[alarm] Oh! Zo klinken 165.000 scheerbewegingen per minuut die je helpen om fris voor de dag te komen.
De flexibele scheerkop van de Philips S9000 Prestige volgt de contouren van je gezicht en scheert tot op nul millimeter van je huid.
Ervaar een ultiem gladde en comfortabele scheerbeurt, ook wanneer je nog niet helemaal wakker bent. Want dankzij de slimme sensoren past het scheerapparaat zich helemaal aan jou aan.
Zo kun jij nog extra genieten van je kopje koffie voor je de deur uit gaat. De Philips S9000 Prestige is het ideale scheerapparaat om jouw dag goed mee te beginnen.
Koop de Philips S9000 Prestige bij jouw favoriete winkel. Voor je gaat luisteren heel even dit. In de nieuwe podcast Veldheren neem ik, Jos de Groot, jou iedere donderdag mee voorbij de frontlijn in Oekraïne.
Dat doe ik samen met generaals buiten dienst Peter van Uhm en Mart de Kruif. Zij hebben één duidelijk doel: aan jou uitleggen hoe oorlog werkt. Volg Veldheren in jouw favoriete podcastapp.
[muziek] Welkom bij Poki, een podcast over kunstmatige intelligentie waarin Alexander Klöpping, Wietse Hagen en ik, Milou Brandt, je bijpraten over de wondere wereld van AI.
Ja, Alexander zit op een AI-congres in Seoul content verzamelen natuurlijk, dus moet je het doen met Wietse en mij en met een gast. Wietse en ik willen het namelijk hebben over het gebruik van AI in therapie.
We zijn eenzaam, angstig, somber, onzeker, slapeloos. Kan AI ons redden? Ook van de lange wachtlijsten, bijvoorbeeld in de GGZ. Nou, daarvoor praten we met een expert uit de praktijk.
En ook op de rol: een technofix voor een Europese lijsttrekker met een stemprobleem. Maar eerst bespreken we natuurlijk het belangrijkste nieuws en dat gaat over de gigacomputer van Elon Musk.
Het gaat over AI op de aandelenmarkt. En Wietse heeft natuurlijk wel weer een linkje voor ons klaarstaan. Ik zou zeggen spits uw oren. Veel plezier met deze aflevering.
Het is op zich een rustige week in AI-land in ieder geval. Of wij hebben het gemist, maar er zijn niet hele grote dingen gebeurd. Is het ooit echt een rustige week in AI-land?
Ja, je hebt wel straks in de zomer, dan zijn we er ook niet. Het is echt wel een soort komkommertijd, hoop ik dan maar, want anders moeten we weer terugkomen even.
Maar het gaat vaak, het gaat gewoon met golven, dus dan is er ineens. En ik heb ook altijd wel een beetje het idee dat er toch wel dingen gelanceerd worden dat ze van elkaar weten.
Het is een beetje het grapje nu het OpenAI altijd probeert net voordat Google iets gaat doen een, een, een persrelease ervoor te gooien waardoor er ineens weer overschaduwd wordt. Ja.
En daardoor voelt het dan ineens als een hele drukke week. We hebben dan WWDC Apple niet volgende week, maar de week erop. Ja, dat is op het moment. Een drukke week worden. Ja.
Ja, je hebt dingen als bijvoorbeeld Tech, Techember heet dat volgens mij. Dat is een soort september. Na de zomer is er altijd heel veel, dus het gaat wel een beetje met beweging.
Dus ik denk wel dat het een rustige week kan zijn. Behalve dat er inderdaad altijd allemaal kleine dingetjes gebeuren, ook onder de radar dus. Maar ik vond het een redelijk relaxte week. Goed, nou, rustige week.
Relatief rustig, zeg jij. Maar wel groot nieuws van Elon Musk. We zijn weer in zo'n nieuw projectje. Heeft een grote AI-ambitie uitgesproken. Wat zijn ze aan het doen?
Ze zijn bezig met het bouwen van de, de, de grootste AI-supercomputer van de wereld en dat heet dan de, de Gigafactory of Compute. Ik heb heel veel vragen [lacht] daarover.
Ja, nou Wietse, misschien kan ik beter meteen naar jou toe spelen, want jij zit hier. Wat, wat moet ik me voorstellen bij een Gigafactory of Compute?
Ja, er zijn, er zijn soort twee, minimaal twee aanvliegroutes voor dit hele verhaal.
Ehm, ik begin even, ik laat, ik laat even beginnen met een soort van optimistisch enthousiast en dan daarna de, eh, vraagtekens stellen bij dit, bij dit hele avontuur van x.ai. Ja.
Ja, Elon Musk die is helemaal fan van X, hè, SpaceX. Nu heet Twitter X en zijn payment company heel lang geleden heette ook X. Heten zijn kinderen niet ook X? Ik denk er zit vast een X in een van die namen. Ja.
Die, eh, maar goed, die is daar, die is daar gewoon heel erg fan van. En nu heeft hij x.ai opgezet. Dat is niet nu trouwens, maar nu is het dat geld opgehaald, zoals je al zei.
Het is volgens mij 6 miljard opgehaald en dat is wel substantieel. Bij een waardering van 24 miljard volgens mij op, op een bedrijf wat nu volgens mij een maand of elf, een klein jaar bestaat.
Het is de grootste financiering ooit ook opgehaald. Het is wel echt een waanzinnig bedrag. Het klinkt veel, maar het is ook echt relatief echt heel veel. Ja. En daar moeten dus, dat is goed nieuws voor Nvidia.
Want ja, die kaarten worden allemaal die H100-kaarten waar die Gigafactory of AI mee gebouwd gaat worden komen maar bij één fabrikant vandaan. Dat is al lang meegeprijsd in de aandelenkoers, dus vergeet dat.
Dat is geen advies. Van Nvidia bedoel je? Ja, dat, dat die staat al zo sky high, dat gaat helemaal nergens meer over eigenlijk.
Maar goed, er zijn ook daadwerkelijke redelijk goede cijfers en nu weer zo'n monster order, want dat, dat bedrag gaat dus onder andere daarheen. Ehm,
en in, ja, in die wereldwijde race tussen grote spelers en tussen taalmodellen eigenlijk. Hè, want wij hebben het altijd over die benchmarks en er zit dan een Llama in. Of GPT-4 of GPT-o, GPT-4o, dat soort dingen.
Daar draait Grok met een K, niet met een Q, want daar hebben we het ook wel eens over gehad, maar met een K. Draait daar ook in mee. Niet denderend goed tot nu toe. Want Grok, wat was dat ook alweer?
Dat is ook een taalmodel toch? Maar dan van. Ja, dus zeg noem het de GPT of de Claude of de Gemini, maar dan vanuit xAI. Eigenlijk van origine volgens mij uit X, wat formerly Twitter zeg maar.
Dat is ook een beetje wat nu vrij complex is, wantEr is ontzettend veel overlap tussen de verschillende bedrijven.
Er wordt artificial intelligence gebruikt binnen Tesla, binnen SpaceX waarschijnlijk op bepaalde manieren ook wel, maar ook zeker binnen Twitter/X, omdat daar natuurlijk heel veel data is.
Grok, het werkt niet zo goed in het Nederlands, maar is ook ingebouwd in Twitter.
Kan je een soort, als je een plusabonnement of ik weet niet eens hoe dat heet binnen X, maar als jij daar een pro- of premiumgebruiker bent, dan worden jouw tweets sa-samengevat, zeg maar, je tijdslijn wordt samengevat door Grok.
Dus er is heel veel overlap. Maar dat zorgt natuurlijk ook een beetje dat het een, in ieder geval, dat maakt het een ietwat vreemd verhaal. Waarom zit dit dan niet binnen Tesla?
Of waarom zit het dan niet binnen X/Twitter? Waarom zit het dan weer in xAI en wordt het dan een soort paraplu over die bedrijven? Gaan die, gaan al die andere bedrijven licenties nemen bij X?
Ik bedoel, waarschijnlijk zit er zo'n verhaal in waardoor het. Snap je wat ik bedoel? Het is een- Ja, het wordt een soort infrastructuur. Ja.
Nou ja, en dan kan je, zou je kunnen zeggen dan de AI van al die andere bedrijven waar dan een, uh, Musk-naam aan hangt, zeg maar, die zijn allemaal powered door dat ene hart van, of brein, klinkt misschien wat beter, van x.AI.
Ja, en dat is dus wat ze noemen, dus die, die Gigafactory of Compute. Uh, uh, het plan is 100.000 van dus Nvidia's meest krachtige chips zijn het dan? H100 GPUs.
Ja, dat zijn die, eigenlijk, uh, die kaarten van, uh, ongeveer 13.000, 14.000, uh, euro uit mijn hoofd. Oké, ja, nou lekker.
En die gaan ze koppelen om een, een computermacht dus te creëren van, nou ja, die, die uiteindelijk vier keer groter moet zijn dan elk ander AI-cluster op dit moment.
Nou ja, het is, Sam Altman is ook al een tijdje aan het rondreizen over de hele wereld op zoek naar zulke bakken geld.
Omdat, uh, compute, uh, oftewel, ja, de, de, de daadwerkelijke datacentra met daarin die kaarten, dat is een van de beperkende factoren op deze hele ontwikkeling.
Daarmee ook direct, niet, nou ja, ik wou zeggen indirect, maar direct energie. Want zo'n datacenter gebruikt gigantisch veel energie en we hebben nog steeds een aflevering over duurzaamheid beloofd.
Die komt er, luisteraar, hou nog even, uh, vol. Uhm, maar het uiteindelijke ultieme limiet wordt dan dus energie, hè. Als jij wel de kaarten hebt en wel de, uh, talent hebt kunnen inhuren.
Dus je hebt de brainpower, je hebt de computing power, maar je hebt de energie niet. Dan kan je alsnog niet je volgende supermodel trainen.
Want al die partijen zijn dus op eigen houtje, hè, wel met de i-insights van elkaar, maar zo'n, zo'n taalmodel aan het trainen. Ja. Ja, oké.
En, uh, hoe moeten we dit eigenlijk precies zien in het licht van: kijk, we kennen Elon Musk natuurlijk als een, nou, een soort waanzinnige gek die ontzettend veel bijzondere dingen doet.
Hij heeft zoveel bedrijven en het gaat, hij heeft zoveel verschillende dingen die hij doet, hè. Uh, SpaceX inderdaad. Hij heeft nu dit. Hij heeft Tesla natuurlijk. Hij heeft Twitter helemaal, uh, omge, ja,
gedecensored eigenlijk. Dus alle, uh, hij heeft het opengemaakt. Hij vond het te woke. Het is nu, ja, minder woke. Dat is dan in ieder geval het idee.
Uh, wat, in, in het licht van Twi-- wat hij met Twitter heeft gedaan, moeten we ons op een bepaalde manier ook, denk jij,
ja, zorgen maken over wat, wat betekent het nou dat hij zo'n mega-infrastructuur gaat leveren die dus groter, hè, moet zijn dan wat we nu hebben van OpenAI of Microsoft of, of Google of wat dan ook?
Het, het moet echt de grootste worden. Die, uh, ja, de, de wat meer positieve kijk op dit hele verhaal is dat het goed is om meerdere spelers te hebben. Dat het goed is om niet afhankelijk te zijn van één grote partij.
Dat de belofte vanuit xAI is dat er geopend sourced wordt. Uh, hun Grok 1.5 is al open source, dus. En dat is ook niet wat ieder bedrijf doet. Meta doet dat bijvoorbeeld wel. Dat is een hele strategie. Ja.
OpenAI doet dat zo grotendeels niet. Uhm, uh, even kijken hoor. Mistral doet het deels met oudere modellen en Anthropic doet het ook niet. Nee. Of alleen kleine modellen volgens mij.
Maar in ieder geval, de, de verschillende partijen hebben verschillende ideeën over wat er wel en niet naar buiten mag van die taalmodellen. Ja.
En, uh, tot nu toe heeft xAI dan, uh, gezegd: dit moet ook, uh, gebruikt kunnen worden door de open source community. Ja, kijk maar mee, zegt ie. Ja. En dat is, dat is dus, daar zit iets positiefs in.
En, uhm, ja, je zou het, uh, de, de, de politieke s-, uh, smaak of de politieke kleur van wat er gebeurt binnen het merendeel van Musks bedrijven, uh, ja, is, is een, is een hele andere kleur, uh, dan wat je ziet binnen Anthropic en OpenAI.
En je zou kunnen zeggen dat het dan op een bepaalde manier de boel uit zou balanceren. Ik zeg het even allemaal met wat, uh, haken en ogen. Dat is het idee van competitie natuurlijk inderdaad. Ja.
Dat het uiteindelijk in het voordeel is van ons allemaal. Maar er hangt hier natuurlijk een grote maar nu in de kamer. [lacht] Echt, waar dan? [lacht] Ja. Wat is nou die maar?
Nou ja, de, de maar is dat de, uh, kijk, de community van ontwikkelaars die dit soort tools gaan inzetten of misschien zelf aan dit soort tools werken.
Daar is, ik heb het even mijn temperatuur, uh, sensor ingestoken, weinig enthousiasme rondom dit hele initiatief. Oké.
Dat heeft te maken met een soort, uh, ja, disillusionment, hè, dus een soort van, uh, van het, van het voetstuk gevallen van Elon Musk in de laatste jaren. Uh, dat heeft te maken dat er bij Tesla een hoop misgaat.
Uhm, dat er binnen, ja, de hele overname van Twitter is een, is een beetje een bijzonder, uh, fenomeen en de kwaliteit inhoudelijk op Twitter is ook niet per se beter geworden.
Ligt eraan een beetje wat je ziet als inhoud. Uhm, dus het wordt ook een beetje gezien in hele negatieve zin als een soort grift, hè, dus dat het eigenlijk is Elon Musk springt op AI.
Het is, er is nou eenmaal heel veel geld beschikbaar rondom dat onderwerp nu en het is bijna zonde om het te laten liggen. Zeker als je Elon Musk bent die zo'n naam heeft in die industrie.
Als je jouw naam eraan verbindt, dan gaan die portefeuilles gewoon heel snel open. Nee, hij was aanvankelijk toch ook wel verbonden met OpenAI? Hij heeft daar altijd, hij heeft dat toch mede opgericht ook?
Uuuh, nou, hij is een van de initiële investeerders, maar hij is daar later op een gegeven moment uitgestapt en ook heel erg anti geworden omdat hij zei: ja, dit is helemaal niet de missie zoals we die destijds hebben bedacht.
Nee, het heeft niets meer met open te maken. Het was heel gesloten juist geworden.
Ja, dus in dat opzicht zou xAI dan, uh, hun missie statement is volgens mij het ontdekken van de daadwerkelijke, uh, grootste geheimen van de, van de natuur. Is echt een hele grote missie.
Net als dat, uh, Tes-- dus het, SpaceX heeft het koloniseren van andere planeten. Dat is, dat zijn echte missies.
Nou, xAI heeft dan volgens mij de, ja, eigenlijk de, wat, wat, wat de wetenschap eigenlijk als missie heeft ook, is het ontrafelen van de, van de grote, uhm, geheimzinnigePuzzels van het universum.
Nou, in die zin is toch ook wat zo'n man doet? Sorry dat ik je even onderbreek, maar moet even tussendoor. Door dit soort mannen
of mensen, hè, die grote ondernemers die zulke grote plannen met ons voor hebben, dat stuwt toch ook de vooruitgang bij uitstek?
Het is leuk dat je mannen zegt, hè, werken bij XAI inderdaad alleen maar mannen, want dat, nee, maar serieus [lacht]. Dus dat is een opvallend team. Laat ik het zo zeggen, dat creëert een andere sfeer.
Uh, dus het, ja, de wokeness is een stuk lager, uh, binnen XAI dan binnen de andere AI bedrijven die op dit moment, uh, grote dingen doen.
Maar, maar moeten we dus hem in, in dit opzicht ook niet even zeggen van: we zijn op een bepaalde manier misschien ook wel gezegend met iemand die, ja, wat zou er anders gebeuren?
Dan zou dat echt allemaal die vooruitgang een stuk langzamer gaan. Daar kun je voor of tegen vooruitgang zijn natuurlijk, maar dit is wel een grote stuwende kracht in de geschiedenis.
Zo kun je het toch wel noemen, denk ik. Ja, de vraag is of dat op het gebied van AI, uh, de juiste aanvliegroute is, hè.
Van, kijk, als jij zegt: we gaan elektrificeren van heel Amerika, uh, want, uhm, het klimaat gaat eraan, hè, wat een beetje de originele missie is van Tesla, uh, to, zeg maar to electrify America, uh, dat, dat je daar sneller in gaat en allerlei linkjes kan doorknippen die anderen niet door kunnen knippen.
En, uh, zeg maar de red tape, zoals ze dat daar noemen. Top! Uhm,
moet je nog steeds, uh, zorgen dat je die, uh, accu's en de inhoud van die accu's niet uit allerlei rare mijnen haalt over de hele wereld en dat op een oneerlijke manier doet.
Maar goed, uh, bij zo'n auto is dat wat makkelijker. Dan ga je die auto zelfrijdend maken en daar diezelfde strategie op toepassen.
Nou, dan heb je ineens robots op de weg rijden, uh, waarvan de engineers zeggen: we z-, weten eigenlijk nog niet helemaal of het werkt, maar we moeten, we moeten nou eenmaal opschieten.
Dat wordt al spannender als dat je strategie is, zeg maar. Go fast, break things, waar we het vorige week over hebben gehad.
En dan in het geval van zoiets groots als het maken van, uh, synthetische menselijke intelligentie of intelligentie gelijk aan de mens en misschien zelfs voorbij de mens. Overstijgend, ja.
Ja, dan, dan vraag ik me af of het verstandig is om, om, om, uh, ja, dan een soort, uh, ja, haastige rouwdouwer te hebben die dat, uh, uh, wil, voor elkaar wil krijgen. Maar je merkt wel aan mij,
uhm, ik heb, ik heb zelf door de jaren heen ook wel, uh, ben ik ook wel veranderd hierin.
Uh, dat ik vanuit ontwikkelaars perspectief zoiets had van: uh, wat, wat, wat duurt het toch lang allemaal, wat is het toch allemaal een gedoe en kunnen we niet gewoon een beetje opschieten?
En waarom zit die overheid in de weg? Maar ik, ik ben daar toch wel heel erg op teruggekomen. Niet volledig, uh, 180 graden, maar dat ik wel denk: ja, is het handig als, uh, als één man zo [gniffelt] zoveel macht heeft?
Het zijn ontzettend veel grote bedrijven. En, uh, ja, we hebben een democratie op heel veel andere vlakken en hier zitten we ineens met een soort koning. Het is een soort stap terug. Mhmm.
Nou, uh, ben jij, uh, veranderd in je gedacht hierover, uh, omdat je, ja, er meer over weet? Is dat het?
Want we hebben vaak, hoe minder je ergens over iets weet, hoe makkelijker het is om ergens een oordeel over te hebben. En hoe, ja, ongenuanceerder je eigenlijk kan zijn.
En naarmate je meer over iets leert en er meer van weet, dan, ja, d-dan kun je wel van gedachten veranderen. Dan word je genuanceerder. Dan denk je van: nou, misschien is het toch niet helemaal.
Is dat het, dat je er gewoon te, ja, te veel kennis over hebt om er nog enthousiast over te zijn? Alleen maar puur van: het moet sneller, sneller, sneller.
Nou, ik denk dat ik zelf ook, ik ben, uh, ja, ik ben ook een mens, dus ook op zoek naar een soort helden. En die helden, zeg maar, dus noem het een Steve Jobs of zo, hè. Ja. Uh, of Mandela. Het is, Obama.
Het is, het is tof om, uh, een persoon te hebben waar je naar op kan kijken, waar je je door kan laten inspireren en kan, en, en dat, en het voelt ook goed, want dan denk je: nou, er is iemand en die, die loopt voorop en wij kunnen die persoon volgen.
Ik denk dat we dat heel lang hebben gedaan met z'n allen [gniffelt] door de geschiedenis heen.
En, uh, dus iedere keer torpederen we weer om de zoveel jaar iemand naar die positie toe, uh, wat dan de ins-inspiratie, de inspirator is, of degene die het wel doet, terwijl niemand anders het lukt.
Het is gewoon zo'n lekker verhaal. En ik denk dat, uhm,
we nu op een punt zijn gekomen dat om, om al die hoop te vestigen op, uh, een man als Elon Musk, uh, die toch ook gewoon een hoop rare dingen gedaan heeft de laatste jaren. Erg, uhm, ja, instabiel lijkt in zijn ideeën.
Ik denk, dat zou iemand hebben als hoofd van je R&D afdeling binnen je bedrijf, hè. Je research en development is te gek, want die pakt steeds het nieuwste op en die zorgt ervoor dat je nooit het nieuwste mist.
Maar wil je het hoofd van je R&D afdeling het hoofd van je bedrijf laten zijn en dan ook nog eens in ons geval wereldwijd zo'n grote impact laten hebben op je samenleving?
Ik denk dat dat, dat dat fijn is als daar, bijvoorbeeld bij SpaceX. SpaceX wordt niet geleid door Elon Musk en daar zit, daar zit iemand die gewoon een, een hele vrij stabiele koers vaart.
Want ja, het is, dat zijn gewoon serieuze grote miljoenencontracten die daar gesloten worden. En als zo'n satelliet bijvoorbeeld van het KNMI, die ook SpaceX gebruikt om satellieten, uh, om, o-.
Dat is hartstikke zonde als zo'n ding ontploft, zeg maar [gniffelt]. Dus, uhm, het begin van dat bedrijf was heel erg go fast, break things en, uh, we schieten er 10 omhoog en 9 ontploffen, maar de 10e is er wel.
Maar inmiddels is dat ook gewoon een wat saaier, uh, lopende band, uh, uh, spacebedrijf geworden. Dus, ja, ik denk, ik denk dat wat je bij mij een beetje voelt, is dat, uhm, ja. Ja, je vindt hem te extreem.
Het is gewoon, het, het is te, te, uh, groot risico eigenlijk om al onze eieren in het mandje van Elon Musk te leggen. Of om in ieder geval hem als, ja, als boegbeeld van deze tijd.
Nou ja, als, als geld macht is en de hoeveelheden geld is meer macht, dan zijn de hoeveelheden geld waar we nu over praten, die allemaal draaien rondom één persoon, is best wel, uh, uh, iets waar we vraagtekens bij moeten stellen, denk ik.
En, uhm, dat is nu ook,
volgens mij wil je, ook al is het zo saai en ook al gaat het zo traag, een groep mensen met verschillende [gniffelt] kijk op de wereld samen tot consensus laten komen om grote beslissingen die ons allemaal aangaan te maken.
Dat is wat anders dan elektrische auto's maken.Nu zitten we op een level dat we eigenlijk een heel nieuwe levensvorm toegevoegd wordt aan onze samenleving. Dus dat is wat je bij mij voelt dat ik,
uh, ja, gewoon minder hyped ben rondom alles op, op één persoon. En dan ook nog eens een persoon die best wel, uh, ja, radicale sprongen maakt de laatste jaren.
Ja, ik zou hem ook niet in mijn vriendenkring hoeven per se inderdaad.
Maar het is, het gaat inderdaad, uh, het gaat heel snel en iets minder langzaam dat, we kunnen het zelf niet eens bijbenen anders met onze eigen vermogens. Die computers halen ons in.
Dat is ook een beetje het gevoel dat ik heb. We hebben niet eens tijd om onze samenleving erop aan te passen. Nee, klopt ja. En ik denk dat, en ik denk dat als je dan, uh, kijk,
eigenlijk is, het is gewoon heel groot nieuws, hè, want er wordt een gigantisch bedrag in daadwerkelijke fysieke infrastructuur, er wordt, er wordt een echt datacentra gebouwd en, en giga factory size.
Nou, je kunt online opzoeken hoe een giga factory van Tesla eruit ziet. Dat zijn echt gigantische dozen, zeg maar. Dat kan je echt bijna niet voorstellen. Uhm,
en dus, dus dit, dat wordt een echte, een echte, een echte AI supercomputer. Ja.
En, uhm, ja, dan vind ik het, ja, dan vind ik het wel goed om te weten van oké, maar dat de, de system prompt zeg maar, dus de hoofd prompt die, die draait achter Grok.
Wie, wie geeft die vorm en wie mag daar invloed op uitoefenen? Nou, ik denk dat ik in het geval van X en jij het antwoord wel weet. Ja, ik denk het ook wel.
Ja, nou ja, we, we zullen het in ieder geval weten tegen de herfst, ongeveer van 2025. Dan moet dat ding operationeel zijn.
Uh, en ja, Musk die houdt persoonlijk toezicht, dus, uh, [lacht] ik denk dat we de vraag wel beantwoord hebben. Koning Musk. Koning Musk. Gezellig. Uh, nou goed, genoeg over Musk.
Uh, ander nieuwtje in de, de wereld van AI. Uhm,
er is een, een studie geweest aan de Universiteit van Chicago en daarin is aangetoond dat, hè, als we kijken naar de aandelenmarkt, nou, dat is een plek waar ik mij zo nu en dan, uh, wel begeef.
En, uh, ook in, uh, natuurlijk mijn podcast over beleggen daar veel over praat.
Uh, daar hebben we het vaak over financiële analyses en dan moet je dus jaarcijfers doorploegen om te kijken van nou, wat is nou, w-w-wat, wat gaat dit bedrijf in de toekomst verdienen en maakt het dat dan een goede belegging of niet?
Nou, nu is er dus onderzoek geweest aan de Universiteit van Chicago dat heeft aangetoond dat, uh, large language models, dus bijvoorbeeld GPT, GPT4, ChatGPT4. Uh, die kan die cijfers heel goed doorploegen.
Echt enorme datasets en dat ook nog, ja, daar patronen en trends in herkennen. En die kan dus beter dan menselijke analisten, gewoon echt, echt me-mensen van wie dat een beroep is, hè, bedrijven analyseren.
Die, die large language models, die hebben de bedrijf, de menselijke analisten overtroffen in het voorspellen van die toekomstige inkomsten.
En dat is, nou ja, best wel, uh, groot nieuws dat een model dat dus beter kan dan de mensen.
Uhm, er wordt ook al hier en daar gezegd van: nou ja, dan kunnen straks ook die, die modellen gewoon onze aandelen gaan uitzoeken.
Dus die kunnen gewoon naar de aandelenmarkt gaan kijken en die zeggen van: nou, dit zijn de goede aandelen, daar moet je in investeren.
Dat is een suggestie die wordt gedaan, dat, ik denk nog niet dat, dat, dat we daar al helemaal zijn. En ik vraag me ook wel af of we daar ook gaan komen.
Heb je binnen, binnen je podcast, uh, Jong Beleggen ook het onderwerp algoritmisch handelen wel eens aangeraakt?
Want, d-d-er wordt natuurlijk al best wel lang al op algoritme basis, algoritmische basis gehandeld door niet-mensen, laat ik het zo zeggen. Ja. Dit voelt voor mij als een soort stap in die wereld.
Ja, nee, we hebben nooit heel specifiek over algoritmisch handelen gepraat.
We hebben het wel gehad over wat computers kunnen en wat je met cijfers kan in beleggen en, uh, dat dat echt wel gewoon één stuk van het verhaal is, hè.
Er is nog een heel groot ander stuk bij beleggen en dat gaat over menselijk gedrag, emotie, verwachting. Hè, het gaat over de toekomst voorspellen ook een stuk.
En, uh, ik vraag me af of een algoritme of een, een, een AI op dit moment al op een, op een niveau is dat ze dat zo goed kunnen.
Ik sluit niet uit dat we daar ooit komen, maar het is gewoon heel belangrijk ook om te kijken naar w-wat is, wat is het gedrag wat, uhm, ja, van mensen.
Concreet voorbeeld geven is dat tijdens de spring update van OpenAI, uh, werden er allemaal demo's gegeven met een stem die verdacht veel op die van Scarlett Johansson leek.
Dat is inmiddels wel helder en met een hoop lachjes en geflirt werd daar een presentatie gegeven. Maar een van de demo's ging over kletsen in andere talen. Eigenlijk als een tolk.
En eigenlijk, nou ja, vrij dicht op dat moment werd het, uh, Duolingo aandeel een stuk, uh, die zakte in, want dat, dat, daar reageert de markt dan op. Eigenlijk vrijwel live. En dat is natuurlijk iets.
Kijk, je kunt, ik denk, dat is mijn naïeve kijk op algoritmisch handelen, maar dat dat waarschijnlijk gaat op trendanalyses en, hè, dat gaat op cijfers en, uh, uh, ja, op bepaalde patronen die dan toch zichtbaar zijn, hè, dat je, dat je kunt, dat je een soort predict, predictive kunt voorspellen.
Oké, als deze bewegingen plaatsvinden, dan interpreteren we die nog los van of je Twitter bekijkt of het sentiment of, uh, wat mensen ervan vinden, hè.
Dus we houden het menselijk gedrag dan niet direct in de gaten, maar eigenlijk indirect. Ja.
Kan je dan handelen, maar met die taalmodellen zou je natuurlijk kunnen zeggen van: ja, uh, wat is de reactie in de Twittersfeer of X-sfeer, whatever, uh, rondom deze, uh, announcement en hee- en dan gaat een, uh, algoritme daarop handelen, direct of voorspellen.
Want volgens mij heb jij het nu over dat de taalmodellen zijn gebruikt om te voorspellen, toch? Niet om direct in te grijpen live. Nee klopt inderdaad.
Het is, gaat echt over wat, uh, h-wat gaat de presta-- wat zijn de prestaties van dit bedrijf in de toekomst? Dat kunnen die modellen beter inschatten, uh, gemiddeld dan gewoon menselijke analisten.
Ja, dus het gaat nog niet over dat het meteen gaat handelen.
Maar het is natuurlijk wel zo dat zo'n taalmodel veel sneller een conclusie kan trekken uit hele discussies op Twitter of op welk forum dan ook, dan een mens dat zou kunnen.
Want die kan gewoon in één keer een hele groteBubs, ja, data verwerken. Maar ja, natuurlijk, als straks iedereen dat kan, dan wat is dan weer je voordeel? Weet je wel.
Dat is natuurlijk in het in het in het handelen, zeg maar in snel kleine, kleine fluctuaties handelen. Dan werken natuurlijk allemaal bots tegen elkaar.
Dat is al een soort van wereld vol met programma's die tegen elkaar invechten, zeg maar. Dat bestaat al best wel lang inmiddels. Maar ja, wat je nu beschrijft is natuurlijk dat het dat dat alleen maar meer gaat worden.
Dat je misschien die menselijke analisten ook niet meer nodig hebt. Nou, dat, dat zou kunnen, ja. Denk je dat? Of ja, ik zit er wel.
Het is best wel bizar, want dan wordt de aandelenmarkt eigenlijk iets wat grotendeels gerund wordt door algoritmen. Ja. Is het. Wat is het verschil tussen AI en een algoritme eigenlijk precies?
Want ja, Rune, kijk, al dat werk van wat, wat je door moet ploegen aan informatie, cijfers, dingen, bla bla bla. Dat is analistenwerk. Nou, het kan ook gewoon. Je kan het ook.
Analisten kunnen het zelf in ieder geval gaan gebruiken. Weet je wel dat we nog analisten nodig hebben om het op te schrijven? Of waar heb je een analist dan nog voor nodig?
Er zijn ongetwijfeld dingen te bedenken voor analisten om hun baan te behouden, maar het kan in ieder geval heel erg daar mee helpen. Weet je wel. En in dat opzicht zie ik ook dat kijk voor mij.
Ik beleg gewoon in ETF's omdat ik geen zin heb om die cijfers door te ploegen. Voor mij zou dit maakt het wel een stuk toegankelijker.
En ook dus voor heel veel andere mensen die net als ik gewoon denken van ja cijfers doorploegen. Ik heb wel betere dingen dan dat te doen, maar andere dingen. Ja.
Wat je net aanraakt met de vraag wat is het verschil tussen AI en een algoritme? Dat is een goede vraag, want dat is sowieso de term.
Ja, cynisch kan je zeggen AI is de meest geavanceerde technologie, de de meest geavanceerde technologie die je op dat moment hebt in de als die noem je AI. Dus over tien jaar heet de nieuwe heet AI.
Dat is een beetje cynisch, maar. Want dingen als machine learning en dat je een algoritme hebt dat zichzelf doorontwikkeld en conclusies kan trekken, dat hebben we al veel langer dan dat we nu taalmodellen hebben.
En dat was. Vroeger AI. Ja, wat AI vandaag de dag betekent, is over het algemeen in de volksmond wat je kan doen met chat GPT. Ja, grappig, het is een glijdende schaal. Ja. Jazeker.
Als ik als ik zelf hier lezingen over geef, dan leg ik ook vaak uit van ja.
Even voor de duidelijkheid we hebben het dan nu over wat je als eindgebruiker een chat een super chat noemt, namelijk een heel intelligent lijkende chat met inmiddels ook video en audio en gaat het richting een soort synthetische mensen toe.
Maar er waren al veel langer algoritmen die aan het leren waren en de beurs in de gaten houden en patronen herkennen en daarop gaan voorspellen.
Ja, je zou kunnen zeggen dat als jij het weer gaat voorspellen, dat doe je ook op basis van een algoritme. Dat is een bepaalde vorm van artificiële intelligentie. Oftewel we zijn weer terug bij AI. Dus.
Maar ik denk dat wat dit onderzoek toont is als we nou een nieuwe vorm van AI taalmodellen pakken en die gaan we toepassen op die aandelenmarkt, kunnen we dan menselijk gedrag en wat, wat analisten normaal doorlezen en misschien ook intuïtief conclusies over trekken, kunnen we een soort van dat gaan doen in plaats van alleen trends in de gaten houden op het gebied van cijfers.
Ja. En dat schijnt dan te werken als ik het onderzoek, als ik je begrijp goed begrijp. Ja, het schijnt te werken. Ik denk dat het een kwestie van tijd is dat het ook nog steeds beter wordt. Maar het is gewoon.
Het is wel echt het analyseren van gegevens meer. Vooralsnog heb ik het idee in ieder geval dan echt een aandeel uitzoeken van hier moet je in beleggen. Het is het is gewoon zoveel gecompliceerder denk ik nog dan.
Er speelt gewoon heel veel mee dat ik het niet eens helder kan uitleggen voor mijn gevoel bij het uitzoeken van een aandeel. En het gaat echt niet alleen om de cijfers van een bedrijf.
Het is natuurlijk wel belangrijk, maar het gaat ook over beoordelen. Ook het management. Zit het in een in een in een maatschappelijke trend? Gaat iedereen bijvoorbeeld steeds meer creditcards gebruiken of zo?
Weet ik veel. Ik noem maar wat. Het is. Het is zo'n holistisch plaatje. Maar ja, op zich, als ik het zo zeg natuurlijk kan een AI dat binnenkort een taalmodel dat ook. Ja.
Ja, ik weet niet hoe binnenkort, maar ik denk wel ik zit. Nu je dat zegt, dacht ik ja, je kan een AI ETF hebben dat je denkt dat zijn allemaal aandelen gerelateerd aan AI.
Maar je kunt natuurlijk ook een ETF hebben die samengesteld en aangepast wordt en gerund wordt door een AI.
Dus dat is dan een een ETF waar jij in investeert omdat je weet dat daar een bepaald model achter zit wat jij aanhangt of ziet als iets krachtigs. Dat is best wel een interessant iets.
Ik kan me bijna niet voorstellen dat dat niet op een bepaalde manier. Dat je portefeuilles kan volgen van van, van AI beurs scanners. Ja, ja. Nee, dat is inderdaad daar gaan we dat.
Dat zal ongetwijfeld al wel echt binnen handbereik liggen. Als we dit als dit al kan. En zo kruipt dus deze Pokie wereld gewoon de Jong Beleggen podcast in. Ja, het is mooi, zo'n synergy.
Nee, maar het is het maakt het wel op. Ik ben er op een bepaalde manier wel enthousiast over dat dat dit er is
omdat het op deze manier de die hele aandelenmarkt die tot niet heel lang geleden gewoon echt heel erg gesloten was, waar gewone mensen als jij en ik eigenlijk niet echt toegang tot hadden.
Je kon nou ja, dat beeld was natuurlijk sowieso dat je er heel rijk voor moest zijn en dat je een oude witte man moest zijn en dat je met een vermogensbeheerder contact hebt of weet ik veel wat.
Nu kun je gewoon zelf natuurlijk een account maken. Bij een broker is informatie beschikbaarder dan ooit, dus het wordt steeds makkelijker. Zeker met ETF's voor mensen die niet tijd hebben om de hele tijd
bedrijven in de gaten te houden. En dit is een stapje extra in het democratiseren van het beleggen. Eigenlijk dat echt, ja, het wordt nog toegankelijker. Dus daar ben ik op zich wel enthousiast over.
Natuurlijk wel met de voorwaarde dat mensen nog steeds wel zelf zich heel goed erin verdiepen wat ze doen en dat je.
Ja, het moet niet zo toegankelijk zijn dat je met nul kennis iets kan gaan doen, maar het ja, het helpt wel in het in hetIn het verder, ja, emanciperen eigenlijk van gewone particuliere beleggers.
Dus dat vind ik er wel mooi aan. Ja, interessant. Ja. Ja. Nou goed, ik ben benieuwd, uh, of we daar straks allemaal onze eigen personal AI-analyst, uh, bij kunnen gebruiken. Waarschijnlijk in groepjes.
Ik denk dat, dat meerdere mensen z-gaan vertrouwen op, uh, ja, een soort, uh, fondsbeleggers die, uh, eigenlijk niet bestaan als mensen. Ja, spannend, hè? Nou goed, worden we allemaal topbeleggers.
Uhm, verder, ja, er is natuurlijk altijd nieuws wat, uh, aan het lekenoog van mij ontglipt. Daarvoor hebben we jou, Wietse.
Er is weer een linkje in de linkdump verschenen en ik ben altijd blij als ik daar GitHub zie staan, want dan klik ik erop en ik doe het nu as we speak en ik zie inderdaad weer twintig mapjes en nog wat documentjes.
Altijd goed, hè? Ja, nou, ik geef jou het woord. Ik heb, uh, de-de Comfy Anonymous, Comfy UI. Waar staat dat Anonymous er ook bij? Nee toch? Nou, dat is de, de, de, staan, ik zie, ik zie veel woorden.
Laat ik er een paar zien. Oh, ik zie, je hebt gelijk. Ja, dat is waarschijnlijk het, uh, het gebruikersaccount erachter.
Dit is, dit is een tool die ben ik tegengekomen omdat ik bezig was met, uh, informatie op te zoeken over consistent characters in, uhm, beeldgeneratie.
Dus concreet: uh, je wil een strip maken, maar dat stripfiguur moet wel op ieder plaatje van die strip hetzelfde stripfiguur zijn. Het is een beetje raar als Donald Duck op ieder plaatje net een andere Donald Duck is.
En dat is eigenlijk nu de status quo als het gaat om afbeelding genereren, want je verliest eigenlijk dat karakter en je moet dan heel tricky in je prompt
zorgen dat je de beste gedetailleerde omschrijving hebt, zodat dat figuurtje ongeveer terugkomt.
Maar je prikt daar dan als kijker, a-als lezer van, uh, ontvanger van, van dat stripverhaal, dat je denkt: ja, dit ziet er toch wel weer erg AI-erig uit. Ja. Het is hem even net niet, zeg maar. Mhm.
En, uhm, uh, toen was ik een beetje onderzoek aan het doen en toen kwam ik iemand tegen die, en ik had het al een paar keer eerder gezien, maar ik besefte me gewoon niet helemaal wat het was en ik ga nog steeds mijn best doen om het uit te leggen, hè.
Wat je, Comfy UI is een UI, oftewel een user interface, oftewel een visuele, uh, ingang tot AI-tools waarbij, je moet je voorstellen dat als je nu, uh, met AI werkt, een beetje meer aan de, uh, ja, de bleeding edge, dus wat, wat er net kan, hè.
Dus er is twee dagen geleden een tooltje uitgekomen en is dat tooltje waarschijnlijk iets waar je mee praat met tekst, want daar zit helemaal nog geen grafisch schildje, schilletje omheen, hè, zeg maar. De- Ja.
Dat moet allemaal nog gebouwd worden. Die rauwe tools, die komen ook vrij rauw binnen dan. Mhm.
Wat voor ontwikkelaars geen probleem is, want die zien die tool, die denken: hé, dat is helemaal niet rauw, ik kan hem meteen integreren in m'n, in m'n toolset.
Uhm, nou, wat Comfy UI eigenlijk doet, is dat iets makkelijker maken. Maar ik moet zeggen, dit is, dit is niet zodat, uh, uh, je buurman het even kan gebruiken.
[lacht] Dit is nog steeds eigenlijk bedoeld voor ontwikkelaars, maar op een veel, om op, op een veel hoger level, uh, met generatieve AI aan de gang te gaan. Nou, lang verhaal. Wat kan je nou met zo'n Comfy UI? Ja.
Uhm, komt nog een langer verhaal. Alles goed. [lacht] Je hebt een hele, uh, groep mensen die hebben analoge synthesizers. Dit gaat ergens heen, Milou.
Die hebben analoge synthesizers en dat zijn dus, en, uh, in die wereld van analoge synthesizers, muziek maken, kan je allerlei, uh, pedals en allerlei ander soort dingen aan elkaar koppelen.
Dus je moet je voorstellen: je begint met een piano, daar speel je muziek op. Die piano, die gaat dan in een, uh, ja, je kan net als bij een gitaar in een distortion panel bijvoorbeeld. Pedal bedoel ik.
En dan wordt dat geluid omgezet in een ander geluid, hè. Dat wordt een beetje vervormd.
Nou, je moet je voorstellen als je daar dan nog een doosje achter doet die dat weer vervormt en dan een hele rits maakt van zeven apparaten achter elkaar.
Dan ga je piano spelen en aan de andere kant komt daar gewoon een of andere bizarre ambient trance track uit die maar blijft echoën en terugkomen, want er zit ook een loop pedal in en je kunt eigenlijk door al die blokjes met touwtjes aan elkaar te binden, kan je een hele atmosfeer van muziek creëren.
Nou, dat, dat is, uh, ontzettend verslavend. Daar kan je uren in blijven hangen, want iedere keer draaien, op al die dingen zitten ook weer knopjes waardoor je het een beetje kan aanpassen.
Dus je ziet al iemand voor zich met een tafel, vaak een kast vol met allemaal draaiknopjes en, en kabels die je in andere, uh, aansluitingen kan stoppen om live muziek te maken. Je hebt ook artiesten die doen dit.
Staan mensen gewoon in het publiek te kijken terwijl iemand daar een enorme brij aan audio aan het maken is. Echt fantastisch. Als in: ik ben fan. Nou, dat hoor je wel. Ik zie het. Ja, ja.
Die, dat, die manier van blokjes aan elkaar maken en dingen in dingen voeren, dat kan je natuurlijk met veel meer doen dan alleen maar audio.
Comfy UI is, is een, is een gebruikersinterface waarbij je, uh, verschillende vormen van generatieve AI aan elkaar en door elkaar kan gebruiken. Dus wat kan je dan bijvoorbeeld doen?
Zeggen van: oké, waar ik naar op zoek ben is een afbeelding van een, uh, ik wil een avatar creëren die voor mij kaas gaat verkopen, want ik ben een kaasbedrijf en ik wil eigenlijk een koetje hebben.
Een cartoon 3D Pixar-koe die op allerlei verschillende plekken in de stad en in het zwembad en op de fiets met die kaas bezig is. Maar allemaal alsof het door dezelfde illustrator gemaakt is. Ja.
Wat je dan in Comfy UI gaat doen is, je hebt dan poses nodig bijvoorbeeld. Hoe, hoe zit de koe op de fiets? Hoe zit de koe op het strand? Hoe zit de koe op de berg?
Ja, zo'n 4D-beeld van die koe moet je hebben van: hoe zit ie als hij met de rug naar je toe zit. Ja, 3D is genoeg, hoor. Maar ja. Oké, je hebt 3D natuurlijk. Ja, maak je geen zorgen, dat kan ook.
Maar dat, dat, dan ga je, jij zit al drie stappen te ver. En dus, maar dan heb je dus een algoritmetje of een tooltje, dat creëert poses. Maar dat zijn gewoon stick, stickmen, zeg maar. Dat zijn stokmensen met stokjes.
Uh, dat ziet er heel, dat is nog geen koe, maar die voer je, zeg maar dan. Dat is een van je inputs. Dan zeg je: ik heb nu dat model, ga ik genereren van die koe. Dat is een van je inputs.
Maar ik wil ook achtergronden hebben: bergen, stranden. Nog een input. Die drie genereer je tegelijk. Die voer je allemaal naar één blokje toe en dat blokje gaat die weer samenvoegen.
Namelijk de, hoe zit de, we hebben de koe, hoe zit de koe? Dat doet het, uh, stickman-model. Waar staat de koe? Dat doet het model wat op de achtergrond achtergronden creëert.
En dan krijg je dus een composiet van die drie waarbij is: koe op de fiets met kaas. En dan ga je weer zeggen van: oké, maar dat is leukDaar wil ik dan weer tien variaties van en ook met tekst tegen kunnen praten.
Dus dan stapel je al die dingen op elkaar als het ware. En dit dat. Dit lange verhaal is bijna voorbij. Dit is dus nu. Ik hang aan je lippen, hoor. Ja. Als je dit tekstueel doet wat ik nu allemaal zei.
Dus je gaat het aan elkaar doen. Dat is vaak ook zo. Even kuch, hoor. Sequentieel ja. In tekst schrijf je van A naar B.
Ik bedoel, je kan heel gek gaan doen in tekst, maar over het algemeen gaan we ervan uit dat het begint bij het begin en eind bij het eind en eindigt bij het eind.
Als jij het visueel gaat maken en dus op, op een soort virtuele tafel legt. Op die GitHub zie je ook die screenshot. Dat zijn allemaal blokken met allemaal touwtjes ertussen, lijntjes, draadjes.
Op welke map moet ik daarvoor klikken? Want dan kijk ik even. Ja, gewoon naar beneden scrollen zeg maar dan. Ja dus dan. Dan zie jij en hier eigenlijk wat ik dus ook beschrijf voor de luisteraar.
We kijken naar grijze blokjes met daartussen gekleurde draadjes. Net als dat jij een op tafel alle apparaatjes aan elkaar hebt gebonden als een soort spaghetti. En hier werk je eigenlijk van links naar rechts.
Dus aan het begin komen de verschillende modellen binnen die allemaal weer gekoppeld worden aan elkaar in een nieuw blokje.
En, en dat is dus wat, wat dit zo bizar maakt uiteindelijk is dat dat blokje wat je dan hebt gemaakt, wat weer bestaat uit allemaal andere blokjes, kan natuurlijk weer een blokje worden om weer op te beginnen.
En zo kan je blijven gaan om uiteindelijk wat kan je daar dan mee op een knop te drukken aan het einde. En dan komen daar gewoon oneindig veel afbeeldingen marketinguitingen.
Want ik wil het even concreet maken marketinguitingen met jouw avatar die je hebt gecreëerd met AI op achtergronden gecreëerd in AI, maar in poses gecreëerd door AI.
En dan kan jij gewoon zeggen: hmm, ik ben eigenlijk op zoek naar mijn koe en ik wil kaas verkopen.
Maak er maar wat leuks van en dan denkt dat ding doe wel luchtig strand en kan je eigenlijk je eigen generative AI pipeline maken. Ja, ik denk dat ik het snap. Het is een soort flowchart. Ja.
Ja, dat heet ook een beetje de visual coding of flow coding. Het is 111 opkomend model voor veel mensen die zelf niet programmeren in tekstvorm. Die gaan visueel programmeren.
En als je visueel gaat programmeren dan koppel je dus visueel allerlei zaken aan elkaar. En dat is voor de mensen die zelf ook wat visueler denken, dat is de laatste keer dat ik het woord visueel zeg, heel fijn. Ja.
Ja oké. Ja. Ja. Ja. Nou, ik moet. Ik moet zeggen, ik zit er nu naar te kijken met die kleurtjes en die draadjes en zo. Het is inderdaad alsof je naar een soort
zo'n chip van de achterkant van zo'n computer of zo ook vroeger zit te kijken. Er waren ook blokjes met elkaar verbonden met draadjes en zo. Sterker nog, de eerste analoge computers.
Dat was grotendeels aan elkaar ge-- met draadjes aan elkaar gemaakte componenten. Zo ziet het eruit en dat is dus nu het meest krachtige. En
ja, de manier van dit soort een soort van stabiliteit garanderen in de dingen die je bedenkt. Ja, en wat ik verwacht is dat een tool als deze. Uiteindelijk gaat een partij als Adobe,
die gaat dit zo makkelijk maken en zo zeg maar die gaat. Dit is eigenlijk met deze blokjes wordt de code weg geëxtraheerd.
Maar wat een partij als Adobe gaat doen is dit deze hele spaghetti ook nog eens een laagje weg extraheren zodat jij gewoon op een paar knop knoppen kan drukken binnen Photoshop om jouw karakter te ontwikkelen. Ja.
Dus zie het een beetje als een, een sneak preview van wat komen gaat. En voor de ontwikkelaars die luisteren. Of mensen die graag met muziek werken. Of mensen die het gewoon gaaf vinden om dingen te maken.
Duik hier eens in, want je kunt visueel alles aan elkaar koppelen. Ja, want dit is inderdaad. Ik werk veel met Adobe Video en audio en inderdaad soms denk je van kon dit nou maar makkelijker, weet je wel.
Kon ik maar gewoon wat ik toen heb gedaan in één keer zo hier en dat, dat als daar mee voortborduren. Het klinkt een beetje theoretisch, maar dit zijn van die dingen waarvan je denkt waarom kan dit nog niet? Weet je wel.
En dat je denkt van waarschijnlijk zit ik over weer tien jaar en dan heb, heb ik echt het gevoel alsof ik hier nu met een soort van krijt op steen zit te tekenen.
Als ik nu iets probeer te maken in Premiere Pro, dat heb ik nog steeds wel eens dat ik denk van waarom is het nog niet makkelijker? Maar misschien kan Comfy UI daar in de toekomst dat allemaal wel ontzettend versimpelen.
En om dan nog helemaal een truc omheen te doen is dat ik. Wat ik verwacht is dat je uiteindelijk kan praten via tekst. Of dan ben je dus weer terug bij tekst en terug bij praten met een AI.
Dat je samen in een duo zo'n heel ding ontwerpt. Dus dat je al pratend al overleggend op zo'n visueel op zo'n tafel die blokjes allemaal gaat neerleggen. Dus dat je ze niet eens meer zelf aan elkaar hoeft te koppelen.
Nou, ik heb ook wel een beetje iets als ik dit zo hoor toch? Er is straks echt geen kunst meer aan om, om iets te maken toch? Waar je nu nog een soort van. Je moet het maar bedenken. Ik bedoel, onze rol wordt dan anders.
Snap je? Want stel dat jij je computer opent. Daar is een grijs vlak en verder niks. En een computer die aan je vraagt: nou Milou, wat gaan we vandaag doen? Dan moet je wel. Snap je?
Uiteindelijk ligt er toch weer een soort verantwoordelijkheid bij jou om dan te zeggen maar wat wil je dan eigenlijk? Ja, ik wil dat. Ik wil dat ik een flow heb.
Dat kan niet in Comfy UI, maar wel in andere dingen waarbij de podcast automatisch geknipt wordt of op de juiste audio gezet wordt. Of ja, een virtuele Sam. Oh nee, we gaan Sam. We houden Sam zoals hij is, Sam. Ja goed.
Nou, het is weer een stukje helderder allemaal geworden denk ik. Ik ben. Ik ben wel heel benieuwd hoe ik straks in, in Premiere Pro zit te monteren. Straks gaan we weer een probleem techno fixen.
Deze keer van een lijsttrekker van een Europese partij, namelijk van Volt. Die heeft een echt wel wezenlijk probleem.
En dat heeft alles te maken ook met dat lijsttrekkerschap en met het vele debatteren wat hij moet doen. Dat gaan we fixen. Maar eerst hebben we het over therapie en AI in de therapie.
Wytse daarom wil ik even van jou weten hoe gaat het nou echt met je? Nou, dat is niet iets wat je zomaar zegt in een podcast. Die vraag kan je wel stellen, maar het antwoord niet zomaar geven denk ik.
Niet in ieder geval nee.Maar jij houdt altijd een soort van schijn op. Nou, ik weet niet of dat er zit wel. Er zit wel een soort laagje tussen. Ja, als je bij mij in de lift staat en je zegt goedemorgen, hoe is het?
Krijg je een ander antwoord dan als mijn moeder dat aan me vraagt? Ja, dat klopt. Oké, nee, dat is een goede vergelijking. Maar ik vraag het natuurlijk vooral aan je omdat we.
We hebben het eerder al gehad over in de eerdere afleveringen, over eenzaamheid en over wat AI kan betekenen voor mensen die eenzaam zijn.
We hebben het over rouwverwerking gehad dat ik echt een beetje flabbergasted was met wat? Ja, dat je tegenwoordig gewoon met iemand kan praten.
Een soort van een kopie van een van degene die overleden is om jou te helpen bij rouwverwerking. En toen had ik het idee Wytse, dat wij een beetje stranden op van ja wat? Wat werkt nou eigenlijk in therapie toch?
Wanneer weet je wat? Wat heb je nodig voor therapie om te werken? Of wat? Waarom? Waarom kan dat helpen, zo'n rouwverwerking bot? Ja, dat weten wij helemaal niet. Ik denk ook het inzicht om te zeggen met welk doel dan?
Dus dat ik gaf toen eerder aan als jij rouwverwerking doet om daadwerkelijk rouw te verwerken. Klinkt een beetje leeg wat ik nu zeg, maar dan is er een eindpunt.
Ik bedoel niet dat het helemaal opgelost is, maar dat je zegt oké, we. We doen een digitale kopie maken van iemand zodat jij dat door de rouw heen kan. Maar uiteindelijk gaat die digitale kopie dan weer weg.
En ja, mijn opmerking toen was een beetje van ja wat? Wat gebeurt er als een bedrijf zoiets runt en denkt ik wil helemaal niet dat jij weggaat.
Ik vind het juist wel fijn dat jij nog tien jaar lang gaat praten met iemand die overleden is daar. Daar bleven we toen ook een beetje op hangen. En dan kom je uiteindelijk op vraagstukken van moeten we dit wel willen?
En als we het doen, hoe doen we het dan? En daar komt een beetje onze nieuwsgierigheid uit waardoor we dit interview hebben gedaan.
Ja, dus we dachten laten we iemand inschakelen uit de praktijk die beter kan inschatten dan wij of dit nou echt kan gaan helpen. Of dat er misschien ook inderdaad wel gevaren zijn.
We hebben iemand nodig met expertise op dat onderwerp en zo zijn we uitgekomen bij Jiska Woldendorp. Zij werkt zelf als arts in de psychiatrie. Daar werkt ze nu bij HIC Zuiderpoort.
Dat is een High Intensive Care Neuropsychiatrische kliniek. Maar waarom we haar uitgenodigd hebben is omdat zij al in het verleden heeft geëxperimenteerd met het gebruik van AI in de therapeutische setting.
Dus ja, zij werkt er eigenlijk al mee. Zij heeft het al gebruikt. En wat ik ook leuk vond aan haar toen ik haar aan de telefoon sprak van tevoren, is dat zij. Je hoort echt aan haar dat ze enthousiast is
en daar heeft ze zo haar redenen voor volgens mij. Dus we hebben haar uitgenodigd. Jiska leuk dat je er bent. Ja, leuk dat ik weer uitgenodigd. Ja, ik weet nog dat ik jou voor het eerst aan de telefoon had en dat jij.
Ik had ergens verwacht dat iemand die zelf in de psychiatrie werkt, in de psy, in de therapie, in de therapeutische setting, dat die niet enthousiast zou zijn over AI.
Maar het eerste wat jij zei is ja, ik ben er eigenlijk heel enthousiast over. Ja inderdaad.
Ik ben eigenlijk gewoon heel groot fan van AI, want ik weet nog dat jij vroeg van ja weet je heel veel dingen van AI En ik dacht echt van o nee, ik ben geen expert of zo, maar ik zou me eerder categoriseren als een grote fan van de mogelijkheden die het kan bieden in ons, in ons werk eigenlijk.
Ja, maar je zegt wel dat je geen expert bent, maar je hebt zelf ook al geëxperimenteerd met AI, met AI in de in de ja in in therapie setting toch? Ja, want wat heb jij? Je hebt. Je hebt met Dal E gewerkt. Dat kennen wij.
Tenminste, ik weet dat nog Wytse, dat ik dat voor het eerst tegenkwam. En dat je zei van je kan iets invoeren en dan komt er een plaatje uit wat je wil.
Ja, eigenlijk een soort kunstenaar die voor jou kunst kan maken of zo. Ja, zo zie ik dat dan. Dus inderdaad, ja, je kan.
Net als dat je tekst laat genereren kan je afbeeldingen laten genereren en dat kan vrij ver gaan in verschillende stijlen en uiteindelijk wordt het een soort
fantasie oefening natuurlijk wat je ermee kan doen, maar dan loop ik op de zaken vooruit. Ja dus. En Dali drie is inmiddels de meest recente waar je mee kan werken vanuit OpenAI.
Kun je vertellen wat jullie hoe jullie dat gebruikt hebben? Ja, ik werkte dus in de kinder- en jeugdpsychiatrie als arts. En ja, met jongeren.
En jongeren krijgen eigenlijk in het dagelijks leven best wel veel visuele input binnen, om het zo maar te zeggen veel social media krijgt ze foto's te zien, video's.
Maar als ze dan bij de dokter komen, dan werken we vooral met tekst. En we praten natuurlijk ook met de jongeren, maar het leek ons leuk om dat visuele aspect meer te integreren in ons werk.
Dus we dachten van ja, misschien kunnen we dat met AI doen. En dat hebben we uiteindelijk ook gedaan met Dali. En in de praktijk hebben we dan Dali gebruikt om toekomstdoelen te visualiseren van jongeren.
Want we werkten met jongeren met een eetstoornis en een van onze taken was om eigenlijk jongeren te motiveren voor het starten van een behandeling.
En daar gebruikten we dus die toekomstdoelen voor van hey, waar wil jij over tien jaar zijn? Wil je, wil je studeren? Wil je werken? Wil je reizen? Waar, waar? Wie ben je dan? Wie wil je zijn?
En aan de hand van die afbeelding hadden we het dus over zelfbeeld, identiteit. Ook over ja, over van alles eigenlijk. Ja.
Zo wordt dat hele dat zelfbeeld wordt ook gewoon heel letterlijk eigenlijk, want je moet het gaan visualiseren. Precies. Wat voor? Hoe moet je dat?
Kun je een voorbeeld geven van waar wat voor afbeeldingen dat dan bijvoorbeeld werden? Ja, bijvoorbeeld een toekomstdoel van een jongere was om een restaurant te hebben in Italië. Nou, dan gaan we zeggen.
Dan zeggen we tegen Dali van oké, maak een afbeelding van een jongen. Dan beschrijf ik haar een beetje, want meestal waren het meisjes. Beschrijf ik haar een beetje van ja, maak een afbeelding van een jonge vrouw
van de achterkant, want dan kan je er makkelijker mee identificeren. Lang haar of kort haar? Bruin haar. Ze staat voor een restaurant in Italië. Op de achtergrond willen we dit zien.
De sfeer is gezellig en dan laten we Dali losgaan.
En dan zie je dat echt hele mooie plaatjes maakt en dat die jongeren het ook echt heel vet vinden om te zien van wow.Dat lijkt me inderdaad heel leuk om om dit doel te bereiken, want nu zie ik het ook echt voor me. Ja.
Ik vind het heel boeiend, want is het dan eigenlijk een bestaande? Zit er een zit er een methodiek of een idee achter die jullie eigenlijk al hadden?
Was je dan vroeger gaan tekenen of had je dan geleund op de fantasie van de cliënt zelf? Is het iets heel nieuws of sluit het eigenlijk aan op iets bestaands? Het sluit denk ik wel aan op iets bestaands.
Want normaal gesproken als we dan iemand willen motiveren voor iets, dan kan ik wel allerlei dingen verzinnen van waarom het goed is om een behandeling te krijgen voor een eetstoornis.
Maar ja, het moet wel aansluiten bij de jongeren. Zij moeten wel een persoonlijk doel hebben, anders doe je het eigenlijk voor iemand anders. Of dan hoor je wel van ja dan ben ik beter.
Oké, maar wat houdt dat in voor jou om beter te zijn? Dus dan praten we meestal met de jongeren van oké als je beter bent, wat? Wat voor dingen kan je dan doen wat je nu niet kan doen? En dan bijvoorbeeld studeren soms.
Vaak zijn jongeren niet gaan ze niet naar school vanwege hun ziekte. Dus is studeren misschien een goal? Of inderdaad een restaurant openen, later reizen en dan praten we er voornamelijk over.
Maar nu hebben we dus ook echt een visueel iets erbij gecreëerd. En dan even voor mijn beeld van staat er dan een iPad ergens of een laptop open?
Of een of een hele oude Samsung monitor op een stokje van de oude Windows pc zeg maar. Ja, want hoe ziet dat? Hoe ziet dat er dan uit? Ja, ik ging gewoon met mijn laptop.
Ging ik naar de jongeren toe en dan waren ze opgenomen in het ziekenhuis. Liep naar naar hun kamer toe en dan hadden we het dus over van hey, ik wil het met jou hebben over de toekomst.
Dus we hebben de hele tijd over je huidige klachten. Maar laten we ook even voorbij je huidige klachten kijken en focussen op de toekomst. Want waarvoor praten we nou steeds? Weet je?
En dan vroeg ik van vind je het niet een leuk idee om misschien met Dal I. Dus een AI programma legde ik het een beetje uit om daarmee afbeeldingen te maken. En zo begonnen we dan.
Ja, ik vind het toch grappig want het het het icoontje van van AI in de brede zin is een beetje een toverstafje.
Dat of het of een sterretje of iets magisch is, is een beetje de branding van de verschillende partijen, maar hier. Ja, je komt echt binnen als een soort tovenares eigenlijk.
Een beetje misschien overdreven, maar voor mensen die het nog nooit hebben gezien en ze kunnen gewoon iets vertellen. Want typ jij het dan in? Of laat je typen door de mensen zelf? Nou ja, je verbaast je wel mensen.
Want omdat ik met jongeren werkte. Zij weten al best wel wat over AI, voornamelijk chat GPT.
En ik vertelde van ja hetzelfde bedrijf dat chat GPT heeft gemaakt heeft dus Dal I gemaakt en in plaats van met tekst maken we met tekst een afbeelding. Dus dat concept begrepen ze wel heel snel.
En dan begon ik meestal met de eerste prompt van Oké, zoals wat ik vertelde maak een afbeelding van een jong van een jonge vrouw van de achterkant dit en dit en dit moet er in.
En zodra de eerste afbeelding kwam, dan werd die eigenlijk altijd aangepast. Omdat de jongeren dan zagen van oké, het kan dit doen. Nou, dan wil ik ook dit erin hebben en ik wil dit eruit.
En ik wil ook misschien een hond in de afbeelding en allerlei soorten dingen. Dus dan begonnen ze zelf die prompt over te nemen. Het zet echt je fantasie aan op het moment dat je het al ziet dat.
Dat stimuleert je weer om verder te denken van wat wil ik eigenlijk allemaal nog meer? Precies. Precies, want als je het zelf gaat tekenen, dan hadden jongeren toch zoiets van ja,
dat had bij sommigen misschien ook wel impact als ze het zelf zouden tekenen. Maar het is toch wel iets als je het ziet dat het zo mooi is dat je het echt denkt van ik wil het ook echt bewaren.
Ja, ja, want als ik een hond teken. Nou, ik kan toevallig best aardig tekenen, maar ik kan me voorstellen dat ik niet. Maar ja, nee. Dat dat zo. Dat een AI dat waarschijnlijk nog veel beter kan. Ja.
Dus eigenlijk zit hier ook in dat zo'n zo'n visualisatie gewoon heel erg goed kan werken in ja bij therapie. Ja, wat? Wat is er überhaupt eigenlijk voor nodig voor therapie om te werken? Want wanneer is het?
Wanneer is het effectief? Dat is echt een hele goede vraag. Ook een lastige vraag denk ik. Want uiteindelijk wat we met therapie willen bereiken is eigenlijk om de hele denkwijze van een jongere.
En in het geval van eetstoornissen over hoe zij over zichzelf denkt, moeten we dus helemaal veranderen. En dat is zo zo lastig. En het gebeurt echt niet binnen twee weken. Het is echt een.
Vooral in het geval van eetstoornissen is echt zo'n lastige stomme ziekte. Ja, waar die jongeren gewoon echt jaren mee zitten. Dus
ja, uiteindelijk proberen we dus de denkwijze te veranderen van oké, als ik een gedachte heb van oh ik ben ik ben dik.
Dat we dan een andere gedachte er in zetten en probeert die jongeren de jongeren te vertellen van hey, geloof die slechte of negatieve gedachtes niet, dat is de eetstoornis.
Jij bent prachtig en mooi en gelooft die positieve dingen over jezelf. Ja, ja.
En als je dan even verder kijkt naar wat er nog allemaal meer aan AI hulpmiddelen zouden kunnen zijn, dan zien we nu bijvoorbeeld dat taalmodel,
de nieuwe chat GPT eigenlijk, die nu kan praten en luisteren en jouw emoties kan lezen. En als je dus gewoon ja iets zegt tegen zo'n taalmodel van nou, ik voel me dik, dan kan die natuurlijk ook op reageren. Ja.
Dus zijn er ook psychologen die misschien wel een beetje bang zijn dat ze ook straks misschien vervangen gaan worden? Zit jij er straks nog wel bij? Ja. Nou, ik denk dat ik er nog wel bij zit. Ik. Ja.
AI kan heel veel en het kan echt van alles doen, ook in de toekomst. Maar echt vervangen, daar geloof ik persoonlijk niet in. Dat het echt mensen kan vervangen.
Ik denk wel dat het echt een groot hulpmiddel gaat zijn in ons werk. Want bijvoorbeeld die chatbots waar we het over hebben zijn ook chatbot therapeuten.
We hebben een groot probleem in Nederland, eigenlijk overal in de wereld in de GGZ met de wachtlijsten. En dan denk ik van oh we hebben die mensen staan maanden op een wachtlijst en ze zitten maar te wachten.
Hun klachten worden vaak niet beter, misschien verslechteren ze zelfs. Wat als we al een vorm van zorg kunnen aanbieden in de vorm van zo'n chatbot therapeut?
Want dan kunnen ze simpel gezegd gewoon een app downloaden en hebben ze 24/7 toegang tot zo'n chatbot therapeut. En dat zeg ik niet dat die chatbot therapeuten ons gaan vervangen, maar gewoon als hulpmiddel.
Totdat zij terecht kunnen bij de plek waar ze op de wachtlijst staan. Ja, ja. Zou je dan ook een beetje aansluiten op wat Milou net al zei? Ja, wat dan? Duur heet multimodaliteit dus meer dan tekst.
Ook afbeeldingen, maar ook geluid. Zou je wel kunnen voorstellen, want ik heb zelf in mijn. In mijn fantasie denk ik dan een chatbot therapeut. Dan denk ik ja, dan ga je een soort WhatsAppen met een robot.
Want dat op zich prima, maar wat wij nu eigenlijk allemaal met elkaar beschrijven en hoe jij eigenlijk jouw verhaal over vertelt isJa, of ga je zingen? Ga je muziek maken? Ga je producen?
Ja, ik bedoel de Nu ga ik ervan uit dat niet iedere therapeut ook een hele goede muzikant is. Die zullen er vast zijn, maar niet allemaal. Dus als jij dan iemand kunt vinden en een sleutel tot iemand.
Ja, ziel zegt even heftig maar een sleutel tot iemands psyche kunt vinden in een andere modaliteit dan die tekst, dan kan dat misschien heel erg bevrijdend zijn. Ja, dat denk ik dus ook.
Maar ja, tot nu toe zijn die chatbots. Ze werken wel voornamelijk met tekst volgens mij. Wij zijn ook zo'n chatbot therapeut. Die doet wel iets met afbeeldingen en video's, maar voor nu.
Ik denk in de toekomst dat het wel gewoon geïntegreerd wordt. Ja, maar ja, het lijkt me echt een mooie kans voor ons vak. Is dit dan iets waar jij zelf ook aan mee wilt werken? Ik had ook een beetje.
Ik ben een soort oproepje voor je aan het doen nu, maar ik kan me gewoon voorstellen dat er best wel wat mensen.
Ik weet ook wel dat er een aantal projecten al lopen die aan de ontwikkelaars kant zitten en waar het kriebelt.
Die hebben misschien zelf iemand in de familie zitten die op een wachtlijst staat en uit die frustratie wordt dan een startup geboren. Zo gaat dat vaak. Maar dat, dat zijn mensen met heel veel.
Met een ontzettend mooie intentie om zoiets neer te zetten, maar niet met de vakkennis en en, en de intuïtie die jij hebt ontwikkeld in jouw werk. Ben jij daar zelf ook al? Word je daarover gevraagd of zie je dat zitten?
Ik word er nog niet voor gevraagd. Ik zou het wel heel leuk vinden, want ik zat ook na te denken over mijn eigen leven. Inderdaad van hoe als ik er zo'n groot fan van ben, wat kan ik er dan mee doen?
En ik dacht misschien om het een stap dichterbij te brengen in de Nederlandse praktijk is om misschien om onderzoek erin te doen. Om te laten zien dat het dus als hulpmiddel ingezet kan worden en dat het veilig kan zijn.
Maar het lijkt me ook inderdaad heel leuk als iemand luistert die een startup heeft om gewoon daaraan mee te doen. Ja, ja, want jij hebt me even doorgestuurd welke voorbeelden er al zijn AI therapie chatbots.
Je hebt dus Wijsa. Je noemde net al Er is iets wat heet test zag ik ook nog, maar ook iets wat heet robot. Dus Woe! Dus woei, ik denk dat vertaalt dan van wee, lijden, pijn, verdriet. Best leuk gevonden.
Is alleen moeilijk uit te leggen. Robot Alsof je een spraakgebrek hebt. Maar ik zat even te kijken naar filmpjes van hoe dat dan gaat. En toen dacht ik ja, waar gaat therapie nou eigenlijk precies over?
En dat gaat uiteindelijk ook voor een groot deel ook. Ik maak het een beetje uit uit jouw verhaal op over die eetstoornissen, over het ja, het het veranderen van iemands denkwijze.
Ook van kijk, bijvoorbeeld als je veel negatieve gedachten hebt. Of stel ik ben iemand die echt heel snel heel boos wordt. Weet je wel, zo'n zo'n chatbot zag ik in zo'n filmpje. Die kan je eigenlijk helpen identificeren.
Gewoon van oké nou wat? Hoe gaat het met je? Nou, niet zo goed. Oké, waarom dan niet? Ja, ik merkte dat ik vanmiddag echt totaal boos was. Oké, laten we eens even kijken van hoe dat zich ontwikkeld heeft.
Dat je op die manier echt ook heel veel zelfinzicht kan krijgen. Precies, want vaak is dat nou ja, vaak. Maar goed, vaak is dat het probleem dat dat mensen niet doorhebben hoe snel ze al bepaalde gedachtes hebben.
Als je in het geval van een depressie of eetstoornis of misschien angststoornis dat je eigenlijk een snelweg van gedachtes hebt die gelijk naar negatieve gedachtes gaan.
En juist die positieve gedachtes of helpende gedachtes van dat, dat, dat, dat die gedachtes moeilijker te bereiken zijn of te geloven zijn. Want ja, ik heb ook met jongeren gesproken.
Dan zeg ik van ja, oké, we kunnen een tegengedachte bedenken voor die negatieve gedachte die jij hebt. En dat kunnen ze allemaal wel. Het zijn allemaal hartstikke slimme meiden, maar dan geloven ze het niet.
Dus dat is ook een dingetje. Je moet ook blijven herhalen, blijven oefenen. En vaak met zo'n chatbot therapeut.
Ten eerste leer je die gedachtes identificeren dat dat je dan merkt van oké, blijkbaar heb ik zo'n snelweg naar die negatieve gedachtes en daarna krijg je tools van die chatbot om daar dus mee te oefenen, maar mee om te gaan en dus meer die helpende gedachtes te krijgen.
Ja, ja, ja, ik had op die manier. Ik weet niet of jij dat hebt Lise, maar ik had er gewoon. Ik kijk. Ik denk dat heel veel mensen meteen denken laat mij maar met een echt mens praten, want wat heb ik nou aan een robot?
Maar dit is natuurlijk het is. Het is heel, heel technisch, ook wel op een bepaalde manier van het kan, het kan anders. En zo'n robot kan dat je laten inzien.
Nou ja, ik denk dat in mijn denken daarover is ook wel een beetje aan het veranderen.
Kijk, we hebben meerdere afleveringen opgenomen over eenzaamheid bij ouderen en dat er in Zuid-Korea uit mijn hoofd een knuffeltje gemaakt is.
Of in Japan, Ik weet niet meer zo goed, maar een knuffel waar dan ook AI in zit. Zodat een ouder persoon die eenzaam is met die knuffel kan communiceren ergens. Ik heb daar een ontzettend dubbel gevoel bij.
Ik zal er niet de enige in zijn dat dat geeft me een verdriet. Eigenlijk doet het me pijn omdat ik denk wat zijn we nou toch met elkaar aan het doen? Misschien hoort die mevrouw wel bij haar dochter in huis te wonen. Of
dus er zit een soort donkere kant aan dat ik denk uhm, wat zorgen we toch allemaal slecht voor elkaar.
Maar tegelijkertijd zit daar dus een enorm oordeel achter dat dat dus dat er dus altijd een betere manier zou zijn dan die technologie. Dus ik kan hem even concreet maken voor waar wij het met elkaar over hebben.
Dat je zou kunnen zeggen als er geen wachtlijsten waren, die zijn er enorm. Maar als er geen wachtlijsten waren, zouden we dit dan ook toepassen? En ik, ik. Voor mezelf ben ik steeds meer aan het bedenken van ja maar
in het geval van eenzaamheid er is misschien niet voor iedereen een persoon die bij hen past. Een soort idealist zou zeggen als we een toverstaf hadden voor de hele wereld à la Herman van Veen.
Als ik kon toveren, dan toverden we die technologie allemaal weg. En dan toverden we een wereld waarin we het niet nodig hadden omdat we zo lief voor elkaar zouden zijn en tijd hebben voor elkaar.
Om het even zo te zeggen. Maar misschien, misschien is er zelfs in die wereld nog ruimte voor een chatbot. Even heel. Hoe? Ja, hoe? Hoe kijk jij daar naar, Jiska?
Ja, ik ben natuurlijk.Dat vind ik wel lastig om te bedenken, want de reden dat ik dus zo'n fan ben van die chatbot therapeuten is vanwege die wachtlijsten. En dat ik denk sjonge, we moeten die mensen ook gewoon helpen.
Waarom? Dan zit je daar maandenlang met je klachten die misschien dus alleen maar verergeren. En ik denk dat we ook vanuit. Ik kijk vanuit mijn beroep naar AI als echt als hulpmiddel.
Dus dan kijk je meestal van oké, waar liggen de problemen? Net als bijvoorbeeld administratielast denk ik ook van oh ja, AI kan daar ook een rol bij spelen. Dus
ik vind het een beetje lastig om te bedenken van ja, wat als we nou geen problemen hadden? Theoretisch gezien, hoe zouden we dan nog steeds hulpmiddelen nodig hebben? Ja, wie weet. Probleem hebt ja. Ja, wie weet.
Maar ik weet misschien. Kijk, dat is een beetje dit wat wij. Aan het einde van de aflevering doen we vaak een techno fix en dat dat op een soort.
Ik vind het zelf ontzettend leuk en op een soort luchtige manier, maar het woord techno fix wordt ook wel meer gebruikt door mensen die zeggen ja is weer zo'n techno fix.
Bijvoorbeeld je hebt onkruid in je tuin en dat ga je dan wegspuiten en dat creëert weer allemaal andere problemen en dan heb je weer een nieuw spuitje nodig en voor je het weet stapel je een soort allemaal technologieën op elkaar.
En dat soort hele enge toren, dat is even de. En ja, het is ook wat de luisteraar van mij wel gewend is dat ik dan altijd even deze kwinkslag eraan geef. Maar ik denk dat het ik, ik, ik.
Ik ben dus juist zelf meer op een midden aan het landen. Omdat ik als je het bijvoorbeeld over eenzaamheid hebt en zegt ja, even jeugd, een tiener.
Als een tiener een, een, een vriendschap heeft met een synthetisch wezen of een chatbot. Net hoe je het noemt, dan is dat eigenlijk niet wenselijk.
Uiteindelijk moet zo'n chatbot altijd ervoor zorgen dat er een echte vriendschap ontstaat met een met een levend mens.
Maar wat nou als het interessegebied en de manier van communiceren en de humor en de hobby's en alles dat die dat, dat, dat die persoon niet bestaat of bestaat in een heel ander land, waardoor die persoon nooit.
Dus gaan we dan, snap je? Er zit een soort ideaalbeeld achter van er. Er zijn genoeg kleinkinderen voor alle ouderen in Nederland. Er zijn genoeg potentiële vrienden voor iedere eenzame tiener.
En daarom hebben we deze tools niet nodig. Ik denk als ik dit zo zeg, dat ik dat dat niet zo is. Maar tegelijkertijd de andere kant is dan ja is waar komen die wachtlijsten nou eigenlijk echt vandaan?
En heeft dat te maken met dat we niet genoeg prioriteit geven aan de geestelijke gezondheidszorg in Nederland? Ja, ja.
Nou ja, en los van die wachtlijsten ik ken uit mijn persoonlijke omgeving ook wel mensen die die zeggen van ja, ik, ik.
Nou ja, het gaat niet goed eigenlijk, maar ik ben toch niet te helpen of ik ga daar een ander niet mee belasten, weet je wel. En wat mij dus trof aan wat de robot zei Nou, in ieder geval in een promofilmpje van de robot.
Daar wordt gezegd You're not troubling him at all him is on the robot. You're not troubling troubling him at all. In fact, he has nothing else to do.
Zo'n beetje van ja, hij heeft toch niks te doen, dus je kan wel met je problemen bij hem terecht. Wat misschien ook wel weer raakt en wat Wietse zegt van dat we eigenlijk gewoon te beroerd zijn. Dus
ja, we zijn allemaal zo druk met onszelf dat we dat het voelt alsof zodra we om hulp vragen, dat we een ander tot last zijn. Ja, dat is juist. Dat is een van de lastige dingen van mentale klachten.
Er heerst nog steeds zo'n groot stigma erover. En daar kan dus inderdaad zo'n chatbot therapeut wel een rol bij spelen. Maar tegelijkertijd denk ik ook van
aan de andere kant van stel je voor dat mensen dan alleen maar met een chatbot willen praten omdat ze zoiets hebben van nee, dat het juist voor meer sociale isolatie zorgt.
Omdat ze denken nee, ik praat dan met een chatbot. Daar heb ik inderdaad 24/7 toegang tot. En dan kan ik gewoon daar mijn klachten uiten en word ik daar gewoon geholpen.
Maar dat ze dan juist nog meer dat stigma verhogen voor zichzelf om bij een echte therapeut om hulp te vragen. Want wie weet hebben ze wel echt complexere klachten die robot dan niet kan behandelen.
Want ja, robot kan alleen maar minder complexe klachten behandelen, zoals depressie, angststoornis. Maar niet als we het echt hebben over schizofrenie of zo. Of andere wat ernstigere psychiatrische aandoeningen.
Maar depressie dus wel eigenlijk, zeg je. Want dat dacht ik, zou ik ook van denken. Dat is best wel complex en heftig en zwaar ja. Hangt ervan af hoe hoe ernstig je depressie is.
Als je echt inderdaad ook suïcidale gedachten hebt of dat het echt je werk en leven beïnvloedt dat je bijvoorbeeld niet naar je werk kan gaan. Dan ben je natuurlijk in de categorie ernstige depressie.
Ja, maar ik denk dat de meeste en ik denk het. Ik denk dat de meeste mensen de vorm lichte tot tot gemiddelde depressie hebben, dus dat ze nog wel naar hun werk kunnen gaan. Dat ze gewoon wanneer ze.
Dat ze gewoon met een donkere wolk boven zich lopen. Somberheid Ja, ja, ja. Ik had een lijstje opgezocht waarvan ik inderdaad dus dacht waar AI bij zou kunnen helpen.
Slaapproblemen schijnt ook misschien je AI voor te kunnen inschakelen. Laag zelfvertrouwen. Dus dat krijgt over dat zelfbeeld. Eenzaamheid. Piekeren. Relatieproblemen. Burn-out natuurlijk ook niet. Ja.
Kun jij je daar wat bij voorstellen? Of denk je van nou, dat moet ik nog zien. Ja, de burn-out moet ik inderdaad nog zien. Maar ik kan me inderdaad voorstellen zoals piekeren, slaapproblemen.
Dat dat robot daar wel een rol in kan spelen. Of andere chatbot therapeuten. Omdat alweer dat gaat om voor mijn gevoel simpelere stappen die mensen kunnen ondernemen om dat te verbeteren. Ja.
Alleen vaak weten ze gewoon niet wat die stappen zijn. Ja. En als ik jullie zo hoor, denk ik ook dat. Het gesprek begon eigenlijk als AI, als extensie van of instrument van of toverstaf van een therapeut. Ja.
En daarna gingen we terecht, denk ik, want dat zit er natuurlijk achter. Maar wat nou als het niet meer een instrument is van de therapeut, maar de therapeut zelf?
Wat echt wel twee verschillende dingen zijn, ook al liggen ze in elkaars verlengde. Ik denk dat en dat is. Ik vind het goed dat we die gesprekken allebei voeren, hoor. Maar ik merk in ieder geval
bij mij, bij mezelf dat die als extensie van een therapeut. Ik zou niet weten waarom we daar per se iets op tegen zouden hebben. Ik bedoel, ik zou nog de kanttekening kunnen plaatsen waar blijft al die data?
Maar goed, daar moeten dan goede afspraken over gemaakt worden. Maar dat jij een kunstenaar meeneemt naar iemand op een laptop? Ja, fantastisch. Ja, ik.Wat is daar, wat is daar nou op aan te merken?
Totdat je dan die laptop laat staan, zelf de kamer uit loopt en zegt: Vanaf hier neemt de laptop het met je over. Daar gebeurt dan iets. Maar goed, als daar normaal helemaal geen therapeut zou zijn en nu tenminste iets.
Dat is wat we aanraken net is dat misschien beter dan niets. Maar ik denk wel, en dat is natuurlijk wat je nu ook ziet in die wat dan de system card heet, waar je eigenlijk de opdracht geeft aan de AI.
Dus als jij zo'n systeem zou ontwikkelen, bijvoorbeeld zegt nou we pakken eetstoornissen, een serieus onderwerp waar je zelf bekend mee bent door je werk en er zou jou gevraagd worden van ja, schrijf eens een wat is het doel eigenlijk?
Die AI vraagt dan aan jou Nou, ik, ik ben. Ik heb alle boeken gelezen. Alle meest recente wetenschap zit in mij. Maar wat wil je dat ik doe? Wil je dat ik die cliënt naar jou toe praat? Wil je meekijken?
Wil je dat ik samenvattingen voor je schrijf die jij ook gaat lezen? Heb jij sowieso als therapeut toegang tot het brein van die AI therapeut? Dit soort vragen zijn natuurlijk
die die, die moeten we dan met elkaar stellen. Hoe kijk je daarnaar als ik je zo even vijf vragen tegelijk over vier?
Ja, ik denk dat het ook een beetje een beetje te hints naar de gevaren die dan kunnen voorkomen van wat als AI misschien te veel op zichzelf bezig is en wat als iemand anders het niet zo goed kan controleren of monitoren.
En met robot. En ik denk ook Wijzer. Zelfs zijn die chatbots getraind op cognitieve gedragstherapie, op andere soorten therapieën. Maar ze hebben geen in ieder geval nog geen taalmodel eraan vast vastgesloten. Ze.
Dus ze hallucineren niet als ze dat ze dat ze zelf iets bedenken om te zeggen die al die teksten die zij geven, die zijn voorgeschreven door psychologen die getraind zijn.
De eerdere generatie chatbots zou je kunnen zeggen, maar daardoor dus ja, op een. Limieteerde beetje ja. Ja, gelimiteerd, maar, maar betrouwbaarder.
Of in ieder geval ze schieten minder vaak uit de bocht, want ze lopen op rails. Dat. En daarom denk ik dat het dus ook limitaties heeft.
Dat het niet elke mentale klacht kan behandelen en dat het dus echt een verleng verlenging is van een psycholoog of een therapeut. Robot is toevallig wel aan het experimenteren met een taalmodel integreren erin.
En dan willen ze iets hebben dat ze dat de gebruiker nooit echt zelf interactie heeft met het taalmodel, maar via dat het taalmodel eerder helpt om de teksten, de woorden te herkennen en dan
sneller het juiste stukje tekst dat al eerder is voorgeschreven te geven aan die. Soort hybride vorm van de op rails. Plus de iets meer hallucineren, het iets meer hallucineren. Het taalmodel.
Precies dat het nog steeds veilig gebruikt kan worden. En nu ben ik eigenlijk weer je vraag vergeten. Ja, er zijn er zoveel van de vijf. Ja. Nou ja, ik denk dat. Kijk wat, wat?
Dit is een terugkerend item in in poké in de laatste maanden. Dat we al voelt zo lang. Maar de tijd dat we aan het opnemen zijn is van
ja, als je het als je het met een bepaalde naïviteit omarmt, dan loop je een aantal risico's.
Sommige best groot in mijn ogen, maar als je constant gaat vertellen wat het risico is, dan loop je misschien een enorme kans mis op op op fantastische toepassingen.
Dit is en dit is de de spanning die er altijd heerst in onze in onze podcast van We zijn zo enthousiast en zo bang tegelijk of zo bang en zo enthousiast tegelijk.
En ik vind het heel daarom heel leuk om en fijn om jouw verhaal te horen, want volgens mij kom jij vanuit een. Vanuit optimisme en en enthousiasme kom jij er naartoe en je je. Je past het toe.
Dit is niet een of ander verhaal. Snap je? Van een of andere wens. Je je gebruikt het en je ziet het voegt enorme waarde toe. Dus in in dat opzicht, wat zou jij dan nu willen zien? Wat zou je? Wat zou je nog meer willen?
Waar ben je nieuwsgierig naar om het om het nog verder te ontwikkelen? Het lijkt me dus heel echt heel behulpzaam voor de Nederlandse samenleving als we dus zulke chatbot therapeuten kunnen inzetten voor de wachtlijsten.
Want in nu tussen nu en vijf jaar gaan we in ieder geval het werknemerstekort of in de GGZ niet kunnen oplossen. Maar ondertussen neemt wel de mentale klachten toe. Dat is gewoon een feit.
En al deze mensen verdienen gewoon een vorm van zorg, vind ik. Verder denk ik ook dat we de chatbots of überhaupt gewoon in onderzoek AI kunnen inzetten van oké, misschien personalized medicine.
Daar ben ik ook heel erg fan van. Van Oké, jij Milou, witte vrouw van die ook jouw afkomst wat je eerder hebt meegemaakt. Medische voorgeschiedenis dat daarop gebaseerd een medicijn voor jou. Ik weet niet zou je voor.
Je zou een depressie hebben als je dan een specifiek antidepressivum dat voor jou het best getest eruit zou kunnen komen. Ja, dat lijkt me zo vet.
Want nu met antidepressiva, dan zijn we ook een beetje aan het gokken van oké, we weten dat bij eetstoornissen dit antidepressivum het vaakst wordt gebruikt en het meest werkt. Dus dan beginnen we daarmee.
Maar dat wil niet zeggen dat het voor iedereen werkt. Dus dan En dan moet je eerst vier tot zes weken kijken of het werkt. Ondertussen krijgt ze bijwerkingen van de antidepressiva. Nou, het werkt niet.
Moet ze het weer afbouwen en dan weer een antidepressivum ander antidepressivum proberen.
Zo ben je weer weken verder en ondertussen zit dat zit die jongere daar met die klachten of gewoon een andere persoon met die klachten. En denk ik van hoe vet is dat als we gewoon AI kunnen inzetten op
voor dit soort onderzoek om meer personalized medicine te krijgen? Ja ja.
Er zijn heel veel terreinen eigenlijk waarin AI een heel handig hulpmiddel kan zijn voor zeker ook de komende tijd waarin problemen zoals je al schetst gewoon nog lang niet opgelost zijn.
En dat geeft niet alleen maar dus in gesprekken met chatbots, maar op veel andere vlakken, begrijp ik. Ja precies, ook de administratielast. Dat is echt iets voor de GGZ en ook überhaupt de geneeskunde.
Elke arts klaagt hier over de administratielast. Dat je alles moet. En dat is ook natuurlijk een reden dat je alles moet opschrijven, maar het neemt zoveel tijd in.
Hoe fijn is het als een Als een AI programma daarbij helpt dat hij bijvoorbeeld gesprekken opneemt?
Natuurlijk hebben we wat de issue van privacy, maar wie weet als we gewoon goede afspraken maken en het wordt goed beveiligd, dat het dan wel kan.
En dan maakt hij gewoon op basis van jouw eerdere verslagen maakt hij gewoon een samenvatting van het gesprek in jouw tekst stel dus hoe jij het zou willen. Ja, ja, nou het is jullie helemaal gegund. Ja dank je.
Ja.Dank je wel dat je dat je voor ons de tijd hebt willen nemen om hier even een kijkje in jouw, in jouw werkveld te gunnen. Ja, verhelderend toch, Ytse, vind je ook niet? Zeker weten.
Ja, echt super, want ik wilde nog aan je vragen Jiska, als je nog. Waar moeten we naar kijken? Waar moeten luisteraars naar kijken als ze nieuwsgierig zijn? Wat ik? We hebben al wat tools genoemd. Zijn dat?
Is dat lijstje compleet? Of zeg je: kijk daar eens of dit platform of.
Ehm, ja, ik zou vooral robot in de gaten houden, want zij zijn dus vorig jaar begonnen om echt robot eigenlijk af te sluiten voor particuliere gebruikers.
En het is echt voor een healthcare groep in New Jersey te gebruiken en ik denk dat ze dat doen om te laten zien na een aantal maanden of na een aantal jaar van hey kijk, het werkt bij deze zoveel honderdduizend mensen.
We kunnen het nu misschien op heel Amerika toepassen en misschien ook op zelfs andere landen in de wereld. Dus daar zit ik ook een beetje op te wachten dat we het misschien in Nederland kunnen toepassen.
Ja, maar verder zou ik vooral. Vooral als je in de GGZ werkt van lees je vooral in. Wees sceptisch, want het is altijd goed dat je kritisch bent en kijkt naar de valkuilen.
Maar bedenk ook naar de mogelijkheden en bedenk een oplossing voor die valkuilen. Ja. Hoi. Dank je wel. Dank je wel. Nou, het was leuk om hier te zijn. Zo Milou, hoe vond je het gesprek gaan? Nou, ik, ik.
Wat ik vooral heel leuk vond aan haar is dat je. Ik heb. Ik heb het idee dat veel mensen altijd het idee hebben dat AI hun baan komt overnemen of zo.
En zeker in zoiets als waar al zoveel wordt gepraat over het integreren van AI in therapie. Er zijn al veel voorbeelden van. Ik zou denken dat dat vakgebied ook een beetje denkt van ja, waar ben ik straks nog voor nodig?
Maar dat heeft Jiska dus helemaal niet. Die is juist gewoon heel enthousiast. Ik vind dat echt een voorbeeld eigenlijk bijna van hoe mensen met AI om zouden moeten gaan. Van.
Probeer dat een beetje te omarmen op, op werkvlak in ieder geval, want je weet dat het komt en ze heeft gewoon echt. Ja, er zit ook geen greintje angst bij volgens mij, maar ze is daar heel positief over.
Dat vond ik leuk om te merken. Ja, ik, ik. Ik moet zeggen dat ik het. Ik zou niet meteen zeggen dat mensen er zo mee om moeten gaan, maar wel kun. Je. Dat is misschien iets te stellig gesteld inderdaad. Ja, nee.
Maar je kan er een voordeel, een. Voordeel. Dit is ook. Dit is ook een manier om om ermee om te gaan. In plaats van te benaderen vanuit wat kan er allemaal misgaan en we worden allemaal vervangen.
En ja, het heeft me best wel aan het aan het denken gezet het gesprek. Omdat. Er lijkt toch een soort. Misschien ben ik dat zelf. Moet ik gewoon even voor mezelf spreken, maar
bij mezelf een soort stigma te zitten op dat idee van ja, oude mensen zijn eenzaam en dan hebben ze een knuffeltje om mee te praten. En nou bijvoorbeeld jonge mensen zijn
depressief of in de war of allebei en krijgen dan een speakertje om mee te praten of zo. Even zo deprimerend gebracht vanuit mij. Ja. Terwijl ik dan hoop dat dat die oude mensen familie hebben die hun komt knuffelen.
En dat die jonge mensen vrienden hebben en familie die met hun wil praten. En dat er genoeg psychologen zijn en psychiaters om iedereen te helpen. En dat er geen wachtlijsten zijn. Ja, dat voel ik dan wel heel erg.
En dat ik denk ja, wat dit oplost. De echte oplossing is dat we beter met elkaar omgaan en niet dat we apps en apparaatjes gaan maken om om mensen te helpen. We zitten op de verkeerde plek te fixen.
Laat ik het dan zo zeggen. Maar goed, dan luister ik naar het gesprek en dan en dan zoom ik uit en dan zit ik daar wat langer op te reflecteren en denk ja ehm, is er dan echt voor iedereen iemand die de interesses deelt?
Is er, dan kunnen we zoveel. Willen we zoveel psychologen hebben? Kunnen we zoveel psychologen hebben? Stel die hele wachtlijst is weg. Is het dan altijd het idee dat er nooit hulpmiddelen zijn?
En dat is denk ik wat ik heel erg uit het gesprek heb gehaald, is het vervangen versus aanvullen. En wat hier gebeurt Jiska is iemand die het als aanvulling gebruikt. Zij is daar zelf aanwezig.
Ze neemt een laptop mee en op die laptop kan ze dingen laten zien. En samen komen ze tot iets veel mooiers dan Jiska alleen kon. Het is een aanvulling op haar werk. Ja, dat is echt waar.
Ja, ik bedoel, al zou ze een daadwerkelijke kunstenaar meenemen, een mens die daar dan live gaat staan. Een soort Bob Ross. Bob Ross gaat mee naar iedere afspraak.
Om het even zo te zeggen, dat gaat hem gewoon niet worden. Daar hebben we het niet. Niet in een tijd dat we allemaal nog op onze eigen manier geld moeten verdienen.
En dan nog als iedereen een basisinkomen heeft, weet ik niet of er genoeg Bob Ross aanwezig zijn in de samenleving om mee te gaan. Dus ergens kunnen we dan zeggen AI technologie.
Een stukje software kan minimaal zo goed schilderen of vormgeven als Bob Ross en die nemen we gewoon mee. Wat is daar op tegen? Het is gewoon een hulpmiddel. Het is gewoon een tool. Ja. Ja. En wat? Ja.
Wat gebeurt er als, als, als je dan zegt Nou weet je, stuur die laptop maar de volgende keer. Zet die laptop daar maar neer, dan kan je het zelf doen. Dus de de spanning zit hem voor mij een beetje in wat?
Wat begint als hulpmiddel is mogelijk uiteindelijk toch vervangend. En daar moeten we dan met elkaar een soort afspraken over maken dat we dat niet willen. Ja, dat we dat niet willen.
Dat denk ik ook als dat inderdaad daarop uit zou lopen. Het moet echt een, een hulpmiddel zijn.
En als er nog geen andere toegang tot zorg is omdat die wachtlijsten zo fokking lang zijn, dan is het natuurlijk wel een uitkomst. Of als het bijvoorbeeld 's ochtends vroeg is en je ligt nog in bed en je voelt je slecht.
Dat je niet meteen je psychiater gaat opbellen of je psycholoog van dat je je zo voelt, maar dat je dat.
Op zich kan het wel helpen als je dan meteen iets toegankelijks hebt waar een chatbot waar je even kan zeggen hey, ik voel me weer zo.
En dat hij kan zeggen van o nou, laten we even kijken hoe dat komt en misschien kan je proberen hier en hier aan te denken of zo. Weet je wel.
Dat kan natuurlijk je al wel een beetje de goede richting in duwen, maar het moet natuurlijk nooit helemaal vervangen. Maar ik vind het. Ik ben er eigenlijk best wel positief over.
Ik heb ook even gekeken naar die, die chatbots. Je kunt Wijzer kun je gewoon downloaden op je. Het is gewoon een app. Kun je gratis mee experimenteren mocht je dat willen doen. Het is nog niet.
Het is geen large language model wat er achter zit. Het zijn nog wel redelijk voorgeprogrammeerde antwoorden.Maar je kan dat, je kan dat proberen gewoon gratis.
En eh ja, ik zou zeggen je hebt ook dan weer niks te verliezen op dat moment. Weet je wel? Ja, misschien, misschien je persoonlijke data, dus dat is wel iets waar je dan even goed over nadenkt.
Ja oké, ja, daar denkt Wietse dan weer aan. Ja, je hebt helemaal gelijk. Je hebt helemaal gelijk. Je hebt iets te verliezen. Ja, ja, je hebt altijd iets te verliezen. Dat, dat zijn dingen.
Dat komt ook terug in, in ons gesprek wat we net hebben gehad met Jiska van oké, je kunt het nu, je kunt nu zeggen privacy. Andere spannende onderwerpen die hierbij komen kijken. Ik bedoel van wie is die chatbot dan?
Van wie is die data dan? Zijn het allemaal commerciële partijen? Mogen dat wel commerciële partijen zijn? Noem maar op. Daar moeten we dan met elkaar hele goede afspraken over maken. Die afspraken komen er niet vanzelf.
Dus ja, voor eenieder die luistert, die op een positie is van macht waarin je dit soort afspraken kan maken. Dit moeten we echt doen. Uhm, want ik denk dat de vraag,
de noodkreet, de hulpvraag zo ontzettend groot is dat mensen uiteindelijk gewoon apps gaan installeren. Of wij nou goed geregeld hebben waar die data terechtkomt of niet. Dus dit moeten we wel gaan doen.
Ja, ik hoop dat de beleidsmakers luisteren. Ja. En aan de slag gaan. [lacht] Goed. Uhm, nou dat ja, tot zover de therapie eigenlijk. Misschien komen we nog een keer op terug.
Trouwens, als je als luisteraar denkt van: ik heb ook ervaringen die ik een beetje willen delen met jullie of erover mee willen praten, dat kan altijd. Je kan ons gewoon mailen. We hebben nog een technofix.
Ik zei het al even, deze keer is de technofix afkomstig van een ja, een man die heel erg hard aan het werk is om stemmen en zieltjes te winnen voor de, voor de komende Europese verkiezingen. Klinkt als een beleidsmaker.
Klinkt inderdaad als een beleidsmaker. Dus waarschijnlijk heeft er al eentje geluisterd. Dat scheelt. Ik hoop dat hij in Europa ook iets op dit vlak kan betekenen, maar hij moet natuurlijk wel eerst stemmen winnen.
Maar dat is best wel lastig op het moment dat je vrij letterlijk een stemprobleem hebt. Pogi Probleemoplosser, de handige hulplijn voor al uw technofixes met Milou. Wat is uw probleem?
Ik ben voor Volt tijdens deze campagne heel Nederland door aan het reizen om overal in gesprek te gaan met mensen over de toekomst van Europa. En wat gebeurt er nou?
Ik heb net twee uur lang gedebatteerd en zoals je het misschien al hoort, raak ik mijn stem meer en meer kwijt. En dit gebeurt mij vaker, dus ik eet strepsils tot ik een ons weeg.
Ik rook niet, ik drink gemberthee met honing, doe stemoefeningen voordat ik begin en toch na een lange dag vol met praten en debatteren raak ik toch mijn stem kwijt.
Dus misschien hebben jullie een manier om dat op te lossen. Daar zou je mij een groot plezier mee doen. Ja, dat is Reinier van Lanschot dus de lijsttrekker van Volt voor de Europese verkiezingen.
Het klinkt een beetje alsof hij op Utrecht Centraal staat of zo, maar dat stond hij ook toen hij dit opnam. Hij is echt alleen maar natuurlijk aan het, aan het reizen en op weg en aan het debatteren.
Dit is toch wel echt het leed van lijsttrekkers denk ik. Kunnen we helpen, Wietse? Ik zie, ik heb ineens allemaal beelden in mijn hoofd van artiesten die met zo'n rietje staan te gorgelen. Heb je dat wel eens gezien?
Oh ja, dat schijnt wel ja. Dat is ook voor als je iets gaat inzingen in de microfoon moet je ook even zo blazen. Ik snap niet waarom het werkt, maar ze zeggen dat het werkt.
Ja, het voelt een beetje placebo-erig, maar dat is dan de eerste materiële technofix. Dus een soort van je stem, ja, lief zijn voor je stem op die manier. Uhm. Door een rietje blazen in een glas water.
Ja, de vraag is of je, kijk je in, in die debatten zelf waar je natuurlijk fysiek aanwezig bent dan, dan wil je niet dat er een of andere AI of een of andere andere stem iets voor jou gaat doen.
Dus ik denk dat de truc vooral wordt is dat je je stem spaart daaromheen.
Dus wanneer je niet, laat ik zo zeggen dus wanneer je fysiek aanwezig bent en jouw mond beweegt en iedereen ziet dat, dan is het goed dat het jouw stem daar uitkomt op dat moment.
Uhm, een apparaatje die je mee kan nemen, die je soort van live dat dan uit je broekzak laat komen, dat is er gewoon nog niet.
En je kan je afvragen of we dat willen, maar daaromheen zijn waarschijnlijk wel momenten dat je veel met je stem doet wat niet per se jouw stem zou hoeven zijn. Dus je zou, je kunt je afvragen
of je het aantal calls naar beneden kan brengen door meer het via mail te doen. En als je zegt ik wil het eigenlijk liever in audio doen. Dat je toch een digitale kloon maakt van je eigen stem. Dat kan.
Dat kan met ElevenLabs, maar er zijn nog wel meer diensten. Ja. Dus dan ga je voice clonen zoals dat heet en dan je eigen voice kloon gebruikt om je handen eigenlijk wat je typt om te zetten in jouw stem.
Dus ik denk dat de tip is: kloon je stem en op alle momenten dat het niet geheel duidelijk is of jij daar bent of niet, heb je een kans om je stem rust te geven tussen de debatten door. Ja, kloon je stem, spaar jezelf.
Ja, maar let even op wie die stem dan heeft en wat daar nog meer allemaal mee kan. Maar tegelijkertijd. Voor je het weet heeft Sam Altman je stem en dan ben je de nieuwe stem van, van OpenAI.
Nou ja, weet wel dat er zitten bij de meeste commerciële tools wordt er een ja, audio signature zoals dat heet toegevoegd. Dat betekent dat het altijd te herleiden is wie die audio gemaakt heeft.
Het zit er een beetje in verstopt als het ware. Je bent ook niet, je mag ook niet zomaar andermans stem kopiëren, maar die van jezelf wel, daar kan je zelf toestemming voor geven natuurlijk.
En uhm, ja, misschien is het netjes om erbij aan te geven dat je dat doet. Ja, dat denk ik ook.
Als ik een berichtje krijg van, als er gewoon bij staat joh, ik, ik, ik ben mijn stem aan het sparen, hier is mijn kloon, zou ik dat best grappig vinden ook.
[lacht] Ik zou wel vertrouwen hebben in ieder geval dat hij, dat hij wel technologisch goed op de hoogte is.
Ja, en het geeft ook misschien een soort van intuïtief gevoel met: jeetje, wat kunnen deze tools eigenlijk allemaal? En een soort wake-upcall voor iedereen die dat gebruikt. Dus kloon je eigen stem en voel wat dat doet.
En wees een inspiratiebron voor velen inderdaad. Nou, ik zou in ieder geval zeggen: ga stemmen. Kan me niet schelen wat je stemt, als je maar gaat.
Ik ga donderdag 6 juni en ik wens iedereen daarbij veel wijsheid en succes toe. En hopelijk heeft niet iedereen last van een stemprobleem, maar dan in de andere zin van het woord. Mooi.
Wietse, heb je daar nog wat aan toe te voegen? Nee, oké. Nee, alleen maar tadoem-tsj. Mooi. Ja, tadoem-tsj, yeah. Dan danken wij nog Sam Hengeveld voor de edit.
En als je nou een lezing wil over AI van Wietse of van Alexander, dan kan dat. Dan moet je even mailen naar lezing@pogi.show. Wat ga jij nu doen, Wietse? Door weer dingen bouwen. Door. Ik ga ook door. Dag. Doei.
[afsluitend jingle]