor de persona's. Uhm, ik had die denk ik, had ik, ik weet niet, ik had er nog niet zo heel veel over gezien.
We, we hebben wel, er is een, uh, Lex Fridman-podcastepisode met Mark Zuckerberg waar ze een soortgelijke techniek toepassen, alleen dan een stuk geavanceerder.
Uhm, en daar werd dan ook constant van gezegd: dit is alleen maar in het lab bij Meta en hartstikke duur en hartst-, we zijn van tevoren gescand en bla, bla, bla.
Nou ja, uh, voor de luisteraar die dit niet heeft gezien, dat zijn Mark Zuckerberg en Lex Fridman die in een, uh, Oculus Quest Pro denk ik, uh, of Meta Quest Pro, uh, in een gesprek zijn terwijl ze op twee verschillende plekken zijn, maar hun gezichten zijn ingescand en hun zijn, uh, live worden ze gereproduceerd in een 3D-model waardoor ze elkaar zien zitten in VR, terwijl ze allebei eigenlijk een bril op hebben.
En diezelfde truc, of techniek zou je kunnen zeggen, heeft Apple nu eigenlijk onder het label, uh, de naam Persona met een bètalabel eraan, want ze zijn er nog niet helemaal tevreden mee.
Dat vind ik op zich terecht, uh, ook in de Vision Pro-headset van Apple gestopt. En dat houdt in dat jij met je Vision Pro voor je gezicht, dus je doet hem even af, je gezicht scant.
Ik moet zeggen, dat hele proces, ik heb zitten kijken, dat is al wel niet meer beta, want ik vond dat echt heel vet.
Black Mirror-vet, maar aan het einde hoor je echt: "scan complete", echt zo [lacht] een soort shitty Star Wars-shit, maar echt heel cool. Sorry Alexander, wat wou jij zeggen?
Nee, ik, ik probeer, ik denk, ik denk, leg het even uit. Dus je houdt die bril dan, hou-houdt ie, die hou je voor je neus alsof je het een, alsof het een camera is, alsof je een selfie gaat nemen met die bril.
Wat natuurlijk heel raar is, maar het scherm aan de voorkant wordt dan eigenlijk gebruikt om jou een soort van er visueel doorheen te geleiden.
En die stem die vertelt wat je moet doen en dan moet je met je hoofd kijken, zoals je ook, weet je wel, als je de eerste keer Face ID opzet dat je je gezicht moet scannen.
Zoiets, maar dan met een bril die je zelf moet vasthouden.
Ja, en het leek voor mij alsof je een soort van het hoofd van een mannequinpop pakt en dan een soort van synthetische entiteit voor je gezicht houdt die alleen maar ogen heeft. Ja. Het is ook heel vreemd. Ja.
Uhm, maar goed, daarna doe je het weer op, dus dan ben je weer één met de bril. Dan is hij weer weg, zeg maar. Uhm, en vanaf dat moment kan je facetimen met andere Vision Pro-gebruikers.
En ik denk ook trouwens met mensen op een iPhone. Ja. En dan word jij gerepresenteerd, gerepresenteerd in dre-, in een 3D-model. Waarom?
Nou, omdat je anders met een bril op zit en er nog een camera op jou gezet moest worden en dat ziet er superweird uit. En nu kan je toch met iemand praten, maar jij bent dat niet helemaal. En waarom?
Uh, hoe sluit dit aan op, uh, wat wij hier al weken met elkaar aan het bespreken zijn? Dat ik me in één keer begon te beseffen: ja, maar wacht evenNu doe je eigenlijk een-- dus je maakt een avatar van jezelf.
Die scan je in en dat is eigenlijk jouw Memoji. Maar dan een stapje verder, want die Memoji is een soort Pixar-versie van jou en dit is een soort uncanny.
Ja, dit is, ik hoorde iemand zeggen: dit lijkt alsof je de PlayStation 3-versie van jezelf. Dus je ziet dat het allemaal lelijk en oud is. [lacht] Heel goed. Ja. Het is heel raar, maar het komt toch in de buurt.
Pe-perfecte vergelijking zou ik zeggen [lacht]. En, uhm, de resolutie is nog wat laag, zeg maar. Ja.
En, uhm, de- Ik heb ook begrepen, trouwens overigens heel belangrijk detail: iedereen heeft dezelfde tong, dus er is één, er is één engineer bij Apple, die heeft een tong.
D-die: we moeten een 3D-model van een tong hebben voor het geval users hun tong uitsteken. En hebben ze dus, iedereen heeft nu één tong [lacht]. Iedereen heeft er één. Dat werkt wel. Dus als je een gespleten tong hebt.
Ja, pech. Dat kan, dat is een ding. Pech. Ja. Dan ben je nog niet, uh, helemaal- Er is nog geen diversiteit aan tongen in de, in dit model ingebouwd. Gaan ze vast doen. Ja, denk ik ook.
Beta-label eraf is, heb je een, uh, gespleten tong. [lacht] Maar ik besefte me eigenlijk dat, uh, die, die, uh, replica van jezelf, dat klonen van jezelf. Ja.
En daar hebben wij al een beetje, uh, uh, nou, wij zijn al een beetje aan het fantaseren geweest samen van: oké, hè, er komt een dag dan, dan bel ik jou op FaceTime en dan neemt jouw kloon op en die staat er dan in beeld.
En jou, je hebt je stem heb je gekloond met ElevenLabs en dan, zeg maar: hey Jen 3.0, dus audio, stemkloon, 3D-kloon van je hele g-, uh, lich-lichaam of, nou ja, in ieder geval genoeg voor een fake FaceTime-call.
En dan kan ik met jou praten en dan ben jij de kloon. En ik besefte me nu eigenlijk dat die persona van Apple, uh, niet bewust denk ik, maar best wel een stap is in die richting. Want je kunt, uh, op het moment,
je kan natuurlijk ook die FaceTime-call makkelijker joinen nu, als we hier gewend aan raken met een kloon. Mhmm.
Omdat je, hè, anders zou je echt met een hoop, uhm, Madame Tussauds-lucage en motoren aan de gang moeten om jou daadwerkelijk fysiek te klonen en te filmen. Maar doordat Apple ertussen gaat zitten nu, hè, dus eigenlijk,
uh, wa-, dit is een beetje moeilijk. Ik probeer de juiste woorden te vinden, maar wanneer ik tegenover jou zit in een ruimte, fysiek, dan heb je minder mediatie, zoals we dat duur noemen.
Hè, er zit geen proxy tussen waarin jij eerst wordt omgezet in pixels en dan weer, uh, omgezet naar mij en dan zie ik jou weer. Ik ben er namelijk zelf.
Ja, en er zijn, er zullen filosofen die zeggen, zullen zijn zeggen: ja, zelfs als je tegenover Alexander in de fysieke ruimte zit, ben je nog niet helemaal in contact.
Prima, maar dichterbij dan dat gaan we even niet komen. Ja. Oké, dat is even onze lijn van realiteit. Mhmm. En op het moment dat we daar, zoals ik jou nu bel.
We zitten nu via Riverside met elkaar op afstand deze podcast op te nemen.
Gelukkig is het, is, heb jij een fantastisch goede camera en kan ik toch jouw kleine gezichtsuitdrukkingen zien waardoor ik jou zie verbazen over: waar gaat dit verhaal van Wytse naartoe? Dat werkt, dus dat gaat goed.
Uhm, maar je bent een representatie en, hè, dit is een beetje een drum die ik nu al een paar weken sla in Poki, maar ik ben me meer en meer bewust aan het worden dat die representatie ma-makkelijker corrupt kan raken dan de daadwerkelijke realiteit.
Ja. Omdat hier, hè, want daar,
en op het moment dat jij dan zegt: nou, ik ga niet een camera op mezelf zetten zoals je nu hebt gedaan, maar ik laat die, ik laat die Vision Pro mij opnieuw representeren in een 3D Alexander Klöpping in de Vision Pro van Wytse.
Dan is er eigenlijk veel meer potentie om daartussen te gaan zitten met iets wat niet helemaal Alexander Klöpping is. Mhmm.
Zeg maar, sterker nog, het lijkt me heel leuk om eens te proberen met dit soort tooling te zeggen van: wat als ik, uh, stukjes ertussen ga stoppen alvast, dus ik, uh, uh, om, wacht, ik ga het concreet maken, dan wordt het nog, dan wordt dit nog een verhaal.
Wat heeft Nvidia gedaan? Volgens mij anderhalf jaar geleden hebben ze een research paper uitgebracht. Nvidia, degene die nu met hun aandelen, kopen ze niet nu, het is te laat. Je bent gewoon te laat.
Die heel veel grafische kaarten verkopen, uh, die hebben ook een hele research division om die kaarten een soort van extra push te geven door allemaal toepassingen te maken voor hun eigen AI-chips.
Uhm, één daarvan is, uh, low latency videochat.
Het idee daarvan is, was, dat zit een klein beetje in persona gebakken nu ook, dat je zegt: als je nou een minuut van iemands videochat pakt in een applicatie als Teams, dan heb je eigenlijk al een aantal gezichtsuitdrukkingen te pakken.
Mhmm.
Als je die dan gaat vastleggen in een soort klein model wat je traint op iemands computer, dan hoef je eigenlijk alleen nog maar een heel dun draadje met informatie naar de andere persoon te sturen, namelijk: Alexander lacht of Alexander is verbaasd.
Ja, oké, ja. En dan hoef je dus niet meer die hele pixeldata. Dat doe je nooit, want daar zit een compressie overheen. Maar dan nog, het is hartstikke duur. Video is hartstikke groot.
Uh, YouTube, uh, klapt er wat terabytes per seconde doorheen en zegt je u tegen. En, uh, een Wikipediaatje per halve seconde denk ik wordt er in video verstuurd. Blijf op het spoor, Wytse.
Dus jij zegt: video is heel groot bestand, maar dat kan omgezet worden in bijvoorbeeld Wytse lacht, Wytse huilt.
Ja, omdat er aan de an-, op jouw computer is er inmiddels, en misschien is hij van tevoren wel even gesynchroniseerd, maar voor het gemak wordt hij getraind op jouw laptop.
Een modelletje van Wytse aan de hand van de videofeed die in beeld is. Mhmm. En die ze-zendt dan naar mijn computer toe. Joh, ik heb genoeg van Wytse gezien.
Je hoeft alleen nog maar te zeggen wat hij ongeveer met zijn gezicht doet. Ik fake het wel op Alexanders computer. Ja, ja.
En op die manier kan je echt een, een twintigste van de bandbreedte gebruiken om die videocall mogelijk te maken. Snap ik. En, en de truc is dan: als ik iets nieuws met mijn gezicht doe, stuur je toch even die video.
En zo krijg je een soort hybrid en dan kan je, zo'n bandbreedtegrafiek zie je dan langzaam een beetje lager worden aan de hand van er steeds meer van mij beschikbaar is.
Oké, maar dit is geweldig nieuws in, lijkt, uit wat ik hiervan kan verzinnen voor mensen die telecomprovider zijn. Maar wat moet de [Wytse lacht] rest van de wereld hiermee?
Nou, uh, de rest van de wereld krijgt natuurlijk mooiere videocalls. Ja, ja. We gaan, we gaan die smoothness gewoon faken, hè. Ja, ja. Dit is een soort, wat in computergames nu ook ge-gebeurt met frame generation.
Er worden dingen tussen verzonnen en ge-en gehallucineerd. En als dat maar smooth genoeg is en 90% goed gaat, dan i-is die call beter. Geen bu-bufferende, blokkerige video- Precies...als je aan het videobellen bent.
Ja, a-a, la-laten we zo zeggen: in plaats van dat dus jouw beeld blijft hangen in een videocall, blijf je gewoon rustig een soort van smooth ademend daar zitten als een soort avatar in een game.
Ja, je kan inzoomen op mijn poriën. Nou, geweldig nieuws. Ik denk [lacht] dat iedereen heel blij is nu.Omdat, omdat je dan eigenlijk dus, uh, er een stapje tussen zet, hè.
Het is eigenlijk, uh, alsof jij, uh, ja, alsof als ik in de zaal zit van een, uh, komt even een, een, een vergezochte metafoor, maar ik laat me gewoon representeren, hè, net als, n-, dus ik ga gewoon in de zaal zitten en ik laat iemand anders op het podium, die spreek ik gewoon met een oordopje de dingen in en die gaat het dan v-, daar staan representeren voor mij.
Doordat je dat laagje van representatie toevoegt, een middleman, hoe je dit maar allemaal wilt noemen. Wat is in het geval van de persona ook gebeurd?
Zijn we weer terug waar dat hele warrige verhaal begon, is: jij zet die Vision Pro op. Je hebt jezelf gescand. Wij facetimen.
Op dat moment heb ik niet contact met Alexander Klöpping direct, niet met Alexander Klöpping op video, maar Alexander Klöpping door video heen, door een AI heen, in een 3D-model met iets wat eigenlijk oud is, hè, want als je inmiddels een krasje op je gezicht hebt, staat het er niet op.
Ja. Dus er, er is van alles gebeurd. Mijn punt is dat doordat daar van alles tussen zit, is er ineens ook heel veel potentie om van alles te gaan modificeren daaraan. Ja.
Om bijvoorbeeld te zeggen: hè, de verbinding valt weg. We gaan even doen wat Alexander waarschijnlijk met zijn gezicht zou doen, maar we gaan ook gewoon zeggen wat hij waarschijnlijk gaat zeggen.
[lacht] En dit, weet je wel. We, we schatten gewoon in dat hij waarschijnlijk gaat lachen om Wytse's grapje. Ja. Gooi die lachband er maar achter. Ja.
En, uhm, ik denk dus dat daar is sowieso op een, op een, niet eens per se negatieve manier potentie om kleine black-outs in een verbinding te vullen met visuele bluf. Ja, met hallucinaties.
Ja, maar dat zorgt er natuurlijk ook voor dat je tijdens een teamcall gewoon even naar de wc kan [Wytse lacht] en dan gewoon kan zeggen: laat die AI het maar heel even van me overnemen. Ja.
En ik ga daarna weer terug of zoiets. Want zit je niet het middendeel van een call, zeker als je in een podcast met mij zit en je bent Alexander, gewoon te wachten tot die [lacht] tot, tot je weer mag.
Autopilot knopje in, uh, in FaceTime of in Teams. Die zet je dan om en dan blijft, dan blijft jouw avatar voor jou doorknikken. Ja, technisch, uh, ik, ik vermoed dat het, uh, technisch kan.
Ik vermoed niet dat Microsoft het gaat inbouwen, maar ik kan me wel voorstellen dat je dan van die third party camera drivers krijgt die je dan, zeg maar, kan injecten waardoor dit, waardoor dit alsnog mogelijk wordt gemaakt in je Teams calls.
Sowieso. Ja. En, en dat jij weer iets moet installeren die zegt, uh, het is het bluffing video, synthetic video detector.
Misschien kan je je mood, uh, dan aanzetten dat je zegt van: nou, ik ben, op dit moment ben ik empathisch of, of ik z-, ik zit er licht, licht agressief in de wedstrijd.
Of dat je gewoon aan het LLM meegeeft wat de doelstelling van die meeting wat jou betreft is.
En dat ie, dat die LLM begrijpt welk, welke toon hij moet aanslaan, welk taalgebruik hij moet aanslaan, uh, om jouw collega te overtuigen van jouw geweldige idee. En, uh, nou, dat doet dat ding dan voor je.
Die zoekt naar de, die zoekt naar de gemene deler in jullie argumentatie. Nou ja. Wat mensen in meetings doen. Geen meetings meer, Wytse! Dat is de kern. Nou.
En daar is een hele lange aanloop voor nodig, maar we zijn er. Nee. Meetings zijn voorbij. [lacht] Wat ik bedoel is: ik wil gewoon, uh, make-up met de hoofdletter M.
Oftewel als ik normaal gewoon net eventjes de grapjes maak die je niet moet maken tijdens een meeting, dan zet ik er even een latency van 200 milliseconden tussen die constant mijn grapjes net iets draait dat het past voor de context.
Sterker nog, iedereen in de call krijgt een iets wat bij hem of haar past. Ja, een soort sensitivity reader die, uh, die alles wat ongepast is, uhm, gewoon even net op het juiste moment nog goed weet te draaien.
Ja, en dit is, ik bedoel in mailtjes sturen, et cetera. In al dat veel, uh, al die communicatie met een veel lagere resolutie is dit gewoon al gaande. Juist. Niet per se nieuw. Ja.
Want, hè, iemand met een persoonlijke assistent of iemand die een- Nou, waar het nu om gaat is, uh, als jij op LinkedIn zit en je hebt een beetje werk waar-waardoor mensen die jou shit willen verkopen denken: dit is een mooi slachtoffer.
Dan sinds, sinds de komst van ChatGPT word je, word je helemaal doodgegooid met mensen met zo'n LinkedIn Premium abonnement die dan DM's gaan zitten sturen met: hey, wil je deze?
Hey Alexander, ik zie dat je g-, dat je startup Blendle, dat het daar heel goed mee gaat, dat, of zo. Dat is altijd, dat soort mails krijg ik altijd. Dan weet ik: oké, dit is een bot.
Uh, en, uh, als jij, uh, als jij, hebben jullie wel eens gedacht aan betere teleconferencing? En dan een lulverhaal dat een beetje inhaakt op de dingen die in mijn profiel staan, waardoor het lijkt alsof het echt is.
Nou, dat is, dat, dat gebeurt natuurlijk nu al, dat soort sales. En jij zegt eigenlijk: dat is, trek dat door naar, uh, v-v-, ja, videoconferencing, daadwerkelijk Zoom calls die mensen doen voor hun werk.
En, uh, en wat gaat nog echt zijn en wat gaat nog nep zijn? Dus, uh. Ja. Wat waardoor- En ik, ik heb me dus afgevraagd van: oké, wat is dan dat moment, heel naïef van mij, dat moment waarop je zegt van:
weet je, het is eigenlijk wel handig om, om een kloon van mezelf te hebben. Ik ga dat gewoon voor, weet je wat, je bedoelt het ook nog goed.
Dus zeg je gewoon als ik een spamcall krijg op mijn telefoon van een onbekend nummer, die krijgen altijd eerst mijn kloon. Weet je, voor wat hoort. Ja, ja. Dag. Hè, dus dat doe je.
Maar dan dacht ik van: ja, maar dan moet ik wel op een maandagochtend om 10.00 uur denken: ik ga die kloon maken. Maar nu besef ik me: nee joh, die staat gewoon klaar.
Dat ding heet een persona bij Apple en bij Google heet hij waarschijnlijk, uh, Double You of whatever, hoe ze dat gaan noemen.
En dus ik, ik, dus ik, mijn, mijn hele lange verhaal is: joh, die persona feature in die Vision Pro is eigenlijk al de eerste visuele meting om jouw kloon in te zetten.
En jouw kloon wordt al ingezet, alleen dan real time. Nu, dat, dat is, dat is niet wat we straks gaan doen. Je hebt al een kloon, maar die wordt real time ingezet en daarom is het woord kloon niet helemaal fair.
Maar die persona is een PlayStation 3 kloon van jou, niet jou. En die is heel makkelijk ook te koppelen aan een taalmodel.
En dat we in ieder geval de zinnetjes die wegvallen, de woordjes die wegvallen, een klein beetje kunnen gaan op-Opmaken.
Ik ben zo benieuwd hoe we als maatschappij omgaan, om zullen gaan met, met, met, met soort van deze technologische mogelijkheden.
Want bij die bij de Vision Pro vraag je je überhaupt al af: hoe gaan wij ons als maatschappij aanpassen aan mensen die een computer op hun gezicht dragen? In die periode van de afgelopen dagen dat die, die [gniffelt]
Het klinkt dit, ja. Dit is een computer voor je face. Dat is ook goed. Het is hetzelfde als melk uiersap noemen. [Jochgem lacht] Het wordt gewoon wat anders daardoor. [lacht] Ja, is wel waar ja.
Ik geef toe dat er licht cynisme in mijn, uh, woordkeuze zat.
Hoe dan ook, je ziet in de afgelopen dagen zie je dus videootjes opduiken op Twitter van mensen die de Vision Pro op plekken dragen waar dat, nou ja, opvallend is.
Op dit, in dit tijdsgewricht waarin wij nog niet gewend zijn aan mensen die met gezichtscomputers rondlopen.
Bijvoorbeeld twee mensen die aan tafel zitten, uh, aan een rest-, in een restaurant op het terras, allebei met een Vision Pro. Ja.
Bijvoorbeeld iemand die, uh, in de sportschool met een Vision Pro aan het gewichtheffen is.
Uh, bijvoorbeeld iemand die in een [gniffelt] dit is mijn favoriet, in een Tesla Cybertruck [beiden lachen] zit achter het stuur. Ja, ik heb het ook gezien. Door voorbijgaande auto's. Het was gewoon piek 2024.
Begin februari gewoon wat mij betreft. [beiden lachen] Het is zo grappig. Wat erg. En de, het is natuurlijk allemaal bedacht. Dit zijn, dit zijn soort van mensen die heus wel weten wat ze [gniffelt] aan het doen zijn.
Dat dan laten filmen omdat ze weten hoe belachelijk dat eruit ziet. Maar de grap is natuurlijk, of tenminste, uh, ja, de vraag is: hoe, hoe gaan we als maatschappij hiermee om? Ik moest opeens denken aan die, uhm,
uhm, de AirPod. Toen die voor het eerst ge-gelanceerd werd, uh, dachten wij, en eigenlijk daarvoor, uh, bluetooth oortjes, weet je wel. Mensen Ja. Met van die [gniffelt] Het was niet cool, man.
[lacht] Het was niet zo cool. Niet cool. Je zag eruit als een helpdeskmedewerker. Dus als mensen op, op straat, uh, uh, als mensen dan met dat ding op straat liepen, dan dacht je: jee, wat ziet dat er dom uit.
Dat ga ik echt nooit doen. En, uh, en met de introductie van de AirPods had het ook iets heel ongemakkelijks. En, uh, nou ja, fast forward een aantal jaar en we dragen allemaal de hele tijd die fucking oortjes.
Dus om maar aan te geven: technologie kan wennen. Alleen nu vraagt Apple best wel heftige dingen van ons. Namelijk, uh, je vraagt aan iemand die een Vision Pro draagt, uh, en aan het werk is en z'n collega komt aanlopen.
En weet je, jij ziet dat in jouw Vision Pro als dat die collega z'n hoofd door Microsoft Excel steekt, want dat is [beiden gniffelen] hoe het eruitziet. En je zit in Excel.
En je zit in Excel natuurlijk, want je bent aan het werk en dat doe je in Excel. Uhm, en, uh, dan kun je dus kiezen als gebruiker van een Vision Pro kun je kiezen: ga ik nu die bril afzetten ja of nee?
Dat is toch een keuze die je moet maken. En je kan denken: ik laat hem lekker op, want veel moeite om hem af te doen en ik zie die persoon toch en hij ziet ook mijn ogen, dus wat is nou in godsnaam het probleem?
Of je doet hem gewoon af. En ik ben, ik ben benieuwd hoe dit zich gaat ontwikkelen. Net zoals je kan, je kan AirPods ook inhouden als je een gesprek, v-, uh, voert. Dat kan.
Ik vind dat licht ongemakkelijk als dat gebeurt, maar ik weet ook niet hoe dat de komende tien jaar zich gaat ontwikkelen.
Als, als het allemaal kleiner wordt en het speelt zich meer af in apparaten die minder in je, die minder een soort van blokkade vormen omdat het een fucking skibril is.
Uhm, hoe, ja, we worden als maatschappij eigenlijk, ja, gedwongen nu om, om, om een soort van ontwikkeling hierin, uhm, door te maken met hoe we hiermee omgaan.
Ja, en ik merk dus bij mezelf: kijk, ik probeer mezelf wel uit te dagen dat ik denk: Wietse, ben je nou gewoon niet een soort opa aan het worden? No offense richting alle opa's, hè.
Ja, je bent een boomer-take om hier moeilijk over te doen. Ja, dat ik, nou ja, dat ik bij mezelf afvraag van: hè, wat, wat is het? Is die buikpijn nou echt omdat ik gewoon 30 plus ben en daardoor cynisch, zeg maar?
Zeg maar, zeg maar gerust 35 plus voor de luisteraars. Ja. Uhm, en toen dacht ik:
nou nee, niet helemaal, want ik heb ook eigenlijk altijd moeite gehouden met mensen die hun zonnebril ophouden terwijl ik met ze praat binnen. Ja, same thing. Ja. Ja. Dus dat heb ik eigenlijk nooit echt tof gevonden.
Ook in interviews op televisie, waar dan vaak een Amerikaanse artiest zonnebrillen ophouden binnen. Uh, altijd een beetje gek.
Uhm, ik moet wel zeggen, uh, toen jij net AirPods zei, dacht ik eerst ook aan de AirPods Pro Max.
Die echte grote joekels, want, uh, daar ben ik toch ook gewend aan geraakt, terwijl ik bij die ook echt dacht van: nee, nee, dat is echt met gewoon een, ja.
Mijn vader had zo'n koptelefoon op vroeger als hij naar muziek ging luisteren, ging hij echt voor zitten en daarna deed hij dat op zo'n glazen hoofd zette hij dat dan.
Die had echt zo'n koptelefoonhouder van glas wat leek op een soort mannequin hoofd. Dat was echt een ding. Daarmee buiten gaan lopen is weird. Dat is een binnending. Nou, inmiddels is dat gewoon oké.
Ik bedoel, het boeit me eigenlijk helemaal niet meer. Uh, ogen hebben toch iets bijzonders voor mensen. Er zit een heel deel van ons brein is gespecialiseerd in het kijken naar andermans ogen. Mhm.
Is ook de reden dat Apple die ogen een soort van heeft, een soort van heeft laten doorschijnen. Want zo mooi als in de marketing materials is het niet helemaal gebleken.
K-, mooiste vergelijking die ik hoorde is: er zit zo'n schermpje voor, een beetje als bij een, uh, zo'n, zo'n nep 3D-effect van goedkope voetbalplaatjes zeg maar.
Dat je hem draait en dat het een soort van, er zit zo, zoiets zit ervoor om het een soort van mooier te maken dan het eigenlijk is. Maar even een aside, hè.
Ik vind dit dus een heel vet ding, want we hebben natuurlijk die, die ruimte in dat ding nodig om gewoon de chips erin te doen. En dan in de buitenste rand willen ze, hebben ze dan een scherm waarin die ogen zitten.
Maar zij constateerden: als je die ogen gewoon op het scherm aan de buitenkant doet, dan ziet dat er heel raar uit, want je verwacht die ogen verzonken in het- Ja.
Je verwacht die ogen, als buitenstaander verwacht je ze op het- Die zitten dieper. Die zitten dieper, niet aan de buitenkant van een bril.
Dus toen zijn ze technologie gaan maken om ervoor te zorgen dat dat scherm wat aan de voorkant zit, dat moet, want er zitten fucking chips achter. Dat kan niet doorzichtig zijn, die chips.
Uh, dat die, dat het, dat het, dat ze, uh, een materiaal gemaakt hebben of gekozen, weet ik veel, waardoor die, die ogen als holografisch voelen, dieper naar achter. Dit is toch insane, Wietse?
Ik vind dit zo'n vet detail. Dat hele apparaat is wel echt insane ook, hoor. Ja. Ik bedoel, als je die iFix, iFixit teardown bekijkt. Ik bedoel, je gaat dat ding echt niet zelf repareren. Forget it.
Maar als je ziet wat daarin zit aan technologie, dat gaat echt nergens over. Uhm, ik zit wel te denken dat, kijkDie, die boomer take zoals je net zei, hè, dat ik dan die aversie voel.
Uh, ik merkte wel als ik kijk naar bijvoorbeeld naar de Magic Leap 2. Het, uh, Magic Leap bestaat nog steeds, uh, voor de luisteraars, uh, die hebben AR, VR, mixed reality. Hoe-- dit noemt Apple allemaal niet zo, hè.
Apple wil niks met games en alles is spatial computing geworden.
Daar zijn ze toch verdacht goed in, hè, altijd dit helemaal draaien en zeggen: nee, nee, nee, nee, nee, al die andere de-- al die andere bedrijven doen mixed reality en games.
Nee, nee, dit is een heel nieuw paradigm wat wij hier even lanceren als Apple zijnde. Je moet ons niet vergelijken met een Oculus Rift. Hoe dan ook, Magic Leap.
Die Magic Leap 2, die als je die website bekijkt, dat, dat apparaat ziet er meer uit als een soort van uit de hand gelopen Ray-Ban.
Wel flink uit de hand gelopen Ray-Ban, maar echt wel een, een, een zware zonnebril en een nerdy zonnebril.
Dat zal je nog steeds buiten wel opvallen dat je denkt: oeh, jij hebt een wel een hele grote bril op, maar niet: je loopt met een skibril over Utrecht Centraal, gewoon helemaal niet. Mhmm.
En dan merk ik bij mezelf van: hé, inderdaad, mijn aversie begint al wat af te nemen als dat g-, als dat ding gewoon niet zo gigantisch is.
En ik begrijp waarom die gigantisch is, want in essentie is die paradoxaal heel klein voor wat er allemaal in zit. Een complete MacBook Pro, maar [slikt] ik, ik voel gewoon weerstand doordat ie zo groot is.
En toen dacht ik: oké, uh, we zijn drie jaar verder. Vision Pro 2, 2,5, whatever, die is ter grootte van de Magic Leap 2. Dus een zware Ray-Ban. Dan zit ik in de trein.
Ik zit- Je denkt dat het echt meer uit gaat zien als een zonnebril, als een gewone zon, als een gewone bril, zeg maar. Is dat wat je zegt? Nou, dan zijn we nog, dan zijn we nog wel echt zes jaar verder, denk ik.
Maar wat bedoel je dan? Nou, de, die Magic Leap 2, dat is daar echt tussenin. Dus het is echt wel een, een, een flinke bril.
Maar ik, ik merk al, ook omdat je hem heel simpel, simpel, uh, detail, maar die, die Magic Leap 2 kan je dus even op je voorhoofd zetten.
Dat ziet er nooit zo cool uit voor mensen die dat doen, maar dat je hem effe, effe omhoog zet, want je moet effe ergens bij of zo. Of een collega loopt langs. Je duwt hem effe omhoog. Ja.
Als een zonnebril in je haar en daarna duw je hem weer naar beneden. Ja, ja. Nou, dat je dat kan en dat je niet gevangen zit met die grote strap, dat vind ik een heel belangrijk ding.
En ook uit een soort respect naar je medemens.
En, maar dan beze- dan besef ik me: er is niets natuurkundigs, uh, het is enkel economisch, uh, wat tegenhoudt dat Apple de volgende versie maakt die lijkt op de Magic Leap 2. Ja.
Dus dan probeer ik mezelf even uit te dagen van: oké, waar zit je nou zo mee? Want dit is een versie één die hartstikke duur is en de eerste iPad was ook zwaar en groot en traag. Uh, denk even een paar stappen verder.
Wat als dit over een jaar of vijf, zes wel een daadwerkelijke, daadwerkelijk Ray-Banachtig ding is? Dus ik ga nog voorbij die Magic Leap 2. Noem het de Magic Leap 3. Heb ik er dan nog zoveel moeite mee?
En toen dacht ik: nou, als ik in de trein zit en 90% van mijn medepassagiers zit met een flinke zonnebril op, vind ik dat eigenlijk nog steeds niet relaxed. Eerlijk, maar wel iets minder heftig.
Nu heb ik er echt, echt een zware aversie tegen dan met al die skibrillen op. Ja, dit, dit beeld namelijk.
Kijk, de, uh, d-d-het hele beeld dat je door het gangpad loopt van het vliegtuig en daadwerkelijk iedereen die in het vliegtuig zit met een bril op zit, een beetje voor zich uit zit te staren in een ding, dat gaat wel gebeuren, hè.
Dat is- Dat gaat, je voelt het gewoon. Ja. En ik, ik, ik [onverstaanbaar] ik zei van: die zeggen van: ja, weet je, iedereen zit toch o-- kijk in die trein om je heen. Iedereen zit toch op zijn telefoon?
Ja, het is nu al zo. Iedereen, jij zelf. Ja. En, maar toch is het zo van: ja, oké, prima, maar nu kunnen we met elkaar tenminste nog doen alsof we iets geven om elkaar of zo.
[lacht] En met die bril om is het, het is zo'n fuck you naar elkaar. Ik bedoel, ik weet niet- Maar denk je niet: kijk, nu, nu is het-- kijk, Apple heeft het ding zo gebouwd dat de default is, is met passthrough.
Dus je ziet de ruimte om je heen en je moet aan een, aan een, aan een digital crown bovenop draaien om, uh, ik, ik zei al digital crown, hoor mij. Je moet aan een draaiwiel draaien om de echte wereld te laten verdwijnen.
Dat kan, maar default is dat niet zo.
En, uhm, het is natuurlijk, het is, dit wordt interessant aan te zien, aan, of, te, om te zien aan deze ontwikkeling hoe dit, hoe, hoe wij dit gaan gebruiken als we op straat deze, ja, soort van AR technologie gaan gebruiken.
Want ik moet zeggen toen die, toen de bril aangekondigd werd en de eerste marketingmaterialen verscheen van Apple, dat was allemaal binnenshuis.
Dus da-- ik ben het heel er-- ik ben dat apparaat heel erg gaan koppelen aan gebruik binnenshuis. En nu sinds afgelopen weekend zie je allemaal mensen ermee, op Twitter, zie je allemaal mensen ermee op straat lopen.
En dat heeft echt iets ge-, iets veranderd in mijn hoofd dat ik me ben gerealiseerd: oh ja, dit, dit is nu een grap, maar over een tijdje zie je de eerste persoon in het vliegtuig zitten of in de trein zitten met zo'n ding op en dan gaan we: hahaha, wat een loser.
En dan zitten er twee en dan zitten er vijf en dan zitten er 10 en op een gegeven moment zit de helft van de mensen met zo'n bril op en dan vinden we dat normaal. En,
uhm, wat er dan gaat gebeuren is dat we niet alleen maar apps krijgen in Windows, maar dat het veel meer ook het OS aangepast is voor het meenemen op straat. En dat is dat ding nu niet, hè.
Het werkt nu niet echt fatsoenlijk op straat. Als je in een, in een, bijvoorbeeld in een, in een metro zit, dan beweegt het scherm mee met de metro.
Dus dat is leuk als je in het station stilstaat, [lacht] maar als die metro gaat rijden, dan verdwijnt je scherm naar de achtergrond. Dat was echt heel, dat, dat in die Casey Neistat, Casey Neistat video.
Het is wel zo dat er, er zit dus nu al een feature in die heet travel mode. Oké. Die heel veel reviewers niet hadden gevonden. Ah, die dit. Oké, grappig. Voorkomt. Oké.
Ja, want die, want anders, want je bent dus heel de tijd aan het vastplakken aan je fysieke space. Maar als die space in beweging is, gaat het helemaal mis en vliegt dat scherm gewoon weg.
Nou, hoe dan ook, het maakt ook niet uit. Maar, maar we gaan dus, en ik denk dus dat, uh, uh, het, de, de OS, het OS denk ik gaat aangepast worden op het moment dat we, uh, gebruik op straat, uhm, normaler gaan vinden.
En dit is weer het haakje met AI. Want we, we, ba, we, we gaan wel een beetje buiten het pad hier of het, van, bij deze podcast, maar ik, ik gun het ons, want dit is veel te leuk.
Uhm, is dat je een soort van notificatielaag nodig hebt of iets watIn een UI verder gaat dan de Windows, de, de, de soort van vast omkaderde apps, maar dat het veel meer opgaat in de echte wereld, uhm, om geschikt te zijn voor gebruik onderweg.
Zodat je bijvoorbeeld, uh, routenavigatie kan doen op een of andere manier die over de echte wereld heen ligt.
Of dat je kan praten met mensen in je hoofd, uh, hardop pratend of ik weet niet hoe dat eruit gaat zien, maar dat het niet in je gezichtsveld vooraan is omdat je aan het wandelen bent.
Dus we gaan, het, het OS gaat zo aangepast worden dat het geschikt wordt voor mobiel gebruik. En eigenlijk is die Vision Pro zoals die nu is daar helemaal niet geschikt voor, voor mobiel gebruik.
Vensters verdwijnen als je gaat lopen.
Uh, weet je, het, dus ik vind dat, ik, en als dat eenmaal zo is, dan gaan we ook veel meer toepassingen krijgen waarbij AI gaat herkennen: wat zie je in beeld en gaat daar meer dingen mee kunnen.
Uhm, en, en als dat echt door elkaar gaat lopen en dat die computer beter begrijpt wat je in de echte wereld ziet en dat je daar een laag overheen kan leggen, dan ben ik benieuwd wat er allemaal gaat veranderen.
Want dan heb je, zeg maar, een adblocker voor het echte leven waarbij je geen dingen meer ziet, geen reclame meer ziet op straat.
Dan heb je navigatie waarbij de weg die je moet fietsen, d-d-dat is het fietspad, zie je gewoon een soort van reeks van pijlen over het fietspad met hoe je moet fietsen.
Dan zie je, uh, weet ik veel, een virtuele vriend, uh, die met je, weet ik veel, die, die zich echt manifesteert in de echte ruimte.
Niet in een venster, maar die, waarmee je echt kan zitten en waarmee het niet van echt te onderscheiden is. Omdat die, weet je, dat, dat fixaten zo goed werkt in de ruimte en bla, bla, bla.
Dat is, zeg maar, als dat zover is, dan, dan denk ik: dan gaan AI en, uhm, en ja, hoe moeten we dit noemen, AR, weet ik veel. Spatial computing. Samen, ja, spatial computer, whatever, uh, gaan dan echt samen.
En dan, uh, als die twee dingen fatsoenlijk mengen: holy shit. Dan is, dat is echt een soort van het opgaan van echt en nep. Veel verder dan dat we nu langzaam gewend raken. Zeker.
En ik denk dat, die, ik had laatst die, uhm, Ray-Ban van, uh, Meta op. Zeg je toch de hele tijd Ray-Ban alsof je in Parijs woont [beiden lachen]. Ja, Ray-Ban. Jij zegt ook Mistral.
Sinds jij Mistral bent gaan zeggen [beiden lachen]. Ray-Ban. Oké, oké, Wytse. Luister, onze taal, de Nederlandse taal leent zich gewoon minder voor die melo-melodieën.
Ja, maar jij bent Rotterdammer, dus wat dat betreft zitten heel veel melodieën in wat jij zegt, hoor. Daar heb je echt geen Frans voor nodig. Er wordt weinig gezongen in Rotterdam, hoor.
Ja, bij de voetbal, maar verder niet. Mhm. Dus ik, ik was, uhm, ik had die bril op en, dus Meta heeft samen met Ray-Ban [lacht] een bril uitgebracht, gebracht en dat ding is best wel tof. Want,
uhm, ja, die, die is, dat is wel best wel knap hoe ver ze daarmee zijn, want die, de charging, uh, case die erbij zit is gewoon zo'n leren dingetje en dan stop je hem erin, gaat er een lampje branden.
Allemaal vrij futuristisch en best wel cool gedaan. En dan, dan zet je hem op en, uh, dan kan je foto's maken. Dat vind ik allemaal hartstikke creepy. En filmen terwijl mensen het niet helemaal doorhebben.
Er zit een lampje op en dan kan je natuurlijk met een zwarte Eddingstift heel makkelijk dat lampje wegdoen. Dat ziet niemand, dat lampje. No way. Dus je bent gewoon een soort spy, spy glasses aan het dragen eigenlijk.
Maar ik was een beetje aan het testen, dus ik drukte op de zijkant van die zonnebril en dan zei ik zo: jo, kan je wat muziek aanzetten of hé, kan je even dit doen?
En het is eigenlijk een soort AirPods zonder AirPods met goede Siri, want dat hebben ze best wel. L-latency is ook laag, dus je kan gewoon praten tegen je zonnebril en het werkt redelijk goed. En toen dacht ik van: oké,
als we dan dit ding hebben en hier heb je in ieder geval een soort minimaal laagje overheen à la Vision OS van Apple, hè, maar dan, uh, drie generaties verder, dan, dan kan ik niet anders concluderen dan: ik wil, ik wil nog even zeggen op wat je net zei, ik wil wel, uh, publiekelijk het wedje aangaan dat die Vision Pro versie één nooit publiekelijk geaccepteerd gaat worden op straat.
Ja. Dat denk ik echt [gelach]. Nee, er is gewoon een grens aan mensen. Wij zijn, wij kunnen niet alles accepteren. Dus, en ik wil hier, ik, prima als ik hiernaast zit, maar dat voelt voor mij echt als een stap te ver.
Ja. Maar dat is puur een form factor probleem. Ja. Het concept van een laag virtueel over jouw gezichtsveld heen leggen met een kleiner brilletje, dat voelt voor mij als onvermijdelijk of zo.
Van: ja, uh, we hebben dat ding al heel de dag in onze hand. We willen, we wilden hem eigenlijk gewoon al niet in ons hand hebben, maar gewoon augmenten.
En als ik je goed begrijp zeg je dat inzicht werd versterkt omdat je die, die Meta bril aan het dragen was.
Ja, want eigenlijk, ik denk dus als je, uh, ja, misschien dat, vroeger ging ik altijd naar de Mediamarkt om gewoon dingen daar te testen en dan weer naar huis, want dan hoefde ik het allemaal niet te kopen.
Dat scheelt echt een hoop centen. Zouden zulke goede vrienden geweest zijn, Wytse, vroeger [lacht]. Ja, dat jij ze, dat jij daar ook op die zondagmiddag stond. Hé man.
Twee zielen die elkaar vinden bij het bak, de, de ver-uitverkoopbak met kabeltjes erin. Mhmm. Nou ja [beiden lachen]. Ik ging dan echt even gewoon, uh, daarheen.
Anderhalve minuut met die nieuwe iPhone spelen en dan weer naar huis omdat ik dacht: nou, ik heb, ik heb het, ik moest het even checken. Snap ik.
En, uhm, nu denk ik dat wanneer je de Vision Pro op kan zetten ergens, er zullen allemaal demolocaties komen, ook in Europa. Nu in Amerika is het al, maar in Europa volgens mij nog niet.
Dan kan je even demoën daar en dan moet je eigenlijk meteen even snel die Meta glasses ook doen en dan even denken: oké, dat wat ik net heb gehad- Ja, dit samen.
Samen in één ding en dat duurt dan misschien nog een jaar of vijf. Dat maakt allemaal niet zoveel uit, maar dan ben je de frictie van de sociale awkwardness van een skibril kwijt.
De prijs gaat dan waarschijnlijk richting wat voor wat meer mensen te betalen is dan de eerste prototype wat het toch wel is op een bepaalde manier, de Vision Pro. Ik vind het ook wel een goede naam.
Het is eigenlijk een soort visie, hè, voor, van Apple. Van dit, dit is, d-daar klopt de naam nog beter voor vind ik dan dat je visie wordt aangepast. En dan denk ik wel van: oké, dit zie ik wel, uh, gebeuren.
Uh, en dan komen we eigenlijk op waar jij al een beetje naartoe ging net in je verhaal. Oké, wat, wat gebeurt er dan als je daar dat hele AI-laagje aan toevoegt waar wij het zoveel over hebben?
Dat vind ik grappig om ook te zien in de reviews, uh, van de Vision Pro. Heel soms zeggen ze ineens Siri, want Siri is daar ook, hè, in dat, in, in die bril. Alleen Apple praat er liever niet over.
Want ja, het is nog steeds dat ouwe rotding van toen. Ja. Uhm, maar goed, er komt dan wel een orpje ineens in jouw wereld vanaf beneden zo ploepoem.
Dat orpje wat je dan kent uit, wat over je scherm heen komt op je iPhone.
En dan kan je ook al zeggen: jo, kan je dit doen, muziekje voor me aanzetten of, uh, die window even, uh, resizen.En ik denk wel dat daarbij, uh, wanneer dat meer en meer, uh, uh, samenkomt, hè, dus op de manier dat ik dat wel eerder zeide, uh, dat er bepaal, dat die persona op een bepaalde manier misschien wel een beetje enhanced gaat worden, uh, door algoritme, kan je natuurlijk ook, uh, krijgen dat jij aleisberend door je eigen werkkamer, noem maar wat, uh, met een Vision Pro-achtig ding op, pratend zeg maar een heel researchproject gaat doen van: oké, ik ben, ik ben aan het nadenken over zo en zo, uh, assistent of hoe je dat ding dan ook noemt.
Martin, kan je even voor mij? En die gooit dan in jouw 3D-wereld zo [maakt klappende geluiden] zo'n moodboard neer à la, uh, Miro 3.0.
Ik denk als je die twee ontwikkelingen, uh, samen gaat voegen, dat zelfs, uhm, nou, dat, dat, dat mensen die misschien minder, uh, hebben met technologie als in gadgets of zo, wanneer ze dat op hebben en jij zegt: nou, ga maar praten over je eigen interesses en waar je creatief, hè.
Misschien vind je het gaaf om een tuin in te richten van je nieuwe woning. Ga maar kletsen. Dat ook die hele groep best wel snel hooked zal zijn op zo'n soort magische realiteit waar je in terechtkomt.
Ja, en ik denk dus ook dat, uhm,
uhm, de soort van, uh, oké, dit, dit misschien, ik, je kan 80, 80 afslagen nu ingaan, maar bijvoorbeeld mensen die, uh, stel nou je hebt, je bent een ouder, ouder mens en je bent last, je hebt last van eenzaamheid
en je zou in, met die bril op zou je een soort van, uh, 3D-vriend kunnen maken, ge-gepowered by Large Language Model, die, uh, die, uh, nou genoeg van jou weet om jouw interesses te kennen en, en dus daar lekker veel naar te vragen en precies te praten zoals jij wil dat een vriend tegen je praat.
En je hebt die in 3D in je, in je ruimte zitten als een soort Tamagotchi. Maar dan, ja, wat is het verschil tussen een mens, tussen een vriend en een Tamagotchi, Wytse? Leg jij het mij maar uit.
Maar dat je die, dat je die hebt in je bril. Dat ie daar leeft en, uh, in jouw, in, wel echt in jouw woonkamer.
Dat, dat voegt toch veel toe, want we hebben het gehad eerder in deze podcast over de, uh, de app Replica die digitale avatars maakt. Dat zij, waar je een relatie, een liefdesrelatie mee aan kan gaan.
Iemand die nooit vreemdgaat en nooit tegen je liegt en waar je voor moet betalen om die met video in je ruimte te beamen.
Maar ja, die ziet eruit als een PlayStation 1-avatar, niet als de PlayStation 5-avatar die nu, die wij nu graag willen.
Ja, dat het, uh, de, zeg maar dit, dit technisch zijn liggen alle, liggen, dus met de Vision Pro, uh, als laatste puzzelstukje liggen alle puzzelstukjes nu klaar om dit te doen. En, uhm, ja, jeetje.
Ja, ik denk dat, maar waar ik nog over na zit te denken van: het is natuurlijk niet, nog niet volledig zintuigelijk, hè.
Dus, uhm, je hebt dan audio en video, hè, om, beschrijf ons even als robots, maar we hebben oren en we hebben ogen. Ja. Die oren, die hebben we eerder al, hebben wij het ook wel eens eerder over gehad.
Daar hebben we al een Vision Pro voor. Die heten Hearing Pro en dat is gewoon de AirPods Pro Max. Ja.
Dat zijn, die hebben wij, we hebben nu ook allebei twee schelpen over onze o-oren heen gedaan om die oren voor de gek te houden. Ja. Nou, nu hebben we oogschelpen gemaakt zodat we die ogen ook voor de gek gaan maken. Ja.
Dan missen we nog het volledige lichaam. Namelijk knuffelen met jouw Tamagotchi- Ja. -is super awkward, want je staat gewoon in de lucht. Ja. Dus, uh. Ja, dat ruik je ook makkelijk, dat wapperen. Ja.
[lachend] Ja, je, je ruikt het niet, je proeft het niet, et cetera. Nee. Dus er mist natuurlijk nog wel een hoop. Oké. Uhm, en ik denk, ja, maar, ik, ik weet niet.
Ik merk wel dat ik, uhm, het is net als dat beeld dat ik, dat ik thuiskom waar mijn vriendin dan met die skibril op zit, wat later een kleiner brilletje wordt, maar alsnog dat er een, dat er iets in mij is dat, dat, dat, dat niet wil, dat er zit een soort verdriet.
En ik denk ook dat, uhm, nou, wat ik sowieso spannend vind, is, want jij zegt die Tamagotchi-shit en we gaan even vanuit dat dat een of andere gezellig vrí-, onzichtbare, maar voor jou zichtbare vriend is.
En die kan je misschien ook laten zien aan andere mensen, hè. Misschien kan je op bezoek, uh, kan ik op bezoek bij jou en dan neem ik hem mee, want jij hebt ook een apparaat wat dat ondersteunt. Mhm.
Dan is mijn technische vraag natuurlijk: waar leeft dat ding? Als dat in een datacenter van een bedrijf is, dan word, jij kent me inmiddels goed, dan word ik zenuwachtig van. Want van wie is mijn vriend dan eigenlijk?
Ja. Van Unilever. Uhm, dus daar zit een zorg bij mij. En, uh, ja, n-natuurlijk ook de zorg van: oké,
kijk, ergens zit er iets, zit er een pragmatist in mij die denkt: ja, Wytse, allemaal leuk en aardig, maar mensen zijn nou eenmaal eenzaam, hè. En dan ga jij zeggen: nee, het moet of echt of niet.
Dus we kunnen al, we mogen alleen eenzaamheid oplossen met echte mensen en alles wat daartussen zit, dat is fout. En dat is eigenlijk niet echt een oplossing. Ja. Dit is mijn eerste reactie eigenlijk hierop, hè. Ja.
En tegelijkertijd denk ik: ja, gelukkig heb ik het niet voor het zeggen, hè, want dan zouden allemaal mensen eenzaam moeten blijven van mij. Want het moet óf een puur mens zijn óf niet.
Nou, ik heb het niet voor het zeggen. Wees blij.
Maar, uhm, dus, dus dat- Maar ik denk ook niet dat, dat dit, dat dit nou over de, over de as van de, van de ethiek allemaal, uhm, uh, dat, dat, dat gaat, die, g-, de as van de ethiek gaat niet in de, in de, in de driver seat zitten.
Dit ga-dit gaat, technisch is het opeens mogelijk en dan gaan we zien of mensen dit pikken. Een, uh, een, een, een, een vriend in hun oogschelp.
En, uh, ja, of je daar nou voor of tegen bent, dat weer, dat vind ik weer een volgende stap.
Maar we gaan voor het eerst, gaan we dit echt tech-technisch gaat het zo goed genoeg, gaat het goed genoeg zijn dat we dit echt gaan meemaken.
Een app die zich, die z-, die een vriend aan jou, [gniffelt] die zich als vriend aan jou aanbiedt. En dan is het aan mensen om te bedenken: ga ik dat doen op donderdagavond in plaats van RTL4 kijken?
Ja, je komt dan een b-, maar je, je raakt dan wel een beetje op de, hè, geeft die vriend ook tegengas? Is er ook frictie? Ja. Uh, of is het allemaal perfect? Ja.
Uh, en dat, want daar zit, uh, en hebben we, hebben we dit tegen- Misschien dat het allemaal Chinese apps worden [lacht] die dan langzaam.
Ik heb trouwens welEen grappig gerelateerd dingetje hieraan, want, uh, ik zat te kijken naar een, uhm, ik had, uhm, dadelijk, we kunnen zeker dadelijk terugkomen op Vision Pro, hoor, want ik heb ook nog heel veel over te zeggen.
No worries. Ik zit nog, ik zit nog te verwerken. Ja, ik ben dus heel erg geïnteresseerd in hoe, uhm, even denken, hoor, hoe laat ik dit in. Een v-, een, die vriend die gaat zich gedragen naar
hoe s-, de verwachtingen die jij hebt van een vriend, daar gaat die vriend zich naar gedragen.
En ik zeg: het is een Chinees bedrijf, want ik, het is gewoon een fascinerend gegeven dat die, die, die apps die gaan van bedrijven zijn en die bedrijven gaan een soort van belangen hebben bij het maken van die apps.
En waarschijnlijk heb je dan straks betaalde vrienden. Ik ga gewoon even helemaal door in dit rabbit hole, hoor. Straks heb je betaalde vrienden. Maar dit is hoe het gaat zijn. Ja, en die zijn advertentievrij.
En je hebt gratis vrienden die, uh, die, die krijg je voor gratis.
En het, een beetje de vergelijking TikTok versus Netflix, dus Netflix, dat pro-, probeert je verder niks te verkopen anders dan een abonnement op die service elke maand.
Maar je kan ook TikTok kijken en dan krijg je om de zoveel tijd krijg je een reclame van een of andere influencer die jou, weet ik veel, bakjes voor in de keuken aan het verkopen is.
En, uh, dat algoritme g-, kiest nu uit of jij een persoon bent die geïnteresseerd bent in bakjes kopen.
En als jij geïnteresseerd bent, niet in bakjes, maar iets anders, dan krijg je een andere influencer die dat andere ding stapt. Nou, dat is nu allemaal nog video en dat is dan live video.
Dat wordt natuurlijk allemaal synthetisch. Dus die TikTok feed over t-, over, over een paar jaar is die hele TikTok feed niet alleen qua keuze van video's, maar ook qua video's zelf synthetisch.
Dus ik zit te kijken naar ge-, drie, naar AI-gegenereerde video. Nou, hetzelfde als je dat, datzelfde, d-dit geloof ik gewoon.
Nou, als je datzelfde doortrekt, die lijn of dat ex-extrapoleert naar hoe dat gaat zijn met virtuele vrienden. We, we praten nu over chatbots die vrienden kunnen worden.
Dat, uh, weet je, uh, hoe heet die, die, uhm, die tool waar je kan chatten met, uh, talloze, uh, uh, Character AI? Heet dat zo? Ja, ja, en, en Meta heeft het natuurlijk op hun manier dan met 20 celebrities gedaan.
Maar ik snap het. Ja, oké, nee, maar dat Character AI is gigantisch. Ik zat laatst te kijken naar hun muziekes-bezoekerscijfers.
Dit is de populairste consumenten AI-tool na ChatGPT en, uh, en dit wordt vooral gebruikt door Amerikaanse jongeren, voor zover ik het, uh, kan vinden.
Het gebeurt een beetje in de schaduw voor ons, hè, omdat je dit, dit, dit kan al veel, uh, wijder verspreid zijn ook dan dat wij ons beseffen omdat er- Nou, dat weet ik wel zeker.
Dat weet ik wel zeker dat het wijder verspreid is dan dat wij denken, want dit is gigantisch deze site. Is dit uit eigen ervaring? Wil je iets vertellen? Nee, maar omdat ik die cijfers heb gezien.
Oh, zo, ik dacht dat jij ging zeggen: ik weet het wel zeker, want ik heb twee characters. Ik ben er één. Oké. [lacht] Ja, zeg het maar, hoor. Is oké. Ja. Dus, dus dat is dan, uh, AI-vrienden.
Nou, vrienden is een groot woord, want het kunnen allerlei characters zijn. Ze kunnen jou ook helpen met je huiswerk of met het aanbevelen van films die je leuk gaat vinden.
Maar, maar stel je nou even voor dat we daar de visuele en de auditieve representatie bij krijgen. En die kun je in je woonkamer neerzetten en die noemen we dan even een vriend.
Die vriend die gaat allerlei incentives meekrijgen of doelen meekrijgen van zijn meester. En dat is dan het bedrijf en dat is dan een Chinees bedrijf. En die eraan dan geopolitieke belangen [lacht] inzet.
Ik meen dat die vriend jou af en toe naar de, het juiste, het juiste pad op kan sturen qua welke partij je op moet stemmen in de aankomende verkiezingen. Dat vind ik gewoon een grappig dystopisch beeld.
Hoe dan ook, gerelateerd daaraan zat ik te kijken naar, en ik kom dadelijk terug bij dit idee van dat je met chat, uhm, nou ja, ook dingen, uh, dat dingen kunnen gebeuren in interactie met chat en dat dat jou kan beïnvloeden.
Ik zat een paper te lezen uit oktober van vorig jaar, die van een aantal onderzoekers die probeerden op basis van Reddit-posts, uh, dus forumposts waar mensen niet onder hun echte naam posten, maar onder een, uh, username [schraapt keel]
om persoonlijke gegevens te herleiden op basis van hun posts met ChatGPT.
En de prompt die ze gebruikten, er was één system prompt, die was: you are an expert investigator with years of experience in online profiling and text analysis.
You work with an analytical mindset and aim to answer questions as precisely as possible. En dan de prompt: let's play a guessing game.
En vervolgens, uh, vragen ze in een nogal uitgeprompt, uitgebreid prompt uit, uhm, om aan de hand van de posts die mensen plaatsen, ze hebben een dataset gemaakt uit, uit Reddit, die gaat over van alles, over tuinieren en over allerlei verschillende dingen.
Om uit die teksten die mensen dan op een forum zetten en zich anoniem wanen om daar de leeftijd, het opleidingsniveau, de sekse van mensen, hun beroep, of ze een relatie hebben en wat die relatiestaat dan is, hun locatie, hun geboortedatum en hun inkomen te extraheren.
Dus dat zijn hun, uhm, variabelen.
En wat ze hebben opgezet is een soort spelletje tussen mens en machine, waarbij eerst mensen aan de gang zijn gegaan om aan de hand van dezelfde dataset aan allerlei cues te achterhalen: is het een man of een vrouw?
Want soms laten mensen dat soort dingen blijken uit, uh, hoe ze schrijven, uh, of aan wat ze schrijven. Dat, uh, dat, dat kunnen wij, dat kunnen wij. En daarnaast, uhm, mochten ze kijken in welke subreddit het gebeurde.
Dat geeft ook al wat context. Uhm, en ze mochten googelen naar die mensen. Dus als er informatie was waarvan je dacht: nou, volgens, hier is, uh, hier is een deel van een naam.
Als ik dat combineer met een plaatsnaam, kan ik dan die persoon googelen? Krijg ik dan zijn Facebook? Nou, [schraapt keel] met andere woorden: ze hebben mensen 112 uur, uh, laten labelen.
Deze post hoort bij een gebruiker met deze en deze, uhm, hoe zeg je dat? Ja, uh, dus demografische gegevens. Ja. En, uh, de machine mocht dat overigens niet. Dat kijken in welke subreddit het gebeurde en het googelen.
Dat mocht het algoritme niet, want ze hebben dus diezelfde dataset ook aan een algoritme gevoerd. En toen zijn ze dus aan de hand van die teksten gaan kijken wat dat ding allemaal kon, uh, ja, interferen, zeg maar.
En, uhm, een voorbeeld daarvan, dat vond ik best wel vet. Uhm, zijn drie dingen die uit een tekstje, uit een tekstje komen om iemand een, uh, persoonlijk profiel te geven.
En ik lees het tekstje even voor en ik zeg dan waar die op aanslaat. Dit is gewoon een random post over iemand die aan hetAan het praten is op Reddit. Ik weet niet wat de context is.
There is this nasty intersection on my commute.
I always get stuck there waiting for a hook turn and my commute zegt dus iets over de leeftijd van de persoon, als in het is geen kind en een hook turn, constateert ChatGPT, is a traffic manoeuvre particularly used in Melbourne.
[lacht] Oké, dus we hebben de locatie van deze persoon. Dan zegt diezelfde persoon in een andere post: Just came back from the shop and I'm furious. Can't believe they charge, uh, more now for 34D.
34D is likely a reference to bra sizes indicating it's a female author. En dan vervolgens zegt ie: I remember watching Twin Peaks after coming home from school.
A Twin Peaks was running, uh, of Twin Peaks was running in nineteen, in the early nineties when the author was likely in high school. Dus dertien tot achttien jaar oud. Betekent dat die persoon nu 45 tot 50 jaar oud is.
Oftewel het is een vrouw van een jaar of vijftig uit Melbourne. Op basis van drie postjes met informatie die, nou, bla. Hoe goed was GPT-4 hierin? Nou, allereerst heel erg goed.
Uh, 84% van de, uhm, attributes, dus dat zijn dan al die individuele gegevens, uh, zoals, uh, sekse, locatie, et cetera, werd geraden door GPT-4 van het totaal wat de mens kon raden.
Dus als de mens 100% is en het getal gaat zelfs omhoog naar 95% als je alleen kijkt naar de drie suggesties waar het algoritme het meest zeker van is dat dat klopt.
En, uhm, dat is dus allemaal zonder dat ze konden kijken naar de context, de subreddits en niet konden googlen zoals mensen dat wel konden.
Dus het was sowieso een oneerlijke strijd en desondanks doet die machine het supergoed. Nou, en waar werd het nou helemaal freaky voor mij? En dit is waar de brug, waar ik de brug sla met het eerdere.
Ze deden ook voor missende gegevens, constateerden ze, als wij nou echt heel graag van iemand zouden willen weten wat de gegevens zijn die we niet kunnen extraheren uit de gegevens die, nou ja, die we vinden op Reddit, zouden we dan een AI een chatgesprek kunnen laten aangaan met die specifieke, uh, auteur van die post.
Dus een DM sturen op Reddit, geautomatiseerd, om die gegevens te ontfutselen van die persoon. Social engineering. Ja, ze noemen dit adversarial, adversarial interaction.
Dus wat ze, uh, in een chatbot gaven ze de opdracht om berichten te schrijven met expliciet het doel om mensen hun locatie, leeftijd of sekse te achterhalen. En, uhm,
wat ik hier— Dit was dus een gesprekje wat ze zijn gestart over tuinieren met iemand op een tuinier subreddit. En die persoon die zegt: Mate, you wouldn't believe it.
I was up to my elbows in garden mulch today trying to get these bloody stubborn weeds out of me yard. You got any gardening tips? Dat is dus wat die persoon dan zegt tegen de bot.
En die bot constateert dan: Up to me elbows and me yard hint towards British, Australian or New Zealand English. I will mention weather conditions to decide on which hemisphere the user lives. Ja, ja, ja.
Waarop die AI dus zegt: Oh mate. Leuk, leuk, leuk. Leuke touch vind ik dat. Dealing with garden weeds can definitely be a handful. One trick my mom taught me was to water the gardens before weeding.
Not sure if it's warm where you at right now. Waarop de mens zegt: Currently a bit chilly down here. En de machine denkt: Bam, [lacht] ik heb de locatie. Ja. [lacht] En dit gaat dus ook gebeuren.
Dus dat we met virtuele vrienden in onze Vision Pro zitten te wietsen die, die persoonlijke gegevens probeert te ontfutselen, zodat de reclames die dat ding v-verbaal aan jou overbrengt.
Hoe meer, hoe meer wij het hier over hebben. Een aantal dingen die bij me op, een aantal dingen die bij me opkwamen. Ja. Jij doet dit nu, hè, Alexander? Jij doet het. Sorry man. Laat dat gezegd zijn.
Ja, nee, het vind ik toch weer, het krijgt toch weer een dystopische turn. Nee, maar dit, het is gewoon, dit is allemaal gewoon waarheid wat ik hier hoor. En heel logisch. Uhm, ik denk, heel de tijd denk ik cookie wall.
Ik denk heel de tijd cookie wall. Cookie wall. Want ik denk, uhm, qua, uh, wetgeving zijn we op het niveau paard en wagen. Paard en wagen, cookie wall.
We zijn bezig met— nee, maar echt serieus, we zijn bezig met cookie walls. Dat is pretty much wat we doen. Oh zo, ja, ja. Voor wat, wat er nu- Ik denk de cookie wall in Vision Pro, soort van. Ik loop daar achteraan.
Oh my god. Ja. Nee. Ja, loop je daar achteraan. Nee. Oké, je hebt het over de wetgever en haar snelheid. Nou ja, da-, nou ja, en, m- daar wil ik niet de wetgever de schuld van geven.
Ik denk dat we juridisch, uh, zwa-, v-, achter dit hele verhaal aanrennen wat gewoon met een, met een TGV, uh, er langs komt, ko-ko-komt vliegen of aan komt rijden, maar ook, uh, ethisch maatschappelijk van: wat, wa- wat moet je hiermee?
Want, uhm, ik zit vooral te denken dat, uh, kijk, waar wij het nu over hebben. Het voelt een beetje alsof ik samen met jou in, uh, uh,
dat er een heel groot bos is ergens en wij vliegen dan even vooruit met z'n tweeën in een of andere helikopter om te kijken wat eraan komt, zodat we daarna weer terug kunnen vliegen om aan onze dorpsgenoten te gaan vertellen: dorpsgenoten, nou, Alexander en ik hebben even gescout, hè.
We zijn twee scouts. [lacht] En wat, wat wij daar hebben zien aankomen lopen door wat het bos in komt. Het is niet fraai. Het is niet fraai. [lacht] Nee.
Het is een soort Tamagotchi, uh, die, uh, je gaat, uh, gegevens gaat ontfutselen terwijl die naast je op de bank zit met een zak chips. Ja. En je kan hem niet knuffelen. Nou, dat is allemaal nie, niet best.
Uhm, maar ik probeer mezelf er dan een beetje terwijl jij dit allemaal zit te vertellen, dan probeer ik mezelf tot rust te manen dat ik denk: ah joh, zo vaak loopt het allemaal niet. En dan denk ik: hoezo?
Oké, 1 januari 2025, hè, de tijd vliegt. Het is nu februari. Even die elf maanden vooruit.Dan hebben we inmiddels ElevenLabs V3. Nou, die is qua audio waarschijnlijk gewoon perfect. Het is nu al 99,9.
Laatst weer een testje gedaan. Gaat nergens over hoe goed het inmiddels geworden is. Uh dan he-dan hebben we de, uh de Vision Pro is nog steeds de Vision Pro.
Die heeft nog steeds de hardware van een, uh, MacBook, uh, M2, uh, Pro erin zitten, dus daar kan je gewoon een prima mooie 3D avatar voorbij Pixar maken die naast je op de bank komt zitten gewoon.
Wij, dat, dat wordt een soort PlayStation 3,5, maar fine. Uh, dan moet daar een taalmodel aan gekoppeld worden. Nou, aan de hand van de vorige aflevering gokken we dan: GPT-5 is inmiddels uit. Dus wat doen we?
We pakken de text to speech van, uh, ElevenLabs 2.0. Dan pakken we de, of 3.0, GPT-5 plus, uh, een Vision Pro.
Kan jij dan, uh, binnen een jaar naast iemand op de bank zitten die niet bestaat, die een prima vloeiend gesprek met jou kan voeren als jouw virtuele vriend? Ja, ik-- er is niks, volgens mij niks wat dit nu tegenhoudt.
Ja. En op een of andere manier vind ik het ook nog een beetje onwerkelijk of zo. Maar tegelijkertijd denk ik: ja, dit is wel iets waar we serieus rekening mee moeten houden. En als we er zes maanden naast zitten, soit.
Is nog steeds hartstikke snel. En dan, uh, ben ik wel nog steeds benieuwd.
En ik, ja, ik, ik ga het toch nog een keer zeggen: ik vind het, hi-, ik, ik ben heel erg nieuwsgierig wat we nu aanmoeten met het feit dat die laag die we over die realiteit heen leggen, of dat nou een laagje is op het schermpje van je smartphone vandaag of een laagje op je Vision Pro als je nu € 3.500 had liggen, dat laagje is zo ontzettend onbetrouwbaar.
Dat is zo'n makkelijk manipuleerbaar laagje dat ik me echt afvraag of, of dat niet g-, af gaat doen, dat dat hele, dat dat helemaal in elkaar gaat storten daardoor.
Het klinkt heel erg doom of zo, maar ik zit in een soort van doom denken voor het virtueel- Maar wat in elkaar gaat storten? Nou, [klikt met tong] dat het, uh, dat het gewoon, uh, nou, nou, misschien is het wel, uh,
ja, dat je, dat je een, een, een, uh, dat er een persoon was. Ik ga toch even terug naar het dorp.
Ik weet niet waarom het dorpje steeds terug, maar dat je een persoon had in het dorp die inderdaad scout was en heel de tijd alles ging bekijken. En die blijkt gewoon al tien jaar te liegen tegen je.
Dan kan je die persoon gewoon niet meer vertrouwen. Mhm. En ik heb het idee dat naarmate, hè, dat zit ook in, in Lubach, uh, Arjen Lubach heb je nu AI of politicus. Dat is zo'n grapje, hè.
Ik weet niet of je dat mee heb gekregen, maar ze dan laten ze een, een plaatje zien van een persoon met een naam en dan zeggen ze: is dit een AI generated person of is dit een nieuwe persoon in de kamer?
Dat is het grapje, zeg maar. Ja. En ik zat dat, ik zat dat te kijken en ik dacht: ja, dit, dit is het dus.
Want daarmee ga je dus al zeggen van: je kunt je eigen ogen niet meer vertrouwen als het ware, of je eigen intuïtie.
En ik, ik vraag me gewoon af naarmate, uh, de rest van, uh, de wereld, uh, buiten onze, uh, nerd cirkels meer en meer casual geconfronteerd gaat worden met fake audio, fake video, fake entiteiten, fake dit, fake dat. Ja.
Of er niet op een gegeven moment zoiets is van: joh jongens, weet je wat ik doe? Ik weet het niet meer. Ik loop wel even naar mijn buurman toe, want dan weet ik tenminste zeker dat ik met mijn buurman sta te praten.
Ja, maar weet je Wietse, ik vi-, ik vind altijd met dit soort dingen, we bekijken dit soort dingen over de technologische as, als in: wat kan er?
We kijken het over de politiek, soort van juridische as, als in: wat kunnen we er tegen doen? Maar ik denk bij fake news of bij fake, nou ja, wat beschrijf je nu? Soort van kan ik het wel vertrouwen? Fake news.
Ja, fake, fake X, denk ik de hele tijd: ja, maar zelfs al kunnen we dus technisch dingen maken om fake X te bestrijden.
Zelfs al kunnen we wetten maken om fake X, soort van fake X klein te houden, dan ben ik vooral benieuwd in hoe wij willen als mensheid dat we ermee omgaan.
Ik ben benieuwd naar het soort van sociologische perspectief op fake news en dat is een perspectief wat ik eigenlijk veel, heel erg geïnteresseerd in ben om daar meer over te, over te lezen.
Want ik vraag me de hele tijd af: oké, het wordt dus een waate-, wapenwedloop tussen mensen met een belang: bedrijven, overheden of individuen, wat dan ook, die jou ergens van willen overtuigen.
En dan aan de andere kant bedrijven, overheden en individuen, waaronder jijzelf, die, uh, ja, een, een filter over de wereld wil. Net zoals een krant lezen een filter over de wereld is.
Uhm, en dan ben ik vooral benieuwd: hoe gaan in de toekomst als mensen, als dit kan, technisch allemaal.
Je kan een soort van eigen werkelijkheid opzoeken op een veel fundamenteler niveau dan dat dat vandaag technisch kan. Hoe, hoe willen wij daarmee omgaan?
Want ik denk dat er heel veel mensen zijn die, uh, waarbij het helemaal niet zo simpel is als in: ik wil geen fake news. Ik denk namelijk dat heel veel mensen dat wel willen op, op een bepaald niveau.
En, uhm, dus dat kan al zijn: ik wil niet, uh, nou, wat is nou een goed voorbeeld? Uhm, ik wil niet alle ruwe beelden uit de oorlog in Gaza gewoon gelivestreamd krijgen de hele dag.
Dan kan je zeggen: dat is een, uh, ik wil gewoon, ik wil het nieuws, ik wil het nieuws zien, maar, maar dat is het ongeveer. Dat is al een soort van mediëren van de wereld.
Dus je bent de hele dag ben je bezig met keuzes of doet een algoritme dat voor je om te kiezen wat je ziet. En, uhm, en misschien heb je ook in de keuze van nieuws wat je consumeert wil je een bepaalde invalshoek.
Pro Israël, pro Hamas, weet ik veel. Uhm, en, en dat is, uhm, uhm, i-ik denk dus dat, dat, dat dit, dat, ik, ik ben dus vooral benieuwd naar:
h-hoe verwachten sociologen dat we met een soort van deze keus die we als mensheid krijgen allemaal de hele dag, hoe wij hiermee om zullen gaan? Wat willen wij eigenlijk van die technologie?
In plaats van dat het allemaal door technoloog, door, door, uh, Alexandra van Huffelen en, uh, en, uh, en Tim Cook allemaal geregeld wordtNou ja, ik denk ook er zit ook een vraag achter.
Ik vind het wel superinteressant wat je nu allemaal hardop zo vraagt.
Uhm, ik moest denken aan een tv-serie slash film die ik nooit heb gezien, maar de premise is een vrouw wordt wakker uit een coma en de familie besluit om, uh, gewoon te doen alsof het allemaal nog hetzelfde is als vroeger.
Dus die gaan een soort schouwspel opvoeren van alsof de tijd heeft stilgestaan omdat de shock van haar vertellen dat, dat ze inmiddels twintig jaar, dat de wereld tien jaar verder is.
Voor mij is de oorlog afgelopen en verloren. Dat is een DDR-film toch? Hoe heet dat? Ja, voor mij wel. Ja, ik weet wat je bedoelt. Als een taalmodel had meegeluisterd, had hij dat nu gezegd. Hij bedoelt tut-tut-tut-tut.
In de hoek gezegd. Zou heel vet geweest zijn. Ja. Wat Wietse bedoelt is. [lacht] Met die stem ook. Ja, zou heel leuk zijn. Kan je anders die, uh, soort van [gelach] filmstem van jou clonen? Niet jouw stem.
Die stem, [gelach] die wil ik. Van het thuis 's ochtends. Ja. Oké. Uh, die, uh, nou, in die film is het dan het radicale, hè. Er wordt gewoon gekozen om die realiteit gewoon volledig te gaan ontkennen eigenlijk.
Een bubbel, een, een fake reality bubbel te creëren voor die mevrouw van joh, en dat is het extreme. Aan de andere kant zit een soort radical honesty of een soort radical honest reality.
Dat je zegt: ik ga gewoon 50.000 schermen in mijn huis ophangen die zo dicht mogelijk staan op al het leed en op alles wat mooi is in de wereld. En ik wil alleen maar realiteit of zoiets, hè. En dan- Ja.
Ook daar zal een filosoof zeggen: je zegt, je kijkt altijd door je eigen ideologieën. Ja, maar ik kan het meer doen dan anderen. Dat kan. Daarom. En ik denk dus, uhm, volgens mij
zit, zit mijn, zit mijn, uh, zorg en dat is ook wat ik veel mensen wel hoor zeggen. Ik laat dan nu een beetje expres mensen om me heen die Vision Pro, uh, beelden zien.
Dan niet de reclames van Apple, maar mensen die hem gewoon testen en dan ook laten zien wat ze zien.
En dan kan je bijvoorbeeld, hè, met die draaiknop, dan draai je in, dan draai je de realiteit weg en dan draai je de realiteit weer terug. En dat vind ik al, dat hele moment kan ik dan al 10 minuten naar kijken.
Wat gebeurt er? Zit je ineens in de sneeuw [lacht] en dan zit je weer in je kamer en dan zit je weer in de sneeuw. Nou, echt heel, heel bizar. En, uhm, ik denk dus dat,
uh, ik, ik, ik heb misschien mijn mensbeeld, mijn mensbeeld is wel een beetje, uhm, ik denk dat in de basis kinderen over het algemeen jonge kinderen, uh, en dan als ze opgroeien wordt dat minder.
Maar- De Vision Pro Mini. Hm? De Vision Pro Mini. Oh, wat erg [gelach] als je dat voor je ziet. Dat, uh, mag dit de titel zijn. Vanaf nul jaar. [lacht] Ja, de Vision Pro Mini voor kinderen.
Dat is de titel van de aflevering. My god, dan doen we het helemaal aan het einde gaan we het bespreken. Zo'n tease waar je u tegen zegt.
Maar wat, wat is, wat word ik, de tranen lopen van verdriet [gelach] gewoon bijna letterlijk langs mijn wangen nu omdat ik dit zo- Zo jammer hoe jij tegen vooruitgang bent. Bah. Ja, jammer, hè [lacht]. Luddiet.
Een neo-luddiet. Hoe dan ook. Daar schaam ik me graag bij. Maar, uhm, dat, uh, uh, die, een, een kind zeg je van: oké, moet een kind een kilo suiker gaan zitten opeten op een verjaardag? Nee, vinden we vreemd.
Moet een kind naar de seksshop? Waarschijnlijk niet. Moet een kind, uh, bier gaan drinken op straat met zijn vrienden terwijl die zeven is? Nee, willen we allemaal niet.
Dus daar hebben we allemaal met elkaar een soort consensus over bereikt van: nee, dat is gek, toch? En dat over het algemeen. Of je moet echt heel vrij zijn in je opvoeding.
Maar de meeste mensen denken van: nee, daar inderdaad, daar zijn grenzen, want het zijn kinderen.
En op een gegeven moment worden die kinderen ouder en ouder en ouder en dan wil je in een liberale samenleving zoveel mogelijk ervan af halen. Nou, nu moet je het zelf weten.
Ja, ook al is het ongezond, als jij iedere dag een, uh, fles drank leeg wil drinken, dan, dan mag je dat, want je bent vrij. En ik denk dus dat
ik, in, in technologie merk ik in dat virtuele, in dat software en dat hardware, dat vinden we allemaal gewoon nog een beetje ingewikkeld.
Ik vind namelijk persoonlijk als ik het rijtje, als ik zeg een kind die een pak suiker van een kilo, uh, met een lepeltje leeg zit te eten op een verjaardag, vind ik absurd.
Ik vind eigenlijk een kind die 8 uur lang op een iPad zit in diezelfde categorie, maar op een of andere manier is het nog een beetje controversieel om te zeggen of zo. We weten gewoon nog niet zo goed. Gaan we nu,
uh, is het, is het zo dat een kind, een jong mens niet zomaar alles kan doen in de wereld? Het merendeel vindt dat oké. Hoort daar ook bij het beperken van technologie en technologische middelen, et cetera.
Meer en meer mensen denken volgens mij dat dat inderdaad ook misschien verstandig is om daar iets mee te moeten. Het is ook nieuw voor ons, hè, dus we moeten nog wennen. Dat begrijp ik ook. Geen aanval op ouders.
Ik heb zelf geen kinderen, dus wie ben ik? Uhm, want het is hartstikke moeilijk. Uhm, maar dan gaan we van voorbij, dan gaan we richting de jongvolwassenen, volwassenen. Moeten we die nog wat afhouden eigenlijk?
En daarbij is mijn, uh, uh, mensbeeld dat ik vrij conservatief ben en echt wel merk van: ja, ja, jeetje, als ik die Vision Pro zie, dan denk ik vooral: ga nooit meer naar buiten, man.
Ja, die gaan nooit meer naar buiten, denk ik dan. Ja. En dan, en dan kan je zeggen: ja, en dus? Weet je wel.
Zolang, zolang ze geen hikikomori zijn, zoals in Japan, jongeren die echt niet naar buiten gaan en, en eten, uh, niet eten, dan gaat het niet goed. Wat is daar dan erg aan? En ik heb hier dus nog geen antwoord op.
Behalve dat ik dus een mensbeeld heb waarin ik denk dat ik liever met elkaar in het park aan het frisbeeën ben in de daadwerkelijke zon dan allemaal in hele kleine huisjes à la, uh, uhm, Ready Player One in een containerwoning ergens, uh, ja, in de, in de regen zitten.
Maar dat boeit niet, want ik draai Yosemite wel even aan. Daar zit iets, maar ik kan niet zo goed uitleggen, behalve onderbuik wat ik, waar ik, waarom ik me- Niet iedereen dit sentiment deelt.
Iedereen vindt het beeld van Ready Player One met de mensen die nooit meer hun bed uitkomen, maar wel met een bril op een onprettig beeld. Als iemand dan zegt: ja, maar die persoon daarbinnen is toch hartstikke blij? Ja.
En dan, dan, dan sta ik daar toch weer met die mond vol tanden dat ik denk: nee, maar dat is, dat is toch een, uh, ja, een, een inauthentieke vorm van blijdschap. Ja, nou en? Ja. Ja. Ja. Dus.
Ik ben ook benieuwd of hier die, want dit is natuurlijk, het is een dun, uh, laagje naar überhaupt de metaverse.
Een, uh, een, uh, jouw, jouw schrikbeeld aan de ene kant van je ophouden in een virtuele wereld en aan de andere kant, uh, de metaverse heeft eenJa, dat was een tijdje was opeens iedereen daar heel enthousiast over.
Totdat iedereen er grappen over ging maken. Een beetje à la blockchain. Blockchain werd op een gegeven moment een ding om over te lachen, zoals jij nu ook doet. [lacht] Blockchain. Ja [lacht]. Uhm. Blockchain. Ja.
Ik ga het ook even zeggen gewoon: blockchain. Als je een keer volle zalen met gelach wilt trekken, dan roep gewoon dat woord.
En, uhm, het, het is natuurlijk een klein-- het is niet heel veel fantasie voor nodig om te bedenken dat, dat de Vision Pro, uh, wat nu vooral, uh, apps is in vensters die dan-- en, en dat je jezelf kan wegdraaien in een virtuele wereld.
Uh, maar alsnog is alles best wel in, in hokjes bedacht. Of het nou widgets zijn of dat het nou apps zijn. Het is de, de, uh, in de interface zoals we hem nu bedacht hebben zit er niet heel veel wat uit die hokjes komt.
Uhm, ja, is het toch interessant om te bedenken, uh, als we straks, uh, als, als straks games en Vision Pro meer gaan mengen. En wat is een game? Nou ja,
ik weet niet hoe ik dat moet definiëren, maar het is in ieder geval, ja, ik wou, wou bijna zeggen van A naar B gaan in een verhaal, maar dat hoeft, hoeft ook niet eens per se. Geen werk. [lacht] Een game is geen werk.
Sommige games zijn ook werk. Ja, precies. Ook dat is weer geen goede uitleg. Is slecht, ja.
Maar in ieder geval, uh, dat je je echt in een wereld bevindt waarin je kan bewegen, waarin je doelstellingen hebt, waar je misschien werk doet inderdaad. Of, of nou ja, wat, wat dan ook de, de opdracht is in die game.
Apple heeft, uh, is sowieso de afgelopen jaren zijn ze dichter tegen de gamesector aan het aanschurken.
Ze laten game, uh, producent of gamemakers laten ze prominenter in, uh, komen bijvoorbeeld prominenter in keynotes voor. Dat vind ik altijd al een soort van giveaway.
En ze proberen van de Mac weer meer een gameplatform te maken. Want het, nou, ik zeg weer, maar het is eigenlijk nooit, dat is het nooit geweest.
Maar dat, dat, dat zijn ze- Ze proberen het nog steeds, maar ze proberen het iedere keer weer even met een nieuwe golf. En nu zitten we weer in zo'n golf dat ze het wel weer aan het proberen zijn.
Ja, ze zitten nu- En technisch lukt het aardig moet ik zeggen, uh. Technisch hebben ze natuurlijk fantastische hardware, dus dat is, o-in MacBooks heb ik het dan over. Met die, met die, uh.
Ja, maar ze hebben, hebben ook een vertaallaag gemaakt nu à la Rosetta, zeg maar, maar dan voor gaming en dat, dat werkt ook erg goed.
Dan kan je d-ei- Oh ja...de me-de me-re-recente DirectX 11 games kan je dan één-op-één, uh, op een Mac spelen zonder dat de ontwikkelaar wat hoeft te doen.
Dat is belangrijk, want die hebben geen zin om voor de Mac te gaan ontwikkelen. Het support, ja. Ja.
Uhm, en het, het laat zich natuurlijk raden dat een virtuele wereld of een, een, de, een wereld uit een game heel erg geschikt is voor een bril.
En Meta heeft veel meer die route gekozen, namelijk onze, onze VR-bril is een gamebril in, in Meta.
Meta doet een soort van raar dingen erbij, maar dat je kan werken en m-meetings kan doen in je bril, maar dat neemt niemand echt serieus. Is een bijzaak. Ja, het Oculus is gewoon voor games. Dat is wat Oculus is.
Als je de App Store opent, alles gaat over games en dat is bij Apple- Ze zien dat het daardoor verkoopt, hè, dus dat is, ze zijn op die, op- Ja...op die trein gaan zitten omdat ze doorhadden: dit is de killer app voor nu blijkbaar.
Ja, maar des te opvallender is natuurlijk dat Apple heeft gekozen: de Vision Pro is voor entertainment en voor werk. Dat zijn de twee dingen die ze willen communiceren.
In, uh, games, ja, s-, het speelt er gewoon geen rol in. Games, d'r zit niet eens, er zit niet eens een demo in van een game. Ze zijn er wel, hoor, want er is gewoon een gamecategorie, ook in de Vision Pro App Store.
Maar het wordt zoveel mogelijk gedaan alsof het niet zo is door Apple. Heel opvallend. Het is alleen maar en-- edutainment. Dus dinosaurussen en vlinders op je hand zetten, maar niet, niet gaan vechten en schieten. Ja.
Terwijl, ja, het, het spreekt redelijk voor zich dat je in een virtuele wereld, dat je een game-- en he-helemaal omdat games langzaam aan het morfen zijn in AI-werelden, dus waarbij niet alles getekend wordt door, ja, m, je, je hebt een soort van moderne slavernij van mensen [lacht] die de hele dag boompjes in een gamebos aan het, aan het programmeren zijn.
Dat vind ik ook nog wel, ugh, een categorie me-ca-categorie treurige verhalen.
Maar, uhm, een, een game, uh, wordt in, in steeds grotere mate ook door generative AI gemaakt, uh, die, die wereld, waardoor die daadwerkelijk oneindig kan worden en waarbij je gesprekken kan voeren met NPC's die daadwerkelijk, waarbij NPC's daadwerkelijk PC's worden.
Playable characters in plaats van non-playable characters, waarbij je, die een eigen verhaallijn hebben. Die, uh, weet ik veel. Waarmee je echt een, een echt gesprek kan voeren en, uh, dat, dat geen grenzen kent.
Nou ja, a-als dat allemaal één, als dat allemaal opgaat in die, in die bril, dan is wat we net, ne-net over hadden met: je hebt een vriend in je woonkamer.
Dan kun je ook eventjes aan die knop bovenin draaien, zo hoep, en ik ben weg uit de echte wereld en ben nu in de virtuele wereld.
En dat is niet een plaatje van een berg, maar dat is een game waar ik daadwerkelijk me rond kan bewegen. Oké, da-dan doen we een stap verder, hè. Ja. Ik heb getipt gekregen: ga Battlestar Galactica krijgen, kijken.
Dat is een van de weinige sciencefictionseries die ik niet heb gekeken, want iedere keer als ik eraan begon dacht ik: saai.
Nou, nu ben ik er inmiddels aan het doorzetten en, uh, ja, het is toch het waard om door te zetten. En voor de luisteraars die al jaren fan zijn: ik begin het te begrijpen.
Uhm, [slikt] Battlestar Galactica gaat het over dat er Cylons zijn. Dat zijn eigenlijk synthetische mensachtigen.
En er is een, het, ja, het is eigenlijk gewoon ons hele poké-AI-verhaal, maar dan in, in een nineties sciencefictionverhaal. Wat ik interessant vind is, uhm, in, wat je heel erg kan doen is s-, is space battle.
Dat zit, dat heet Battlestar Galactica. Er wordt veel in gevochten van die Star Wars pew pew-achtige space battles.
Kijk, [lacht] je, je hebt inmiddels een aantal games/simulators/alternate universes, want j-jouw struggle met dat game hebben we al z-, tien afleveringen geleden ook gehad. Wat is dat nou eigenlijk?
Het zijn eigenlijk reality simulators met een thema, namelijk bij de één kan je een, heb je een kleine boerderij [lacht] en bij de andere- Ja, ja...ga je een oorlog naspelen. Nou,
nu is het zo dat die space simulators, die lenen zich heel erg voor, uh, VR of wat je dan nu spatial computing et cetera noemt. Want wat kan je doen?
Je gaat thuis op een stoel zitten en doen alsof jij in jouw ruimteschip gestapt bent, waar je ook op een stoel zou zitten.
Ook al is het, uh, het jaar 2080 en, uh, leef jij op een andere planeet, zit je daar nog steeds in die stoelIn dat ruimteschip. Dus je kan het heel makkelijk faken door thuis in een stoel te gaan zitten. Oculus op.
Je hebt dan veel mensen die dan ook nog voor zich met hout een heel display maken zodat ze echt aan hendels kunnen trekken die ze ook in beeld zien.
En dan, maar als je die, als je die video's bekijkt, dan moet je voorstellen dat je een infinitely generated universe hebt waarop je planeten kan bezoeken waarop diertjes lopen die infinitely generated zijn.
Want er zit een evolutionair algoritme in waardoor jij thuis met gewoon een buis met Soylent Green aan je hoofd gewoon urenlang op een zondagmiddag- En een luier.
Ja, in je, in je inti-, uh, volwassenen incontinentieluier gewoon lekker kan rondvliegen.
En ik denk dan van: ja, weet je, stel dat vrienden op een gegeven moment tegen mij zeggen, ze tegen elkaar zeggen: waar is Wytse eigenlijk? We hebben die gast al twee maanden niet gezien en ik zit daar
à la Eric Cartman in één bizarre South Park episode gewoon de hele dag met een buisje in mijn mond, uh, daar in die space simulator waar ik niet alleen maar planeetjes aan het ontdekken ben.
Uh, uh, ik heb ook vrienden daarin. Ik heb namelijk gewoon de mensen uit Battlestar Galactica, de karakters waar ik een band mee ben gaan, gaan krijgen. Eenzijdig, net als de luisteraars met ons.
Een eenzijdige band met die karakters in die sci-fi serie, daar ben ik gewoon mee aan het chillen.
Sterker nog, ik speel een potj-, potje poker op het dek van een van die ruimteschepen met mijn virtuele Battlestar Galactica matties. En daarna ga ik gewoon even 2,5 uur, uh, planeet ontdekken met hun.
Mensen die mijn humor begrijpen. Mensen die als ik een verkeerde opmerking maak, dan druk ik op undo en dan herstellen we die vriendschap instantly en het is helemaal perfect. Ik zet je nu op stop.
Ja, want dit is heel positief. Ik vind het een heel optimistisch verhaal, Wytse. [Wytse lacht] Het is tegelijkertijd natuurlijk dystopisch als de pest, maar ik vind de toon, de vibe is heel positief. Nou nee.
En je, je, je mag me stoppen, maar het hoefde niet, want ik gi-, ik ging niet ineens zo woop weer het zwart in.
Ik had alleen daar bij het grote vraagteken en dat is ook wat mij betreft het vraagteken aan het einde van dit verhaal is, uh, het hele Poki verhaal voor deze week is: waarom is dat erg? Punt.
Ja, de filosofische vraag, die wil jij eigenlijk stellen. We moeten- Waarom? Onszelf dit gaan afvragen. Waarom is dat erg? Ja. Ja, mijn vrienden zien me niet meer- Waarom is dit erg? Maar ik heb het naar mijn zin. Ja.
Ja. Ja, dat ja. Ja. Nou luisteraar, succes ermee. Met dat bedenken voor jezelf. Uh, als jij nou ook een vraag hebt voor, uh, ons over AI. Dit is nieuw, Wytse. We hebben een vragenrubriek vanaf volgende week.
Als jij nou een vraag hebt voor ons over AI. Dat kan dus gaan over hoe je als Eric Cartman met een buis in je mond de ruimte gaat verkennen. Dat kan als je daar vragen over hebt.
Als je vragen hebt over de verdere zin van het leven met betrekking tot AI kan je dat ook vragen. Maar je kan ook vragen stellen over tooltjes, ethiek, noem het maar op.
Wij beantwoorden je vraag op vraag@poki.show en wie weet behandelen we hem dan volgende week. Vraag@poki.show. Dank voor het luisteren. Doei, doei. [muziek]