Welkom bij AI Report, de Nederlandse podcast over AI, waar we uitzoeken welke invloed kunstmatige intelligentie heeft op ons werk, ons leven en de samenleving. Tegenover mij zit Wietse Hage en ik ben Alexander Klöpping.
Nog niet zo heel lang geleden lag Hollywood opeens plat. Er waren geen rollende camera's meer, geen premières en geen rode lopers. En dat kwam niet door de pandemie, maar door een staking.
Duizenden scenarioschrijvers en filmsterren liepen met protestborden zij aan zij, omdat ze vreesden voor hun vak en hun eer.
Ze zagen hoe studio's aan het experimenteren geslagen waren met scripts geschreven door algoritmes en acteurs die digitale klonen kregen. En toegegeven, het heeft wat poëtisch en sciencefiction achtigs.
Kunstenaars die staken tegen kunstmatige intelligentie. Maar het werd vorig jaar realiteit in Hollywood en een wake-upcall dat niet alleen fabrieksarbeid, maar zelfs het werk van de ziel op het spel staat.
AI dringt door tot elk beroep. Robotisering raakte eerst alleen de mensen aan de lopende band, maar nu wordt de druk in elk kantoor gevoeld. Maar we hebben een keuze. Laten we machines alles wat ons mens maakt overnemen.
Het is niet langer een theoretische vraag en vandaag duiken we er diep in. Hoe bereid jij je voor op de toekomst van werkgelegenheid met AI? Dit is AI Report.
[muziek] Straks gaan we het dus hebben over een heel groot onderwerp, namelijk AI en ons werk. Misschien is dit het grootste onderwerp wat je op dit moment kunt bespreken. Althans
de mate waarin het ons, ons leven echt op korte termijn gaat raken, denk ik. Daar gaan we het uitgebreid over hebben. We hebben ook het nieuws van afgelopen week, want my god, Wietse, wat is er een hoop gebeurd.
Het was weer zo'n week. Het is weer zo'n week. Uh, heel veel leuks, ko-, gaat er voorbijkomen en daarna een deepdive over dat belangrijke onderwerp. Eerst een beetje administratie.
Twee weken geleden hadden we ons eerste webinar. Dat was heel erg leuk. Ik ben er nog steeds een beetje van nagloeiend. Het was echt gezellig. Ja, het was heel gezellig. Ja.
Ik zal de volgende keer wat meer naar jullie kijken en wat minder naar Alexander. O, ja. Nee. Wietse heeft regieaanwijzingen gekregen dat bij de Zoom het belangrijk is dat je in de camera kijkt.
Ja, dat is ongemakkelijk, hè? Ja. Ja, voor nerds helemaal, hè? Het went wel. Ja. Uh, we gaan een uur lang nog een keer jullie vragen beantwoorden.
Uh, dat deden we vorige keer ook en we de-deden ook een demo van de Chinese AI-tool Manus. Moeten we bedenken wat we nu weer ga-willen laten zien. Ja, wie weet wat we dan te pakken hebben om te demo'en.
Ja, nou ja, gaan we dan kijken. Het volgende webinar komt in ieder geval aan over exact twee weken, namelijk op 10 april. Dat doen we weer in de lunchtijd tussen twaalf en één.
Dus pak je bammetjes erbij en schuif aan zou ik zeggen en stel alle vragen die je dwarszitten op AI-gebied over waar we denken dat het heen gaat, wat voor tools je kunt gebruiken, uhm, en, uh, misschien ervaringen, uh, die je van ons wil horen.
Als betaald abonnee, dat kost €12 per maand, van AI Report, kun je erbij zijn en kijk daarvoor op AIReport.email/webinar. Als je nog niet lid bent, dan kun je dat daar worden. Goed, het nieuws.
[muziek] Je kunt het bijna niet gemist hebben, want het is misschien wel de grootste hype sinds de introductie van ChatGPT zelf. De plaatjesgenerator van, ja, 4o, moet je dan zeggen. Een beetje lelijk om te zeggen.
Dit is gevaarlijk, hè? Dit voelt als: ken je die band niet? Oh, daar luister je al heel de week. [lacht] Ja. Het is nog wel kort geleden. Oké, misschien voor de mensen die het gemist hebben.
Het internet gaat los op dit moment over het vermogen om bestaande afbeeldingen naar compleet nieuwe stijlen te transformeren.
Dus je kan een plaatje uploaden, een foto bijvoorbeeld van jezelf en dan vragen om dat te transformeren in, uh, studio Ghibli, is om een of andere reden een ding wat mensen doen, zo'n tekenfilmstijl.
Of een cyberpunk interpretatie. Of Pixar, dat is mijn favoriet eigenlijk, in Pixar-stijl.
En dan creëert dat model een volledige, uhm, ja, g-een soort van getransformeerde versie met, waarin eigenlijk de gezichtskenmerken en de verhoudingen van je lijf en de positie van waar je staat en je achtergrond wel ongeveer gelijk blijven.
En dat is een enorme upgrade ten opzichte van de beeldgeneratiecapaciteiten van DALL-E, want die waren toch een beetje treurig geworden. Ie-iedereen had- Ja, en ook al een, volgens mij zat er ook al een tijd in.
Het is wel goed ook om te weten dat, het is weer een typische OpenAI-uitrol. Dat betekent dat je niet helemaal zeker weet of je het hebt.
Waardoor dus nu heel veel mensen ook online reageren met: is dit dan zo spectaculair? Ja. Check wel even of je de nieuwste beeldgenerator gebruikt. Ja, dat. En niet DALL-E 3 per ongeluk. Ja, DALL-E 3.
Dat is niet, uh, dat is niet fraai. Uhm, en je hebt het echt wel door. Als je het hebt. Ja. Als je het hebt, dan heb je het door.
[lacht] En het duurt lang en wat eruit komt is, ja, toch wel een, de reacties die ik een beetje kreeg van veel mensen om me heen was: tjonge, jongen, bizar. Ja, wat was je eigen, wat was je eigen gedachte erbij?
Nou, er zijn een aantal, wat-wat we nu sowieso de laatste maanden zien gebeuren, uh, en dat is een beetje het verhaal geworden van die modellen die steeds, uh, geüpdatet worden, is dat er dan allemaal op- of aanmerkingen zijn.
Hè, de laatste was bijvoorbeeld: we hebben heel lang met die hoeveel r'en zitten er in strawberry? Hè, dat is zelfs waar OpenAI dan een geintje van gemaakt heeft met hun Strawberry Project.
Uhm, en nu was heel lang met beeld genereren het genereren van een vol wijnglas een ding. Oh echt? Ja, want als je een vol wijnglas vroeg aan Flux of aan DALL-E, hè, de-de brede, aan Gemini- Ja.
Dan kreeg je een, uh, half gevuld wijnglas, want dat is voor een mens een gevuld wijnglas. Je vult niet een wijnglas- Nee, tot de rand...met wijn tot de rand. Nee.
Uhm, en omdat er niet in de dataset ooit een vol wijnglas gezeten had, [gelach] lukte dat dus ook niet. Dus ik heb veel presentaties en andere dingen gekeken de laatste maanden. Ja.
Waar dan altijd de tekortkomingen van AI langskwamen. En dat wijnglas was er één. Nou ja, je-je raadt het al, dat kan, dat is helemaal gefixt. Ja.
En dat is niet alleen maar gefixt, dat ze hebben gezegd: als gebruiker vraagt om vol wijnglas, dan geef vol wijnglas.
Nee, uh, hoe deze systemen nu werken, deze nieuwere versies, uh, ja, kan die eigenlijk omdat hij zijn hele beeld opbouwt in stappen. Daarom duurt het ook veel langer.
Het is een, ja, ik, het woord intelligentie is altijd een beetje geva-gevaarlijk om te gebruiken, maar een complexere versie van eerdere beeldgeneratoren. Ja.
Ja.Uh wat ze zelf beschrijven als wat er beter is geworden is één: de betere binding van attributen, zoals dat zo mooi gezegd wordt in het Engels.
Uhm, het idee is dat de meeste plaatjesmakers, plaatjesmakers, mooi, in de war raken bij ongeveer vijf tot acht objecten.
Uhm, en als er dan meer objecten in een tekening of in een plaatje te zien zijn, raakt dat ding in de war.
En 4o kan naar verluidt 15 tot 20 objecten consistent weergeven zonder verwarring, dus dat maakt dat het betrouwbaarder is geworden. En het tweede ding is dat de tekstweergave eindelijk goed is geworden.
Hiervoor maakten plaatjesgeneratoren altijd gibberish. Kon gewoon geen leesbare teksten genereren en dat is nu opeens goed. En dat maakt het dus opeens heel bruikbaar voor marketingmaterialen. En ik denk dat dat de,
ja, ik denk dat dat wel de industrie moet zijn waar op dit moment de grootste schok doorheen gaat.
Want het, het is dus mogelijk om een poster te uploaden die je mooi vindt naar ChatGPT en dan je eigen product ernaast te zetten en dan te vragen: doe mij nu dit product, maar dan in deze poster.
En dan zelfs vragen, weet je, kun je het lettertype zo doen en iets groter maken en je gewoon dirigeren zoals je een illustrator of photoshopper zou dirigeren. En dan doet dat ding dat, one shot.
Ja, en ik denk dat, ik had een, uh, een kennis van mij die dit werk doet, grafisch vormgeven.
Dus ja, er zitten ook wel eens kleine taken bij als posters maken of in ieder geval de, de, de middagjes of de dagen even wat maken voor een klant. Soort snackwerk zeg maar.
En die zei: ja, het enige dat ik nu nog mis is layers, hè, dat ik hem in kan laden binnen een bestaande tool. Ja, want ik, ik zeg maar de eerste 80, 90% ben ik, maar laat me nog heel even doortweaken.
Toen zei ik: dat kan je doen via tekst. En toen zei hij van: nou, dat, dat is de laatste stap.
Als ik hem nu, als dit binnen een, uh, uh, Figma-achtige tool zit en ik kan daarna ook nog met die lagen schuiven, uh, dan, ja, dan, ja, wat wil ik er eigenlijk zeggen?
Dan zijn we er wel waar hij eigenlijk mee zegt: dan word ik nog zenuwachtiger, want dat is best wel spannend ook. Als je, het zijn best wel serieus complexe afbeeldingen die hieruit komen.
Wietse, het is toch gewoon klaar? This is it voor illustratoren, voor- Ik denk voor de soort van het snackige werk, uh, en dat is heel veel werk, is het, is het wel klaar.
Er zit nog wel één laag boven, alleen daar, de laag boven is: dit brengt jou gewoon tot, voor heel veel mensen denk ik tot 90, misschien zelfs 100% als je gewoon even iets nodig hebt.
En het brengt de mensen waarvan dit professioneel hun werk is meteen op de eerste helft al binnen een 10 seconden. En dan hoeven ze het eigenlijk alleen nog af te maken. En dus is het dan over.
Dit heeft een enorme impact. Dat kan niet anders. Ja, en ik, ik snap ook wel dat dat niet, uhm, in één, zeg maar, de meeste mensen weten niet wat ze moeten vragen van een computer.
En een heel groot werk van een, of een heel groot deel van een designer is, stel ik me zo voor, begrijpen wat de klant echt wil. Ja. En dat is nog steeds iets wat uitgevraagd moet worden en wat een talent is.
Dus ja, ik snap dat het niet helemaal klaar is, maar jeetjemina.
Ja, nee, precies, de, ik, mijn reactie erop was ook: ja, er zit dan altijd een soort, uh, subtiele rouw bij of zo ook van: jeetje, dit is, dit is weer, weer zo'n stap. Ja.
Uuuh, en wat weer mooi tegelijk ge, ge, getimed met de Gemini release. Ja, nee, klopt. Gaan we het zo over hebben, Wietse. Maar, maar nog, nog één ding.
Ik vond het echt opvallend wat nou de reden is waarom dit dan als een lopend vuurtje gaat. Want Gemini heeft sinds kort ook weer verbeterde beeld-, uh, productie-, uh, mogelijkheden.
En Grok kon eigenlijk ook al langer best wel vette dingen en dat krijgt weinig aandacht.
En dit, C-ChatGPT lanceert zo, zoiets en het, het weet wel weer de public imagination te pakken omdat iedereen opeens elkaar na gaat doen en zijn, en zijn vakantiefoto's in Studio Ghibli stijl, uh, aan het, uh, veranderen is.
En dat maakt dan toch dat dit, zeg maar, ik vind het insane hoeveel ik toegestuurd heb gekregen van mensen die zeggen: moet je kijken wat dit nu kan.
En dat is zo, zo, zeg maar, er is geen ander bedrijf die dingen, die AI toepassingen maakt wat zo als een lopend vuurtje gaat als OpenAI. Dat hebben ze toch nog wel steeds echt beet. Zeker.
Nee, ik bedoel, en in dat opzicht, ik, uh, ik heb een beetje uitgezocht of proberen uit te vinden waar komt, waar komt dit dan nu ineens vandaan dat het ook die, uh, Studio Ghibli achtige dingen zijn?
Dat schijnt gewoon een, een meme, het is een viral ding wat is ontstaan. Hè, nou, daar kan je hele complotten achter hangen, maar ergens snap ik hem wel dat, dat dat gebeurd is.
Omdat het, uhm, ik denk dat het heel moeilijk is, wa, dat, dat proberen wij hier iedere week te doen om, om die soort van abstracte noties van grote verandering, complexiteit, objecten, bla, bla, bla.
Ja, kijk hier, dit is jouw familie en dit is jouw familie in een Ghibli film. En dat, dat, dat is gewoon, ja, uh, uh, het aloude, uh, plaatjes meer waard dan duizend woorden.
En ik moet zeggen, ik zag gisteren iemand die had gewoon even een hele, uh, stukje Interstellar gepakt, de film. Want die kan je natuurlijk ook, daar heeft ie wel even over gedaan, maar frame by frame. Ja, hoor.
Dus daar kwam gewoon 30 seconden Interstellar à la Studio Ghibli uit. En toen dacht ik wel van: ja, goed, we hebben het hier in de nieuwsbrief, nie-nieuwsbrief ook over.
De kanttekening is natuurlijk: dit, dit is niet meer inspireren op, dit is letterlijk doen alsof je die studio bent en in hun stijl meteen, uh, doorwerken. En dat kan nu dus ook. Mhmm.
Ja, het is ook heel, wat ik ook echt heel opvallend vind op copyrightgebied is dat OpenAI, dus ChatGPT, uh, als je vraagt om copyright beschermd materiaal, bijvoorbeeld: doe dit, ik wil een Pokémon op deze foto erbij, dan zegt ie: dat kan ik niet, want, uhm, copyright.
Maar dan gaat ie vervolgens wel suggereren hoe je hetzelfde resultaat kan vragen, maar dan met generieke termen. Wat dan weer niet copyrightable is.
Ja, een beetje wat Suno, uh, en die, uh, Audio, uh, uh, Uh, Udio ook doen, hè. Ik vond deze behoorlijk bijdehand, hoor. Ja, ik wil jou best wel helpen om om mij heen te komen of zo. En dat, is dat nodig?
Daar kom ik dan af. Maar goed. Ja, uh, ch-- deze nieuwe versie van ChatGPT-4o is alleen beschikbaar voor Plus en Pro abonnees.
Oftewel je moet minimaal €20 per maand betalen en het gaat nog wel even duren voordat dit uitgerold gaat worden naar de gratis gebruikers, want ik denk dat bij OpenAI erachter gekomen zijn dat dit een prima boost is voor hun abonnementjes.
[muziek] Maar dat was niet het enige nieuws deze week, want Google kwam uit met Gemini 2.5.
Uhm, er is best wel een opvallende zet geze-zet gedaan door Google, wantGoogle liep al enige tijd achter in de AI-race, maar staat nu ineens pal bovenaan en krijgt daar heel weinig aandacht voor.
Het is een onverwachte positiewisseling, want niemand zag aankomen dat Google zo snel na Gemini 2.0 alweer met een nieuwe versie zou komen. Laat staan dat het op dit moment het krachtigste model in de markt zou zijn. Uh,
ik heb hier heel weinig over gehoord en toch zijn alle mensen die ik het aller serieust neem hier het meest laaiend over. Dus jij zal hier ook wel weer enthousiast over zijn. Zeker. Ja, oké, nou vertel maar.
Wat een lief indirect compliment. Ja. Uhm, ja, nee, ik, ik zat hier meteen bovenop omdat ik, uh, ik zit eigenlijk op één hoofdbenchmark, één hoofdtest waar vanuit ik de alle andere benchmarks ga bekijken.
En dat is de polyglot benchmark van Eider. Dat is een, ben, je kent hem allemaal. Ja, ik heb hem boven mijn bed hangen. Ja, [lacht] wie heeft polyglot niet als display aan zijn muur hangen met daarop de huidige stand?
Uh, een benchmark van zoveel mogelijk frameworks en programmeertalen in één. Een, een test niet gemaakt door een AI-lab zelf, hè, want- Oké, maar daar gaat het over. Ja. Hoe goed kan het programmeren?
Nou ja, en, uh, in die benchmark springt ie eigenlijk van 68%, wat nu Claude 3.7, uh, Thinking was. Uh, dus dat is pas heel, de verf was nog nat. Ja, dat was een maand geleden. En dan klapt ie even 10% omhoog naar 78%.
Nou, dat zegt mij dan, dat is mijn eerste, uh, beacon, mijn eerste signaal. Dat er iets aan de hand is. Ja, en dan ga ik dus alle andere dingen induiken.
Daar zie ik ook overal, uh, enorme, uh, sprongen in benchmarks en dan, dat, uh, motiveert mij dan om te gaan refreshen op, in mijn geval Open Router, want het duurde even voordat hij beschikbaar was.
Het is tot nu toe nog een gratis, ik, experimenteel model. Je kunt er gratis mee spelen, dat is ook wel leuk.
En toen, uhm, heb ik wat van mijn eerdere, ik ben een beetje teruggegaan in de historie van drie maanden lang programmeren met AI in mijn eigen leven en gewoon door die logs heen gescrolled van: waar liep ik vast, waar stopte ik toen, wanneer was ik boos, zeg maar, want ik kan die oude programmeerlogs gewoon teruglezen.
Want waar deed ie niet wat je wilde? Ja. Mhmm. En dan die, uh, en dan: oh ja, ja, hier was ik mee bezig. Ja, ja, dit lukte toen niet.
En dan met Gemini praten, waar vervolgens in, uh, uh, one shot, single shot, uh, het goede antwoord uitkwam. En dan, dan is het voor mij dat ik denk: oké, nu- Ja, snap ik. Leuk al die benchmarks.
Leuk al die mensen die zeggen: wauw, wauw, kijk dan. Maar ik denk dan: oké, ik ga dan naar al mijn tools die ik nu gebruik en dan switch ik overal naar Gemini 2.5.
En dat is voor mij dan het teken dat we een nieuwe, uh, leider hebben op het gebied van programmeren. Het is ook interessant.
Ik moet zeggen, ik ben heel benieuwd naar luisteraars die veel doen met schrijven, uh, dus, uh, literatuur, lectuur. Ik luister.
Ja, uh, ga hier eens mee spelen, want, zeg maar, de, de beta nerds die zijn, uh, enthousiast, uh, want die wisselen het model eigenlijk meteen in nu, hè. We gaan allemaal van 3.7 naar, uh, Claude 3.7 naar Gemini 2.5.
Ja, waarom zou je dat niet doen, hè? Want het bizarre is ook nog, uh, dat, dat is even voor het gemak.
Kijk, Google probeert al heel lang in die hardloopwedstrijd vooraan te komen, ook door allerlei andere perks te bieden.
Het gigantische context window waar Lord of the Rings in past in zijn geheel, zeg maar, die is er nog steeds: 1 miljoen tokens. De output window die bij Claude ook omhoog gegaan is, is van 8 naar 64.000 tokens gegaan.
Oftewel het antwoord dat hij in zijn geheel kan geven aan jou, en dat is prettig als je het in één shot wil doen, scheelt ook geld, kan veel langer zijn. Hij is twee keer zo snel. Dat voel je ook.
Ik schrok er een beetje van. Ik dacht: ik zit waarschijnlijk met Flash te praten, het mini, het minimodelletje. Nee, niet, want het, het komt er snel uit en het is gewoon goed.
Dus ik voelde wel van: hé, hier is wel iets kwalitatief anders aan. En, uh, ik vind het, het is wel even een momentje om te benoemen dat Google nu bij is en eigenlijk voorbij is. Mhmm. Oké, nou, je hebt me overtuigd.
Ik ga het proberen. Het, uh, het klinkt heel leuk. Ja, is echt leuk! En ik ben dus heel benieuwd hoe, misschien is het wel helemaal niet zo spectaculair op het gebied van dat subjectieve, dat, uh, schrijven.
Oké, er zijn nog twee andere grote nieuws-, uh, momenten geweest deze week. Eén is, uh, dat er een nieuw model van DeepSeek is uitgekomen.
Een high end model dat je lokaal kan draaien, wat g-goed draait en in snelheid die tot voor kort alleen in datacenters haalbaar was. En er is een nieuwe ARC-test uit. Dat is zo'n, ja, hoe moet je dit beschrijven?
Het is de, de meest ingewikkelde test die ze proberen te bedenken voor taalmodellen. Ja, precies. En die, e-even over, over ARC. Uhm, de ARC Challenge is gebiet. Daar hebben wij aandacht aan besteed.
En toen was jouw vraag aan mij: maar Wytse, dan is nu toch gewoon Humanity soort van voorbijgestreefd?
Nou, eigenlijk is ARC 2, de nieuwe challenge, een heel mooi, uh, voorbeeld, uh, want daarin, kijk, de, uh, de, de ARC 1, uh, leaderboard, hè, dus zo'n visuele leaderboard waarop je ziet wie waar staat, hè, uh, als een soort scoreboard.
Die is, uh, doorbroken, hè. Het is boven de 85% gegaan. Ja. Als je die nu bekijkt denk je: oh, dit is een soort, uh, geschiedenisding, want het is, die is klaar, hè.
De, de challenge is voorbij en dan ga je naar de ARC 2 leaderboard en dan hangen dus al die coole modellen waar wij het nu over hebben rond de half procent. Ja.
Dus het, het, het is voor mij een hele prettige, uh, even weer met twee benen op de grond. Er is gewoon weer een test gemaakt waar mensen heel goed op scoren.
En al deze systemen die we nu hebben om mee te testen amper, uh, in beeld komen. Precies. Dus eigenlijk hebben mensen heel erg hun best gedaan om tot een test te komen waarbij mensen, uh, wat is het nou?
Sommige komen tot 100% eruit. Sommige testen komen mensen gemiddeld tot 60% eruit, waarbij dan die taalmodellen maximaal 4% scoren.
Dat is dan het meest indrukwekkende model op dit moment, o3 van OpenAI scoort dan maximaal 4% en dan doet ie, kost het ook $200 om die taak te redeneren.
Oftewel het is weer moeilijk geworden en ze kunnen weer een eindje vooruit. Ja, en de, en, en de ARC, de vorige ARC Challenge, ARC 1, dat was in mijn lezing altijd wat ik noemde mijn hoopslide.
Dan, dan ging ik heel mijn verhaal doen van: oké, het gaat best wel hard, ik maak me best wel zorgen, et cetera, maar bam. En dan liet ik de ARC Challenge zien toen die nog niet gebiet was.
Het was ergens vorig jaar september, hè, ARC 1. Toen liet ik die slide altijd zien van: nou, hè, het beste team hangt ergens op 46% al een paar maanden. O1 hing toen nog op 12%. Het, het komt nog wel goed met ons.
Waarna ik dan in februari het jaar daarna die slide kon laten zien dat hij inmiddels gewoon verslagen was.
Ik heb een nieuwe hoopslideOké, als je meer wil weten over het nieuwe model van Deep Seek of de uitkomst van deze nieuwe ARC test, dan kun je dat lezen op AI Report punt e-mail.
Straks gaan we door met ons hoofdonderwerp, namelijk hebben wij allemaal straks nog wel een baan?
Geen klein onderwerp, maar eerst gaan we luisteren naar onze podcast in een podcast van Marjan en Lucas van Dept waar ze je bijpraten over betere kwaliteitscontrole in je werk met AI.
Hi, ik ben Marjan van marketing en tech bureau Dept. Elke week bespreek ik met mijn collega Lucas hoe wij merken helpen in de wondere wereld van AI. Deze week AI quality control at scale.
Vorige week hadden we het al even over de explosieve behoefte aan content. Maar hoe houd je als merk nu grip op de kwaliteit? Lucas vertelt.
Ja, voor een global marketplace hebben we AI agents ontwikkeld die real time content kunnen reviewen en op het moment dat nodig is suggesties kunnen doen of zelfs aanpassingen kunnen maken.
En dat doen ze allemaal op basis van de specifieke guidelines. Dit stelt teams in staat om sneller te werken, maar ook met meer zelfvertrouwen te werken.
Want we kennen denk ik allemaal de voorbeelden dat je net iets mist voor een specifiek platform of iets net verkeerd staat. Nou, die AI, die helpt je daarbij.
Maar het zorgt er ook voor dat deze partij 75% minder tijd kwijt is aan het reviewen van alle content. Zo 75%. Maar hoe werkt dat dan precies?
Ja, zoals ik net al uitgelegd kijkt de AI real time mee op het moment dat je content aan het maken bent. Dus stel dat jij een copywriter bent die met copy aan het maken is op de website. Dan doet
de AI proactief suggesties om het te verbeteren vanuit een SEO perspectief, maar of misschien vanuit een onderzoek wat we eerder hebben gedaan.
Maar het zorgt er bijvoorbeeld ook voor dat de tone of voice on par is met de guidelines. Het mooie eraan is we kijken niet alleen naar copy, maar ook naar afbeelding en naar video.
Dus stel dat je een asset aan het maken bent voor, voor social. Ook dan kijkt hij proactief mee om te kijken.
Voldoet het aan de specifieke platform eisen en voldoet het aan de merk guidelines en voldoet het aan de doelstellingen die wij als organisatie hebben gesteld? Oké, duidelijk. Dank Lucas. Niet afwachten maar doen.
Want wie vandaag begint, loopt straks voorop. Ga naar Dept Agency dot com slash AI report als je meer wil weten en tot volgende week.
Het is een koude nacht in duizendachthonderdelf. Een groepje textielarbeiders beweegt zich als schaduwen door de steegjes. Hun adem blijft als kleine wolkjes hangen in de vrieskou.
Ze dragen zelfgemaakte maskers en hebben de rest van hun gezichten zwart gemaakt met roet, en in hun handen houden ze hamers en koevoeten. Ze zijn woedend.
Nieuwe mechanische weefgetouwen nemen langzaam hun werk over, vernietigen hun ambacht en bedreigen hun families. Ze hebben geprobeerd te protesteren. Ze hebben brieven geschreven. Ze hebben gesmeekt,
maar niemand luisterde. En nu is er nog maar één oplossing. De fabrieksdeuren hadden gekraakt van de kracht van hun breekijzers, en binnen staan ze oog in oog met de vijand.
Rijen glimmende machines. Monsters van ijzer en hout die goedkoper en sneller weven dan mensen vingers ooit kunnen. De eerste hamer komt neer met een klap die door de fabriek echoot. Splinters vliegen in het rond.
Metaal buigt en breekt en naarmate de vernietiging voortduurt, voelen de Luddites, want zo noemen ze zichzelf, een vreemde mix van triomf, woede en wanhoop.
Ze weten dat elke machine die ze vernietigen binnen een maand weer vervangen zal zijn. Keer op keer op keer.
Ruim tweehonderd jaar later, op 30 november 2022, drukt Sam Altman, de CEO van OpenAI, op een knop. Het was geen dramatisch moment. Er was geen menigte, geen vlaggen. Er was geen fanfare.
Het was gewoon een software-update, zoals er elke dag duizenden plaatsvinden. Een website met een vreemde naam, ChatGPT, gaat live en niemand verwachtte er veel van, inclusief Altman zelf. Maar de rest is geschiedenis.
Recente geschiedenis, hoewel het inmiddels voelt als prehistorie, want binnen vijf dagen had ChatGPT een miljoen gebruikers en binnen twee maanden zijn het er 100 miljoen.
De snelst groeiende technologie in de menselijke geschiedenis. TikTok, om maar een ander recent fenomeen te noemen, had negen maanden nodig om hetzelfde aantal te bereiken. Instagram? 2,5 jaar.
We hebben nog nooit zoiets meegemaakt. En waar de Luddites nachten nodig hadden om een paar machines in één fabriek kort en klein te slaan, verandert één website nu hoe honderden miljoenen mensen werken, denken en leren.
En dit keer zijn er geen hamers en koevoeten. Alles gebeurt met enthousiaste instemming van ons.
Wij ontdekken dat deze machine taken kan doen waarvoor we nog niet zo lang geleden jarenlange opleiding en expertise nodig hadden.
In vergaderzalen op de bovenste verdiepingen van alle grote bedrijven ter wereld worden nu gesprekken gevoerd over welke afdelingen geoptimaliseerd kunnen worden.
In universiteitskantines bespreken studenten of het nog wel zin heeft om bepaalde studies af te maken.
En freelance schrijvers, ontwerpers, programmeurs, allemaal vragen zich af of hun vaardigheden over vijf jaar nog iets waard zijn.De schok van de Luddites vertaalt zich nu niet in geweld tegen machines, maar in een stille existentiële twijfel die door kantoorgebouwen raast.
Als een machine kan denken, waar hebben ze mij dan nog voor nodig? Tot zover de dramatische introductie Wytse.
[lacht] Wij hebben weer een monster draaiboek waar we dit onderwerp gaan proberen te vatten. Uhm, het is een groot onderwerp, dus, uh, ik heb het gevoel dat we voor, uh, [gniffelt] een grote opdracht hier staan.
En het is moeilijk omdat het allemaal op basis van, uhm, koffiedik kijken is. Maar we gaan een poging wagen. Precies. Uhm, laten we beginnen bij het begin.
Waarom denk je dat deze technologische verandering nou zo anders is dan die andere veranderingen waarvan we er net één hebben gehoord, de, uhm, industriële revolutie?
Wat, wat ma-- I-is dit een fundamenteel andere tijd of, of eigenlijk niet? Uhm, deels wel, deels niet.
Wat er niet hetzelfde is, in mijn ogen in ieder geval, is dat als je dan het voorbeeld noemt van bijvoorbeeld paard naar paard-en-wagen naar auto. Ja. Maar in alle drie die gevallen zit er een ruiter, een bestuurder.
Iemand is die machine aan het gebruiken, die zit erin. En, uh, hier i-- komt een plaatje van een paard, paard-en-wagen, auto, auto zonder mens erin. Ja.
En daar zit het verschil dat de gebruiker van de technologie die normaal, zeg maar, geaugment wordt, hè, dat is een beetje het woord wat we vandaag volgens mij ook een beetje gaan gebruiken, hè.
Dus je wordt als mens aangevuld door technologie, is dat er niets meer aan te vullen is. Jij wordt zelf in eerste instantie in stukjes, maar op een gegeven moment mogelijk volledig vervangen.
En dat, dat vind ik een element hieraan wat nieuw is. Dus dat je, uh, gewend bent dat, uh, het, het, i-, het is trouwens, die krijg ik wel vaker als, uh, a-a-als reactie hierop dan: ja, maar er zijn toch al pinautomaten?
Die hebben ook mensen vervangen en die weefmachines hebben ook die wevers vervangen. Dus het is nu niet zo alsof er ineens technologie is die mensvervangend is.
Ik denk hierin dat het grote verschil is dat de potentie van deze technologie, omdat het kan nadenken, ik doe nu air quotes voor de luisteraar, maar lijkt te kunnen denken, dat er een plek die veilig leek te zijn voor de bestuurder van de auto niet meer veilig lijkt te zijn.
Aha. Waardoor, [schraapt keel] uhm, de hoeveelheid banen die in totaliteit, dus het hele takenpakket, vervangen kunnen worden door deze technologie is in mijn ogen groter.
En het tempo waarmee dat gebeurt is ook best wel indrukwekkend. Aha. Dus misschien is het een stukje snelheid en een stukje: hoe ver weet deze technologie, uh, de mens te raken of te ver-, t-te vervangen?
Maar er is dus ook een element van jou wat denkt: eigenlijk lijkt het wel op die voorgaande revoluties. Ja, want kijk, als je de industriële revolutie aanhaalt, dat was helemaal geen prettige tijd.
Ik krijg die namelijk heel vaak terug vanuit het publiek dat ze zeggen: joh, uh, we hebben toch ook een industriële revolutie meegemaakt? Dat hebben we ook overleefd.
Ja, terwijl ik denk: ja, weet je wat daar voor nodig was om dat te overleven? Ja. Een hoop rook en bloed. Ja. Was helemaal niet prettig. Nee.
Dus als je dat dan aan zou wijzen als, uh, d-dus, dus je kan dan zeggen: we zijn er nog, hè, uh, dat, dat hebben we ook overleefd. Klopt, maar dat was niet per se een prettige tijd.
Dat hoor je ook in jouw, uh, dramatische intro. En, uh, dus er zitten echo's in. Het is, dus ik wil niet zeggen dit, dit is radicaal anders. Dat is niet mijn punt.
Wat mijn punt is, is dat het gevaarlijk is om te denken dat het heel erg lijkt op wat eerder gebeurd is, want dan zou je een soort van, uh, rust kunnen vinden. Dat mag, die gun ik iedere luisteraar.
Ja, die rust heb jij niet. Ik heb die rust niet, nee. Maar nog even om stil te staan bij wat je net zei. Dus er zijn natuurlijk beroepen die met de tijd vervangen zijn en jij noemt nu de, bijvoorbeeld de paard-en-wagen.
Nou, oké. Uhm, in de jaren 90 verving, uh, het online boeken van reizen 80% van de reisagentbanen. Er waren reisbureaus, die zijn er nu amper.
Terwijl het aantal, uh, banken met medewerkers 10% steeg, ondanks dat er pinautomaten, dezelfde technologie, uh, dat, dat pinautomaten uitkwamen.
En daarvan kun je dat zeggen: dezelfde technologie, maar verschillende uitkomsten. Uhm, sommige technologieën vervangen en andere technologieën versterken.
Nou, ik denk dat, uhm, het is inderdaad zo dat, uh, d-er zit, er zit dus een duidelijk onderscheid wat we vandaag ook in deze aflevering nodig hebben tussen versterken en vervangen. Ja.
Die twee hebben we al geïdentificeerd, hè. Ja. Het verschil tussen een fiets, die versterkt jou, en een pinautomaat als jouw werk geld tellen was en uitdelen, vervangt. Ja. Helder.
Dat zijn niet twee categorieën, maar een spectrum, hè. I-i-je, in het begin word je versterkt en als het ver genoeg gaat, is die versterking zo sterk dat hij jou niet meer nodig heeft. Ja. Dan ben je vervangen. Ja.
Hè, dus die is belangrijk v-voor vandaag. En ik denk dat, uh, wat we ook aan moeten raken is dat er, uh, digitalisering heeft plaatsgevonden. Automatisering heeft al plaatsgevonden van al dat werk.
Dat was in de tijd van de industriële revolutie niet het geval.
En ik denk dat die digitalisering, hè, dus alles vangen in software, in processen, paperless, uh, omgevingen, dat die eigenlijk die wereld rijp gemaakt heeft- Ja, ja...voor hele snelle automatisering. Ja, ja.
Hè, dus ik, ik, ik wil alleen maar zeggen: het is misschien goed om een aantal, uh, nieuwigheden of nieuwe eigenschappen van deze tijd even aan te stippen om, zodat mensen wat meer gaan voelen waar mijn onrust vandaan komt.
Laten we naar de onrust toe gaan, want dat is toch een beetje de olifant die in de kamer hangt. Wa-waar is die onrust op gebaseerd bij jou?
Nou, dat ik veel, uhm, ik, ik heb een intuïtief, uh, onderbuikgevoel, uh, dat dit groots is wat er nu aan het gebeuren is en dat ik dat niet genoeg terughoor, uh, bij de mensen die ik daar over spreek.
UhmDat kan zijn in mijn omgeving of uh CEO's of mensen van organisaties die mij aankijken en zeggen: joh ja, komt wel goed. Ze willen me eigenlijk gewoon geruststellen.
Het is best wel vriendelijk van joh, we hebben eerdere re-revoluties en transformaties meegemaakt. Ook hier zal nieuw werk komen. Ook hier, uh, vinden we wel weer wat te doen voor elkaar. We hebben zo'n honger.
Die honger is zo oneindig. Let maar op jongen. Wij verzinnen wel weer wat nieuws waar we voor willen betalen, hè. En ik, ik, ik kom dan met argumenten als, hè, uh, er is een digitalisering geweest, dus het gaat sneller.
Dus de snelheid van deze, uh, uh, transformatie is hoog en de onderdelen van de samenleving die tegelijk geraakt worden en dan niet tegelijk binnen een seconde, maar in dezelfde maanden, in hetzelfde jaar.
Uh, die, uh, destabiliseren die samenleving.
Waarbij het eerder zo is, uh, kijk, als jij een, een soort ecosysteem hebt zoals wij zijn met mensen waarin mensen banen hebben en verschillende werkvelden waar je kan switchen van baan, waar je verschillende taken hebt, noem maar op.
Zo'n ecosysteem kan best wel wat verandering aan, hoor. Je kan best wel wat bomen weghalen uit een jungle, zeg maar, zonder dat het hele ecosysteem instort.
Maar als je op een gegeven moment in een korte tijd hele grote gaten in die jungle gaat hakken, dan heb je kans dat je een, dat je een, uh, een, een ecosysteem hebt wat, wat implodeert omdat het best wel wat verandering kan hebben.
Sterker nog open staat voor verandering, hè. Haal er maar eens wat bomen weg, dan groeit er wat nieuws. Maar je moet dat niet te snel op te veel plekken tegelijk doen. En ik denk dat daar mijn zorg nu zit.
Te snel, te veel tegelijk. Mhm. En dus zit er ook een aanname dat dat technisch gaat gebeuren, dat dit kan. Want daar, daar moet je nog wel een soort van stap zetten. Want met de huidige stand van de technologie,
uhm, ja, ik, op een of andere manier maakt dat mensen niet echt aan het schrikken. Wat, wat, wat taalmodellen op dit moment kunnen, laat mensen niet in paniek raken over, over hun werk.
Ik denk dat jij ondertussen een soort van aanname doet over de groei die het de komende jaren nog heeft en op basis daarvan aannames doet. Maar het zijn wel aannames.
Al, dat deze, de, dit, deze angst die jij beschrijft is wel gebaseerd op de aanname dat deze technologieën op dezelfde manier blijven ontwikkelen. Maar dat is nog maar de vraag.
Ja, nee, ik, en ik denk zelfs dat, uh, dat de aanname die erachter zit, uh, ik keek laatst een, uh, een, uh, video van Demis Hassabis, DeepMind, oftewel, uh, Google,
die, uuuh, nou moet ik het even goed zeggen, twintig jaar geleden eigenlijk besloten heeft om zich hier druk om te maken.
En niet om, om mijn angst, maar om deze technologie, namelijk het breed inzetten van AI op zoveel mogelijk velden en in zijn geval, uh, het, uh, medisch. Protein folding, groot DeepMind voorbeeld.
Om medicijnen uit te kunnen vinden en mensen te kunnen genezen van pijn.
Uhm, hij heeft zijn carrière daarop gewed en mensen om hem heen aangetrokken, re, rondom die visie van iets wat er eigenlijk nog niet was, behalve een paar voorbeelden in een lab en heel veel extrapoleren.
Er zat heel veel, uh, belofte in, uh, om-omdat hij zei: ik denk dat we fundamenteel iets hebben gevonden, hè.
En in, uh, dat werd een beetje wereldkundig toen, uh, Go, uh, verslagen werd door AlphaGo of in ieder geval, uh, de grote Go meester verslagen werd door AlphaGo.
Dat toen AlphaGo, die, uh, zichzelf had leren Go spelen, uh, en tegen zichzelf Go ging spelen.
Ik, ik zat daar laatst op te reflecteren, dat ik dacht: we hebben best wel veel gepraat in deze podcast over: hoe kan het nou toch dat synthetische data, hè, door een model gecreëerde data, het model kan trainen?
Daar hebben we best wel verbaasd over gedaan, terwijl AlphaGo was daar al een voorbeeld van. Die is zelf spelsituaties gaan hallucineren, zeg maar. Of dromen eigenlijk.
Om vervolgens die te gebruiken als input om beter te worden. Om dan tegen een kopie van zichzelf te spelen om beter te worden in Go. Ja. En dat voelt eigenlijk heel maf. Ja.
Je zou zeggen: die moet al die Go wedstrijden gaan bekijken van al die Go spelers. Maar dit is een opzichzelfstaand systeem dat zichzelf uit de modder getrokken heeft. Hij droomt zichzelf de modder uit. Ja, exact.
En daar is Demis Hassabis, die zegt, en hij zegt: ik weet dit niet zeker, hè, dus, uh, daar, dat, uh, laat even helder zijn, ook voor de luisteraar. Ik weet dit ook niet zeker en ik, ik, ik zeg eerlijk.
Wat weet je dan precies niet zeker?
Of, uhm, kijk, in, wanneer jij, uh, gaat investeren in aandelen, dan wordt er heel vaak heel snel bij gezegd aan het einde van de reclame: eerder behaalde resultaten bieden geen garantie op de toekomst. Juist.
Die, dit is hier helemaal waar. Ja. Dus, uh, laat ik hem even, even draaien. Laat ik mezelf even wegblazen met de argumenten van mijn tegenstanders.
Deze bedrijven zijn er allemaal als commerciële bedrijven bij gebaat dat wij geloven dat het alleen maar mooier wordt. Dat dit nog maar het begin is.
Zij maken een deel van de benchmarks zelf waarop ze zichzelf testen, dus dat geeft eigenlijk weinig vertrouwen. Dat is of het waterbedrijf zijn eigen water test. Nou, dat is niet best. Uhm, uh, drie:
er is, uh, ontzettend veel onduidelijk over of dit te schalen is.
We zien, zitten we nu wel op, is Gemini 2.5 of, uh, het nieuwste, uh, DALL-E, uh, uh, ChatGPT 4o-model wel het gaafste wat we kunnen maken binnen dit paradigma.
Ik gebruik dat woord paradigma even, e-even, uh, simpel, maar dat houdt eigenlijk in: dit hele, uh, AI-paradigma, dus de wetenschappelijke tijd waarin we nu zitten, de theorieën waarop dit allemaal gebouwd is, het fundament waarop de huidige AI-technologie, uh, in het geval van generatieve AI, gebouwd is.
Het zou kunnen dat we die uitgespeeld hebben al, vorige week, uh, zonder dat we dat doorhadden. Dus dat, en wat bedoel ik daarmee met uitgespeeld?
Dat het maximaal haalbare binnen deze manier van AI ontwikkelen eigenlijk gehaald is. Gemini 2.5 blijkt over tien jaar het summum te zijn van dit paradigma.
Maar dat zou betekenen dat we dus op zoek moeten naar een nieuw paradigma, die nog eenmaal moeten opbouwen en dat ook nog eens een paradigma moeten maken wat even gaaf is als dat we nu hebben. Ja.
En als dat zo is, en ik hou me hier, ik, ik sta ervoor open dat dit zo is, uh, dan heb je gewoon de komende, uh, vijf tot tien jaar, hebben we te dealen met wat er tot nu toe uitgevonden is en niet te dealen met wat daar nog overheen uitgevonden wordt.
Ja.
Daarbij wil ik wel de nuance maken dat ik van mening ben dat wat er tot nu toe uitgevonden is, en dan heb ik het echt over nu, nu, inclusief wat we aan het begin van de aflevering hebben behandeld, dat dat een effect heeft waar we, uh, zeker met elkaar over moeten praten.
Waarom? Ik vind het een mooie, uh, mini-pandemie.
Ik ga even een gevaarlijke metafoor, maar mini-pandemie zonder al te veel schade dan nog, hè, voor wat er nu allemaal uitgevonden is, waarop we een beetje met elkaar kunnen oefenen.
Hoe gaan we om met in, met de automatisering van de geest, met info, met de automatisering van menselijke intelligentie?Dat moet je toch wel uitleggen. Waarom is het een mini pandemie?
Nou, als het nu stopt na vandaag, uh, dan zie ik technologieën die best wel, uh, rustig en in, uh, stapjes en hapjes een plek kunnen gaan vinden binnen onze huidige samenleving, binnen ons huidige werk. Uhu.
Uhm, want dan kunnen de mensen die nu, uh, posters ontwerpen, magazines ontwerpen. Die installeren de nieuwste Figma of Adobe Suite. Daar zit deze software in en dan wordt die, dat magazine alvast voor ze neergelegd.
Ja, op een bepaalde manier voelt het misschien als een logische doortrekking van, van digitalisering die we al sinds de jaren 90 hebben, waar mensen nog in de rij stonden bij de loketten van het postkantoor.
En dat, dat je nu tegenwoordig dingen kan doen, uh, weet ik veel, online.
Tot aan dat, uh, verzekeraars vroeger bataljons aan mensen hadden die schadeafhandelingen met de hand deden en dat ze daar nu allerlei agents voor gebruiken die, de, de, het, het eerste werk doen waar een mens alleen nog maar ja hoeft te klikken.
Je zou kunnen zeggen: dit is een logische extensie daarop. Uh, hier kunnen we wel mee dealen. Dit is, dit is, dit is doable voor- Ja, ik denk- Als economische soort van schok.
Ja, ik denk, uh, in dit gesprek kom ik er eigenlijk achter dat als jouw vraag aan mij was geweest: stel het stopt na vandaag. Ja. Maak jij je dan nog steeds zo'n zorgen? Dan zeg je eigenlijk: nee.
Nou, dan verdwijnt eigenlijk, nou, het merendeel van die, uh, van die buikpijn. Ja. Mm. Ook omdat eigenlijk de manier waarop AI tot nu toe in onze samenleving verweven raakt, eigenlijk best wel gradueel lijkt te gaan.
Zeg maar, het is 2,5 jaar geleden maakten we kennis met ChatGPT. Ja, e-en we, we dealen ermee. Dit is soort van, we verwonderen ons iedere dag over nieuwe dingen die uitkomen of bedrijven die het implementeren.
En dan klantenservice medewerkers hebben die dan ander werk gaan doen. Om de zoveel tijd lees je van die rapporten. We buigen een beetje mee, dus je zou kunnen zeggen: dit gaat prima.
Ja, en ik denk ook, ik, uh, mij is de vraag wel eens gesteld: zou je op een pauzeknop willen drukken?
Toen zei ik: nou, wel een flinke rem, daar ben ik nog steeds voor, uh, want dat sluit eigenlijk een beetje aan op wat we nu tegen elkaar zeggen, hè. Uhm, dus. This is fine, zeggen we dan. Ja.
Nou, ik denk dat we er, d-d-dat waar je nu, waar je achter komt bij mij is dat, uh, en, en ik ook bij mezelf, dat mijn zorg zit, dat ik, uhm, ik word best wel vaak, wordt mij beloofd als het ware door experts en in discussies en online van: joh, het zal allemaal zo vaak nog niet lopen.
Ik vat hem even samen in een, uh, in een Nederlandse zin. Uhm, en dan komt er weer een nieuw model uit. Uhu. En dan staat er ineens tekst in die wel scherp is.
En dan ga ik programmeren en dan kan hij dingen die hij eigenlijk niet kon. En dan zie ik video's van Sora en Video 2 van Google die je wel gewoon een reclame van Coca-Cola mee kan maken. Ja.
En dan denk ik weer: oké, ik zie nog geen stop.
Dus ik denk dat ik wel als een slechte investeerder, [gniffelt] als een slechte aandelenhandelaar, toch in dat idee trap dat wat er tot nu toe gebeurd is, dat dat momentum op een bepaalde manier gegarandeerd is voor de komende aantal jaren.
En ik denk, uh, nu heb ik mezelf een beetje, uh, ja, hoe zeg je dat, uh, aangevallen op mijn eigen ideeën. Ga ik weer even aan die andere kant van die, van die tafel zitten.
Daar zit het andere deel van Wytse die dit wel, uh, uh, ziet gebeuren. Ik ben natuurlijk, uh, wel mijn best aan het doen om mijn eigen idee te ontkrachten, want buikpijn hebben is niet prettig.
Dus ik zoek een stukje geruststelling. Ja. Dat zoek ik in research papers. Dat zoek ik in interviews met de leiders van die labs. Mensen die er weg zijn gegaan, mensen die zelf thuis aan het knutselen zijn.
En daar hoor ik dan zeggen: ja, eerlijk, wat die modellen nu aan het doen zijn in het klein.
We kunnen nog zoveel doen, we kunnen nog aan data draaien, we kunnen nog aan hardware draaien, we kunnen nog aan nieuwe ideeën draaien om het sneller te maken.
Het hele DeepSeek-moment was weer zo'n moment van, uh, dat la, dat liet dan voor mij zien: er is nog ruimte.
Ja, het is zo moeilijk, want het, op een bepaalde manier hou je dus rekening met het feit dat je de lijntjes van de afgelopen twee jaar kan blijven doortrekken en dat die lijntjes omhoog zullen gaan.
Lineair trouwens, hoor. Oké, nou lineair dan als conservatieve- Ja...inschatting. Uhm, en dat klopt dat we de hele tijd denken: nou, het zou kunnen dat, dat bijvoorbeeld het schalen van de,
uh, van het energiegebruik, uh, en, en de manier waarop we AI-modellen trainen.
We zijn er in de afgelopen, in het afgelopen jaar achter gekomen dat de traditionele manier waarop AI-modellen getraind werden, dat dat niet meer schaalde.
Dat, dat, dat, uh, het ging niet verder dan 4o als, gewoon 4.5, als ik het goed begrijp. Dat was een teleurstelling. Ja.
De, de mate waarin OpenAI daar maanden en maanden en honderden miljoenen waarschijnlijk aan heeft opgebrand met een marginale verbetering. Ja.
Om, omdat dat, omdat dat model op een ouderwetse methode, ja, hoe moet je dat zeggen?
Eigenlijk een, nou ja, subparadigma of whatever, maar dat was inderdaad een methodiek die daar al, uh, zijn einde heeft, uh, laten zien. Hoe zou je die methodiek in één, uh, in één, in één korte zin beschrijven?
Uh, niet meer dan het, enkel het volgende woordje gokken. Ja. En nog niks doen met reasoning of al die andere, niet multimodaal in die zin. Het volgende woordje gokken.
Ja, de, eigenlijk een GPT 4,5 is wat mij betreft, en niet alleen wat mij betreft, het laatste klassieke GPT-model. Ja.
Dat meest lijkt op de eerste GPT-1 die wij nooit hebben gezien, of dus GPT-2 die we- Hoe moet je dat dan beschrijven, dat paradigma?
Uhm, een hele grote bups met, uh, vooral tekstdata, uh, analyseren en op daar, basis daarvan, uh, een statistisch model ontwikkelen dat heel goed wordt in het gokken van het volgende stukje woord. Ja, ja, ja. Oké. Ja.
Dus dat, dat hebben we met zijn allen gezien. En dat, dat, dat is waar bijvoorbeeld 4o, het meest gebruikte model, denk ik- Ja...gaat nog, wordt, is nog steeds zo samengesteld.
Ja, en, uh, sterker nog, uh, O, Omni, uh, kan ook plaatjes maken. Kan sinds gisteren, twee dagen geleden, plaatjes maken. Uhm, dat is nu, eigenlijk hebben we nu de 4o die ons beloofd werd.
Want toen 4o gelanceerd werd, 13 maanden geleden, zaten die plaatjes er al bij. Ja. Maar zeiden ze: binnenkort. Ja. Het was dus blijkbaar best wel moeilijk nog om dat uit te rollen naar ons allemaal. Ja.
Maar laat ik het zo zeggen dat daarEigenlijk, uh, een, een, een, nou ja, het is wel moeilijk, hoor, want je zegt het wel heel goed.
Die 4.5, die dud, zoals die genoemd wordt, dat, dat mislukte project binnen OpenAI, hadden we wel kunnen zeggen. Uhm, die kwam uit '23. 2023 is de knowledge cut-off, dus die werd echt al lang getraind.
Of in ieder geval de dataset die daar ingegaan is, is oud. Uhm, ik denk dat zelfs dat de 4o en de o1-modellen, dus de andere twee series, dat die ook parallel daaraan getraind zijn.
Dus ik weet even niet, het is misschien iets voor de geschiedenisboeken, of we eigenlijk wel kunnen zeggen: 2, 3,5, 4, 4o, 4,5. Ik denk dat je van 4 naar 4,5 moet gaan en 4o al moet zien als een afslag. Maar goed, hè.
Maar je zegt, uhm, m-misschien voelden ze al aankomen dat, dat dat einde gewoon- Ja, want het kwam uit de oven en het zag er niet best uit. Precies.
En, en de reden, luisteraar, waarom we het hier over hebben, is omdat je dus een soort, omdat we een inschatting aan het doen zijn van de, zeg maar, hoe, hoe, hoe realistisch het is dat dit kan blijven doorgroeien.
Dat je de lijntjes kan doortrekken, al dan niet lineair of misschien zelfs wel met steilere curven.
En, en dat probeer je dus te bewijzen door te kijken naar het vorige paradigma, waarbij je kan constateren: dat eindigde, dus dat, dat, dit brood kwam uit de oven, zoals jij zegt, en dat zag er niet best uit.
Die had er lang ingezeten. Veel energie aan en het was gewoon hetzelfde brood.
Toen hebben ze parallel daaraan, omdat ze dat blijkbaar al zagen aankomen, een nieuwe manier van modellen maken, namelijk reasoning in gebruik.
Je traint eigenlijk logica dat model in ook en je geeft het model daarna de mogelijkheid, als het getraind is, om die logica te gebruiken terwijl de gebruiker een vraag stelt. Ja.
Hè, dus je krijgt iets mee, uh, ingefluisterd tijdens de training over hoe je je eigen huiswerk kan controleren, maar daarna krijg je ook veel meer tijd om die controle uit te voeren. Juist.
Dus je krijgt, dit is even platgeslagen, maar je geeft hem eigenlijk twee boosts. Ja, en dit komt eigenlijk bovenop dat eerste paradigma. Het is niet dat dat weg is.
Het is gewoon eigenlijk tegen dat ding zeggen: je kan jezelf vragen stellen en die vragen beantwoorden en daar mag je best veel tijd over doen. En dat antwoord mag je samenvatten.
Ja, en, en ik denk dat, wij hebben net tussen neus en lippen door DeepSeek V3 genoemd. Juist.
Dat hebben wij gedaan omdat als DeepSeek R2 uitkomt, hè, de, wat, de, of logische opvolger van 3, R, R1 en misschien R1,5, maakt niet uit.
De opvolger daarvan, die gaat gebaseerd zijn op V3, wat ze dan een base model noemen. Dus tegenwoordig dienen eigenlijk, het vorige paradigma dient inmiddels als basis voor het volgende paradigma.
Ja, en, en DeepSeek zei je dan. Moet je dat een nieuw paradigma noemen? Nee, dat woord is, dat is in de wetenschap een beetje beschermd, als in, en dat begrijp ik wel, want je moet anders betekenen woorden niks meer.
Een paradigmaverschuiving is echt wel: we doen het, we doen het niet meer, de computers werken nu met water. Laten we het dan een hoofdstuk noemen. Ja. Dus het is het volgende hoofdstuk.
Misschien in de zin van dat we, dat reasoning, uh, werd uitgevonden en toen bedacht DeepSeek hoe je dat veel goedkoper en efficiënter kan doen, waardoor het op kleinere machines kan draaien en waardoor het goedkoper is om het te draaien.
En misschien waar we nu ook, uh, uh, even kunnen aanraken is: we zijn ook af van het idee dat je enkel een basismodel hebt.
Zijn we gegaan naar basismodel doorgetraind naar reasoning models, hè, die tijd krijgen, die kunnen nadenken, aircotes, en mogen nadenken. Die krijgen de tijd. Dat kost ook geld en energie.
En daarnaast zijn het bands geworden in plaats van soloartiesten, namelijk: deze modellen werken met elkaar samen. Er worden dingen aan de zijkant aan toegevoegd, hè, bijvoorbeeld zoals je ziet bij Manus.
Ik heb daar best wel wat discussie over gehad.
Het Chinese Manus, wat wij hebben gedemo'd tijdens het webinar, is, werd in hetzelfde rijtje genoemd in wat artikelen als Claude, en daar zat ik dan een beetje als, uh, irritante nerd naar te kijken van: huh, dit is echt, uh.
Ja, oké. Appels en auto's. Wat ben je aan het doen? En, uh, maar goed, eigenlijk zei iemand anders toen tegen mij: ja, boeien. Dit Manus-ding waar ik nu mee kan praten kan veel meer. Ja.
Dus ja, je kan wel met mij gaan discussiëren dat Claude wat anders is. Het interesseert me niet.
Nee, maar kijk, de reden waarom ik het hier over wil hebben is omdat je dus kan stellen, uhm: er zijn, er zijn manieren waarop die AI-bedrijven die taalmodellen maken,
uhm, die een aantal jaren lang consequent steeds beter werden. Maar ook, we hebben ook momenten gekend waarop dat opeens niet meer doorgroeide.
En toen hadden ze eigenlijk een alternatieve manier van werken klaarstaan, waardoor het momentum van groei weer door-doorgang kon vinden.
En wij doen hier samen, als je het hebt over de toekomst werkgelegenheid, één grote aanname dan, namelijk één: dat ze dat kunnen blijven doen. Ja. En jij ziet daar de hele tijd bewijs voor.
Doordat je met mensen praat, doordat je dingen zelf uitprobeert en doordat je het nieuws goed volgt. En deze ontegenzeggelijk, een soort inflow van geld die zijn weerga niet kent.
Dus misschien is het ook niet zo raar dat het daarmee parallel gaat, maar het blijft een aanname. Ja. Het is wel een punt om te maken voordat we doorgaan. Heel belangrijk. Heel belangrijk.
En, uhm, want- Ergens zou ik ook gerustgesteld zijn als het bij deze aanname blijft. Zo van: this, this was it. We kunnen eraan blijven wennen. En, uh, weet je.
Ja, als het een beetje incrementele lineaire dingetjes zijn, is dat, is dat oké. Uh, daarbij wel gezegd hebbende, dat is misschien een hele belangrijke, uhm,
wat, wat zit er in, uh, wat zit er voorbij, uh, die, die kleine groei die we best wel kunnen handelen? Dus of we stagneren en we hebben de tijd om te integreren wat tot nu toe is uitgevonden.
Of we groeien kabbelend door met hier en daar een uitvindingtje. En dan, daar, daar ontstaat een subtiele buikpijn bij mij, want ik weet niet zo goed wat die uitvindingen gaan doen.
Wanneer het, en dit is, uh, ik ben daar natuurlijk niet de enige in, uh, en ik verzin dat ook niet zelf. Waar een beetje de zorg zit, is dat de reasoning models zoals O3 nu meeprogrammeren aan O4.
Juist, en dit is waar het interessant wordt. En dit is wat jouw verwachting ook is, namelijk dat deze modellen blijven doorbakken. Hier hou ik serieus rekening mee.
Maar, maar wat, oké, maar wees dan even: wat denk je?Of vind je echt dat? Vind je dat het dat dit, dus deze discussie gebaseerd moet zijn op: laten we nadenken over wat, wat het scenario is?
Of denk je dat dit echt gaat gebeuren? Ik vind dat toch wel interessant om te weten eigenlijk. Ja, zeker. Ja. Want ik vind het ook een beetje lui om dan te zeggen [lacht] Nee, maar- Ik hou er niet rekening mee.
Ik wil weten van jou of jij denkt dat dit gaat gebeuren. Uhm, kijk, uiteindelijk, i-ik ga er wel een beetje omheen draaien, maar dat, dat zal gaat het klinken, maar dat is niet de bedoeling.
Ik wil me hier niet, uh, van wegslangen of zo. Uhm, uiteindelijk gaat het wel om toekomstscenario's. Ik heb meerdere scenario's in mijn hoofd.
Het is ook altijd goed om meerdere scenario's te hebben, want anders ben je aan het blindstaren op een scenario. Ja.
Dus ik heb ook in mijn hoofd, probeer ik die conservatieve doorkabbelen en revolutie-achtige dingen te zetten, zeg maar. Uhm, dat zijn een beetje mijn drie en de,
de kans dat deze technologie ons maar blijft verbazen en op een gegeven moment wel, uh, zichzelf ook, hè, dus de wetenschappers die-- w-w-, k-kan, dit kunnen we op twee manieren zien.
Laat ik even gewoon heel concreet maken. Ja.
De wetenschappers die, uh, in het lab bij OpenAI, Anthropic en Google voor het gemak en DeepMind, uh, werken en DeepSeek, die gebruiken nu al AI om fundamenteel onderzoek te doen. Dus zij zijn nu augmented.
Ja, dat is een feit. Daar hoeven we niet over te speculeren, dat weten we, hè. Dus de wetenschap die gedaan wordt rondom kunstmatige intelligentie augment zichzelf al met kunstmatige intelligentie. Ja.
Die gebruiken zelf ook deep research. Sterker nog, die tool is waarschijnlijk intern uitgevonden en nu mogen wij hem ook gebruiken. N-n-natuurlijk.
Daarnaast is het ook nog eens zo dat wat taalmodellen zijn in de basis zijn nullen en enen ergens op een SD-kaartje, even heel plat gezegd. Ja. Oftewel het is digitaal programmeerpatronen in tekst.
Nou, laat een taalmodel nou heel goed zijn in één ding. Dat is tekst k-genereren op basis van patronen.
Dus eigenlijk wordt iemand die nu in zo'n frontier lab werkt minimaal op twee minu-- twee manieren heeft hij de wind in zijn rug.
Ja, door middel van augmentation in deep researchachtige tools in de theorie rondom kunstmatige intelligentie. Om zijn eigen werk te helpen. Ja, en dan ga je het implementeren, je werk.
En dan ga je die implementatie ook nog eens doen samen met die AI die jij zelf hebt uitgevonden. Nou, daar kan je dan heel snel zeggen: oké, ik trek de conclusie, dat is een op zichzelf etende slang.
Dat ding ontploft en over drie jaar hebben we superintelligentie. Dat is de in mijn ogen niet te verdedigen naïeve kijk. Maar dan zeggen: nee, die twee augmentations die Wytse net noemt, die doen niet zoveel, hè.
O-oud nieuws. Uh, dit is hetzelfde als de industriële revolutie. Dat klopt natuurlijk ook niet en ik ben aan het zoeken naar dat midden daartussen.
Iedere week weer probeer ik voor mezelf het midden te vinden tussen: hoe is het nou niet, is het niet gewoon een beetje sneller en een beetje intelligenter?
Of is het echt zo snel en zo snel intelligenter en iets wat zichzelf voedt dat we misschien toch met z'n allen aan het onderschatten zijn wat hier gebeurt?
En dan vraag je aan mij: Wytse, waar zit je nou op die meter van, uh, uh, oud nieuws naar, uh, totaal radicale revolutie? Uh, 0.65, dus 65%. Oké, heel specifiek. [lacht] Maar goed, ik vroeg ernaar. Prima. Oké.
En denk je da-, zeg maar, wat is dan de, de basis voor je angst? Want je zegt: dat zit hem in snelheid. Dat we de, dus de snelheid van de verandering niet aankunnen. Maar wees dan eens iets preciezer. Wat, wat?
Of zi-zitten daar nog dingen naast? En, en als die snelheid van veran-verandering het enige is, wat betekent dat dan?
Nou die, uhm, dat komt een beetje neer op, uh, wat ik eerder zei over de stabiliteit van ecosystemen in de breedste zin van het woord.
Dat ecosystemen van jungles tot en met, uh, groepen leerlingen tot en met steden, als we die allemaal zien als sa-samenvoegingen van mensen in systemen, dat die allemaal best wel wat verandering aankunnen.
Hè, de stad Amsterdam is ook niet meer hetzelfde als tien jaar geleden of honderd jaar geleden. Maar er moet wel een bepaalde continuïteit zijn om die hele groep een beetje bij elkaar te houden, zeg maar.
Om op een gegeven moment, als jij een hele zwerm vogels in de lucht hebt en ze gaan allemaal, en je gaat daar doorheen, zeg maar, lopen schieten bijvoorbeeld, dan gaan die vogels even allemaal de andere kant op en daarna vinden ze elkaar wel weer.
Ja. Maar als je echt een heel groot stuk vuurwerk erop zet, dan vinden die vogels elkaar waarschijnlijk niet. Oké, maak het eens iets concreter wat dat dan betekent voor de arbeidsmarkt.
Nou, als je dan kijkt naar de arbeidsmarkt waarin, uh, eigenlijk allerlei grondaannames zijn als een soort natuurwetten, uh, die er, die ervoor zorgen dat het helemaal werkt. Er zijn werkgevers en werknemers.
Je hebt, uh, bedrijven waar dan mensen zich kunnen melden, uh, via een vacaturewebsite om daar een baan te krijgen tegen een x-FTE, tegen een x bedrag bruto.
Uh, binnen, binnen je werk heb je een takenpakket en je hebt een functieomschrijving. Dit zijn allemaal ingrediënten van, van hoe we met elkaar omgaan. Trouwens hele recente ingrediënten, hè.
We bestaan als mens al 285.000 jaar en het hele idee van een werkgever en een werknemer is vrij jong. Ja. Dus we moeten ook niet te panisch doen dat we: oh, dan moeten we nu, j-jongens. We hebben ook in andere manieren.
We kunnen altijd wel weer gaan jagen en verzamelen. Prima. Dat is niet mijn punt, maar, uh, w-we hebben ook op andere manieren met elkaar gegeten, laat me het dan zo zeggen. Ja, oké.
Dus laten we niet, uh, te paniekerig doen. Lees geschiedenisboeken. Maar dat ging wel onder allerlei prijzen en andere-- en dat had een prijs, dat we anders met elkaar leefden.
Net als dat, uh, onze huidige tijd een prijs heeft. Maar
op het moment dat jij een, een complete Jenga-toren thuis hebt staan op een tafel die gebaseerd is op het feit dat er zwaartekracht is en een tafel, en ik zet dan de zwaartekracht uit, dan gaat die Jenga-puzzel de lucht in als de International Space Station.
Oké. Nou, ik denk dat het feit dat er werk gedaan wordt door mensen, intellectueel werk en fysiek werk en hybride werk. Het meeste is gewoon hybride werk. Handen en hoofd, zeg maar.
Ik denk statistisch het meest van wat er in Nederland gebeurt.
Op het moment dat jij dan daar zegt: ik heb hier een apparaat die, hè, heel concreet een app op jouw computer, die kijkt twee weken mee en kan dan de helft van jouw taken en na een jaar kan die al jouw taken of 90% van je taken.
Dus je, voor de kenniswerkers achter de computerUh en op diezelfde manier. Ik heb hier een humanoïde rob-robot.
Die komt naast jou staan i-in de fabriek, in het distributiecentrum, op de plek waar jij fysieke arbeid doet.
Die kijkt ook een x tijd met jou mee en kan jou in eerste instantie aanvullen om vervolgens, uh, uh, een collega van je te zijn. Om vervolgens zeven nieuwe collega's van jij te zijn, van jou te zijn.
Dat ik denk dat, uh, als die taken en functies, zullen we zo wat dieper induiken, uh, vervangen kunnen worden, uh, op korte termijn en, a-, en dan ook nog eens in de breedte. Dus groot en snel.
Ik blijf een beetje terugkomen daarop. Dat daar limieten aan zitten hoe groot en snel dat kan. En bedoel je dan de, de mate waarin, uh, ons soort van sociale vangnet dat kan opvangen? Uh, nee. Of, ja,
wat bedoel je dan precies? Nee, precies, hè. Ik denk dus dat, uhm, je, uh, zeg maar stel je hebt een, uh, een, een, een, een, een, uhm, de, hoe noemen ze die uiterwaarden?
Uh, we zijn Nederland waterland, dus ik gebruik even een hele Nederlandse metafoor. Die uiterwaarden en de mensen die met water werken, die zijn constant bezig om modellen te maken en scenario's.
Want als zij, a-als zij die dijk gaan leggen als het hoogwater is, is dat al te laat.
Dus dan ga je ook nog op basis van geschiedkundige data en weer data en wat prognoses, ga je uiterwaarden creëren zodat het water de ruimte krijgt, zoals ze dat noemen.
Uhm, die uiterwaarden hebben een bepaalde grootte en een bepaalde diepte en er zijn wat huizen verhoogd. Je, je snapt waar ik naartoe ga. Zoals we sociale zekerheid kunnen opbrengen, maar niet onbeperkt.
De uiterwaarden van, uh, van het sociale stelsel. Dan, dan, uh. Maar jij zegt dus eigenlijk: er zijn zoveel mensen gaan werkloos raken dat we de rekening daar niet van kunnen betalen.
Daar zit voor mij een zorg op het moment dat het te snel te groot is. Dat is te veel water om door onze waterwegen te gaan, uh, ook met alle uiterwaarden die we, die we aan hebben gelegd.
En, uhm, ik denk dat, de, de, de vraag is een beetje, en het is, het is, e-even voor de luisteraar: ik laat me oprecht graag geruststellen.
Dus iedere keer als jij mij nu, zeg maar, scherp bevraagt, word ik op een bepaalde manier ook rustiger omdat ik denk: hé, nu we eigenlijk een beetje aan het uitpakken zijn waar mijn zorg zit, zitten er nog best wel wat ru-- is er nog best wel wat ruimte.
Ja, voor mitigatie. Ja. Ja. Uhm, alleen, ja, de, de, ik geloof ook een beetje in het idee dat, uh, ja, je kunt zeggen: nou, uh, we hebben, hè, we hadden laatst een hele erge brand. Het viel allemaal wel mee.
Ja, omdat er een plan was. Er hingen brandmelders. De brandweer kwam die steeds controleren, hè, dus er zijn wel dingen op zijn plek.
Dus ik snap dat het eng is dat, dat de, de, dat, dat er niet genoeg ruimte is voor het water om heen te kunnen omdat we hier geen rekening mee houden, uhm, terwijl we wel rekening houden met overstromingen.
Dus we, we, er is wel iets van flexi-, of zou je zeggen elasticiteit wat we kunnen opbrengen, maar, maar niet zoveel als wat jij zegt. Maar om, om daar dan toch nog even op terug te duwen.
Als je aanneemt dat die taalmodellen sneller blijven worden en beter blijven worden en dus ook beter blijven worden in het vervangen van werk. Mhmm. Dat is een aanname die je moet doen. Ja.
Je, en ik denk dat er veel voor te zeggen valt, want die bedrijven zijn commerciële bedrijven voor de helderheid en die hebben er een belang bij dat ze zoveel mogelijk geld verdienen.
En een belangrijke manier om geld te verdienen is andere bedrijven helpen met goedkoper meer productie veroorzaken, toch? Als je zo heel erg plat slaat.
En in, in dingen als distributie en, uh, fulfillment is dat heel helder, uh, dat, hè, want die werken met marges en tijden en energie, dat is heel helder.
Misschien in een, uh, uitgeverij wat minder helder, maar uiteindelijk moet daar ook productie gedraaid worden, zoals ze dat zeggen. Iemand moet een stukje schrijven. Ja. En dat kan gewoon plat gezegd met minder mensen.
Ja. Is het niet, kan je niet ook redeneren dat er gewoon meer, uh, vraag gaat komen naar hogere kwaliteit, waardoor, zeg maar, de, het, het zor-- het gaat er gewoon voor zorgen dat we meer verwachten van bedrijven.
Omdat de output omhoog kan, wordt er meer verwacht van bedrijven en dan zijn er eigenlijk dezelfde hoeveelheden mensen nodig.
Ja, ik moet zeggen dat wat je, wat je nu een beetje, wat ik zi-- wil meteen allemaal dingen terugzeggen die heel erg komen uit een soort zzp'er-mindset.
Namelijk niet bedrijven, maar mensen die in hun eentje een bedrijf zijn.
Als jij nu, uh, journalist bent in je eentje of, uh, copywriter, tekstschrijver, noem ze allemaal maar op, hè, dus de banen die nu als eerst geraakt worden, want het zijn nou eenmaal taalmodellen, hè.
Die hebben nu wel gewoon echt minder opdrachten om te vertalen, om te controleren. Dat, dit is een feit, daar hoeven we niet de toekomst voor in.
Ik spreek die mensen ook en die zeggen ook tegen mij: ik maak me net zo'n zorgen als jou. Dan denk ik: ja, jij voelt het. Ja.
Dan, dan kan je daarvan zeggen: nou, uh, school je om en ga in het vervolg bij een bedrijf werken, want dan kan je binnen het bedrijf nog bewegen, hè, kan je andere taken krijgen. Ja.
Dus, dus ik denk dat, het ligt er denk ik heel erg aan, uhm, als individu, als we dan praten over het risico wat een mens loopt, hè, e-e-e-een werknemer, iemand die aan het werk is en, uh, afhankelijk is, uh, dat, dat het heel erg verschilt.
Uh, ben jij zelfstandige of ben je binnen een organisatie die groot genoeg is om de klap eigenlijk een beetje op te vangen en jou weer een nieuwe taak, takenpakket te geven? Ja. [kucht] Anders moet je dat zelf doen, hè.
En dat kan ook. Dan moet je de wereld zien als jouw organisatie waarbinnen jij jezelf een nieuw takenpakket moet geven. Zelfstandig ondernemer.
Ja, maar oké, de, de, als je dus aanneemt dat taalmodellen sneller en beter worden en, uhm, je gaat ervan uit dat bedrijven hetzelfde werk met minder mensen kunnen doen.
Dat moet je dan aannemen om jouw theorie te volgen, toch? Ja, dus hetzelfde aantal FTE voor een grotere output of gelijk, maar, minimaal gelijke output, maar misschien zelfs wel groter.
Vind je dit evident of is er nog een deel van jou wat daaraan twijfelt? Want we zijn hordes aan het nemen nu. Ja, ja, ja. Deze aannames moeten we allemaal eigenlijk even allemaal, moeten allemaal kloppen.
Uhm.Misschien toch wel even belangrijk om te zeggen, want wij noemen nu taalmodellen en ik heb het over, uh, mensen die vertaal-vertaalwerk doen, waardoor we heel erg in dat talige hangen.
Uh, het is wel, uh, voor wat er vandaag is, hè, dus er hoeven geen nieuwe uitvindingen voor gedaan te worden.
Wat we vandaag hebben zijn modellen die in staat zijn om auto's te besturen, om, uh, computers te besturen, muis en toetsenbord. Om een telefoongesprek met jou te voeren, uh, om stukjes Hollywoodfilm te produceren.
Laat het even zijn dat we echt wel voorbij, dat weet ik, dat jij dat weet, maar ik wil het de luisteraar toch even duidelijk maken. We zijn wel ver voorbij ChatGPT nu al, terwijl wij dit opnemen. Ja.
Die modellen zijn zich al aan, als een soort pauw gaan die veren nu open. Zo bam, zo heel spectaculair met multimodaliteit. Dat wil ik, punt wil ik even gemaakt hebben.
Daarop baseer ik mijn intuïtie dat ik denk: hmm, volgens mij is jouw intro over de wevers, hè, die weefmachines kapot gingen maken en mijn gesprekken nu met, uh, vertaal-, uh, bureaus.
Uh, dat zijn allemaal voorbodes van die, van die pauwenveren die in, in heel breed die hele, uh, arbeidsmarkt, uh, gaan raken. Op veel meer vlakken dan enkel stukjes tekst produceren. Ja, precies.
Je wilt zeggen er is ook nog wel wat, uhm, de, de, de kennis over wat moderne taalmodellen kunnen is gewoon nog niet eerlijk, evenredig verdeeld over iedereen.
Nog niet iedereen neemt aan dat een computer zichzelf kan bedienen, dat een computer zelf de muis kan bedienen en een bepaalde taak kan uitvoeren. Ja. En, en even, het is ook nog niet zo dat dit helemaal goed werkt. Nee.
Dit werkt. Kinderschoenen. Kinderschoenen. Maar goed. Ja, ook hier weer doe jij de aanname dat je de lijntjes gaat kunnen doortrekken en dat er geen enkele reden is waarom,
zeg maar, jij twijfelt er niet aan dat die lijntjes niet doorgetrokken gaan worden omdat je. Ik twijfel daar wel aan, maar die twijfel is niet groot genoeg dat ik bezorgd ben. Ja, precies.
Daardoor moeten we ons nog steeds voorbereiden. Ja, en dat, en dat voorbereiden kun je ook bevragen, hè, van: joh, Wiets, kunnen we nou niet gewoon iedere week AI-report opnemen?
Gewoon heel goed in de gaten houden wat er allemaal gebeurt. En als wij iets langs zien komen wat werkt, hè, niet meer computer use in de kinderschoenen. Ja. Maar werkend, dat we dan aan de bel trekken.
Ja, dat is 4o, denk ik, voor illustratoren. Daar zijn we nu. Bijvoorbeeld. Die alarmbel kunnen we al rinkelen. Ja. Uh, luistert u allen mee? Ja. Want er is iets aan de hand. Dit is jullie werk. Ja.
En, uh, en dan is het dus mijn vraag: is, is dat niet, het kan zo zijn, hè, dat we dat nu vandaag concluderen dat wij zeggen: de functie van wat wij hier wekelijks doen is er bovenop zitten, de bel rinkelen. Ja.
En dan, uh, ja, uh, pas u aan op het moment dat nodig is. Ik merk dus bij mezelf, ik zeg dit al met een bepaalde cynische blik naar jou toe. Ik denk dat dat niet handig is. Want?
Omdat ik denk dat de, uh, je die uiterwaarden niet moet gaan vergroten of meer uiterwaarden moet gaan aanleggen bij, bij de eerste overstroming. Mhmm. Maar. Je moet het voor zijn. Bij het tekenen van.
Ja, want wat nu met, met illustratoren gaat gebeuren of gebeurd is, uh, st-, in de afgelopen periode is, is dat, of vertalingen, vertalers inderdaad, is dat er nog steeds bedrijven zijn die vragen, die willen dat dingen op de traditionele manier nog gebeuren omdat ze gewoon niet weten wat de technische capaciteiten zijn.
Ja. Of, ik weet niet wat kun je voor andere redenen hebben om je kop in het zand te steken. Misschien dat je er wel een heel punt van maakt dat het door mensen gemaakt is en dat daar economische vraag naar is.
Dat het juist door mensen gemaakt is en dat je door mensen gemaakte illustraties aan je muur wil hebben.
En dat dat zelfs als een, een, een illus-, als een foto volstrekt fotorealistisch is, vind je het toch vervelend om AI-werk aan je muur te hebben hangen, omdat je het gevoel hebt dat een mens het gemaakt heeft.
Ik bedoel maar te zeggen er, de markt kan zo werken dat het niet per se efficiënt hoeft te zijn. Sterker nog, mag zijn van de eindgebruiker.
Het is, nou, je, je kunt het zelfs reguleren dat je [lacht] aangeeft: uh, er moeten zoveel mensen in dienst zijn. Juist.
Want wij hebben bedacht dat er een paar parachutes moeten aan die grote steen die naar beneden komt vliegen. Ja. En een overheid is ervoor om te zorgen dat niet, dat die steen niet mag landen. Ja.
Hè, we schieten hem niet uit de lucht, uh, maar we, we gaan hem remmen. Ik zag Bill Gates dat zeggen en Bernie Sanders heeft het ook wel eens voorgesteld dat er een, een soort van, uh, belasting moet komen op robots.
Dat de output van robots, net zoals dat het werk van mensen, uh, belast wordt, dat je eigenlijk ook het werk van, uh, robots zou moeten belasten en dat je daarmee de, ja, eigenlijk de, de markt weer eerlijker maakt.
Robot tax noemde hij het.
Nou ja, ik denk dat in, uhm, even een, een sprongetje, hoor, maar in best wel geavanceerde computergames, uhm, bijvoorbeeld, ik, nou, dit is niet zo geavanceerd, maar bijvoorbeeld StarCraft heb je er ze-hele kampioenschappen in gespeeld.
Sterker nog, DeepMind, uh, Demis Hassabis. Die hebben heel erg, uh, getraind op StarCraft om te laten zien dat ze StarCraft konden verslaan. Dat was de volgende Go.
Namelijk een spel wat niet alleen maar met een paar, uh, uh, het is het [schraapt keel] steentjes op een houten bord, maar nu gewoon een, een soort wereldsimulatietje met, met allerlei complexe dynamieken wat door de hoogste StarCraft-spelers ter wereld met zeer veel moeite gespeeld wordt, want het is een heel knap spel.
Nou, is inmiddels natuurlijk ook verslagen. StarCraft is al lang over, maar waarom haal ik StarCraft aan? In dat soort games heb je wel eens updates die gedaan worden.
Natuurlijk worden updates gedaan, maar die heten dan balancing updates.
En een balancing update is best wel heftig voor de spelers, want in een balancing update blijkt dat hoe het spel gemaakt is, dus, dus, en dan gaat het vooral over hoe ster-, hoe moeilijk is het om een muurtje kapot te schieten?
Hoe moeilijk is het, hoe snel is een bepaald autootje? Ik zeg het even heel suf, maar al die s-, uh, stukjes van zo'n spel StarCraft hebben allemaal kwaliteiten en karaktereigenschappen.
En er wordt dan wel eens een nieuw team geïntroduceerd of een nieuw wezentje en die blijkt dan eigenlijk die hele dynamiek van dat spel op zijn kop te gooien, waardoor spelers boos worden van: ja, nu speelt iedereen alleen maar met dat poppetje, want er zit gewoon een balancing issue in deze game.
Juist. Hij klopt niet meer. Nou, dan doe je dus een balancing update. Dan maak je dat pop-poppetje wat minder sterk of een ander poppetje sterker. Ik denk dat ons samenlevingssysteem een balancing update nodig heeft.
Juist. Oké, nou laten we hier naartoe gaan.
Want als wij dus deze hordes nemenEhm, en we nemen aan dat dit, dat er heel veel banen overbodig gemaakt gaan worden, dat heel veel taken die mensen hebben overbodig gemaakt gaat worden.
Dat onderscheid wordt wel eens gemaakt, hè, tussen banen en taken. Is een heel belangrijk onderscheid denk ik wel hoor, maar.
Ja, maar het klinkt wel alsof jij zegt: het is een beetje-- waarom vind je het een belangrijk onderscheid? Want het klinkt alsof je het eigenlijk vrij arbitrair vindt.
Namelijk, uh, de conclusie is dat je er weinig tijd aan hoeft te besteden [lacht], dus dat je die uiterwaarde nodig hebt. Dus dan klinkt het in mij alsof je denkt dat die banen weg zijn.
Nou, je, je zou kunnen zeggen: kijk, [schraapt keel] misschien is het wel handig om dat onderscheid te hebben om een beetje, uh, meer gevoel te krijgen bij, uh, soort van de schaal van impact, uh, of de mate van impact, kan ik beter zeggen, is dat wanneer, uh, jij bij een bank werkt en jij telt het ca-- de cash uit en naar iemand die het bij jou komt ophalen, een teller, zeg maar, een bankteller, en dan wordt daar die pinautomaat geïnstalleerd, dan hoef jij niet meteen naar huis.
Er is genoeg te doen bij de bank. Ja. Ja, uh, dus, uh, sorry Kees, uh, hier is jouw nieuwe takenpakket. Sterker nog, je had al allemaal andere taken.
Daar komen nu een paar taken bij of een paar taken van jouw pakket worden groter.
Nou, als je dus in plaats van een, uh, afhankelijk bent van één specifieke taak, hè, dus je bent iemand die lantaarns aansteekt in de tijd van gaslantaarns, hè, en je hebt één taak, dat is iedere avond al die gaslantaarns aanzetten, dan wordt de gloeilamp geïnstalleerd.
Dan heb je wel een probleem, hè, als je niet een groter takenpakket had. Dus ik denk dat het, uhm, [schraapt keel] wel belangrijk is om
zolang er hier en daar samenlevingsbreed wat taken weg geautomatiseerd worden, dat is bijna geen nieuws, zou ik zeggen. Joh, duh, soms komt er een nieuw stuk software uit.
Dit, dit is ook wat ik heel vaak terugkrijg van mensen. Ja, je hebt een nieuw appie. Nou, gefeliciteerd [lacht].
Terwijl ik dan zeg: nou, op een gegeven moment zijn het zoveel taken tegelijk binnen een paar maanden op zoveel plekken tegelijk, dat we aan het praten zijn over een serieuze grote hoeveelheid water door de rivieren.
Ja, en de reden waarom dit anders is dan de eerste keer dat we een automatiseringsslag kregen in de jaren, uh, '80, '90. Het verschil is dat dit zichzelf kan verbeteren, toch? Ik probeer dit te begrijpen. Heel goed.
Ja, en, nou, ik zeg, zou, daar zou ik nog een stap voor zetten.
Het verschil is dat het een, uh, breed inzetbare technologie is die, en dat is al bewezen, want zo zitten wij hier vandaag al, op een of andere manier, uh, zichzelf weet te transformeren als een soort Barbapapa naar allemaal andere vormen.
En kijk, als op een gegeven moment op jouw werk de printer geïntroduceerd wordt: we gaan alles uitprinten, uh, je hoeft het niet meer zelf over te schrijven. Ja. Of, en de scanner.
Je hebt het nu over het werk van monniken. Ja [lacht]. Ja, dat waren ze, hè. Was werk. Was werk. Dat is toch niet normaal? Uhm, dan, dan, dan, dan is het niet zo van: oké, uh, op maandag wordt die printer binnengereden.
Dat waren monsters van apparaten en dat ik daar zo naast sta als een soort van futuristische te-technologiefilosoof. Ja, maar hoezo zou die printer geen broodjes gaan klaarmaken? Dat is heel raar. Ja.
Dat heeft niets met elkaar te maken. Terwijl als iemand nu een omnimodel komt binnenrollen die computers kan gebruiken, zou ik zeggen: waarom zou dat ding geen broodjes gaan klaarmaken? Juist.
En dan kan ik nog wijzen naar de robots van Google ook om te laten zien hoe die broodjes klaarmaken. Juist. Op het Gemini-model. Juist.
En daar zit denk ik misschien nog wel een fundamenteler verschil, is dat het een technologie is met Barbapapa kwaliteiten die we helemaal niet kennen, joh. Toch nog even over dat taken versus banen.
Er zijn mensen die stellen zich daarbij gerust. Stel jij, ben jij nou gerustgesteld over die gedachte dat banen niet verdwijnen, maar taken wel?
Ja, min- Want dat impliceert dat je gewoon kan doorstromen naar iets anders. Ja, ja. Geloof je dat fundamenteel dat dat kan? Uhm, ja, minder omdat ik denk dat, uh,
uh, wat die drijvende kracht, zeg maar, achter jouw, uh, verlies van je takenpakket, hè, dus, uh, de, de aankondiging op een maandag zegt dat het 25% van je FTE is, hè.
Die, die, die, die, want er is iets geïnstalle-- gedemonstreerd op maandag en geïnstalleerd op vrijdag, want bij jou gaat het allemaal erg hard op werk. Dat is niet overal zo, maar stel.
En jij zegt gewoon ja, nou ja, ik, uh, uh, e-, nou, een van mijn taken was intern bij het bedrijf waar ik werk.
Ik doe ook nog een beetje van mijn takenpakket grafisch ontwerp, want ik heb eigenlijk een opleiding op de kunstacademie. Dus alle visuele uitingen van het bedrijf waar ik werk, maak ik. Ja.
Nou, dan zie je nu onze nieuwsbrief. Dat bekijk je en dan weet je: oké, dit kunnen nu meer mensen. Sterker nog, ik kan het honderd keer zo snel. Ja.
Nou, dan, dan ben je dus 25% van jouw takenpakket kwijt en dan kan jij, uh, aanvragen [lacht] bij de baas, bij je werkgever, bij je manager. Joh, ik heb nu een tool, die doet het nagenoeg voor me.
Dat speelt mij vrij in deze week. Heb je andere dingen voor me te doen? Ja. Dan wor-- is het antwoord: ja. Ja. Zeer zeker. Want sterker nog, er staan 80 vacatures open. Goed nieuws.
Dit is ook heel de tijd wat er overal nu gebeurt. Dat hoor ik al om me heen van: joh, uh, maak je nou geen paniek. Er is vraag zat naar mensen. Heel, heel goed nieuws. Ja. Nou, dan s-, dan, dan stroomt die persoon door.
Past weer een dingetje aan, een FTE'tje erbij of een stukje van een FTE erbij. Top!
Maar dan is dat, uh, die tech-- diezelfde technologie die mogelijk maakt dat al die visuele uitingen gebeuren, die gaat dan ook ineens de hele podcaststudio overbodig maken die ze ook al hadden gebouwd daar.
En dat is hetzelfde ding, hè? Ja, het begin met een poster maken en die blijkt dan ook opeens alle social media uitingen te kunnen doen. En die blijkt dan ook alle, alle reclamevideo's te kunnen maken.
En die blijkt dan ook nog een keer dat allemaal te kunnen orkestreren en er een strategie bij te kunnen verzinnen. En die blijkt dan ook nog eens een keer te bedenken wat voor mensen daarbij nodig zijn.
Die blijkt dan ook te kunnen bedenken wa-- hoe je die mensen dan moet aannemen.
Die blijkt dan ook te kunnen bedenken, uh, hoe je een proces opstelt waar mensen die solige-solliciteert worden automatisch gekozen kunnen worden op basis van competenties die het AI verwacht.
Zeg maar, de re-- waarom, waarom ik dit zo doorduw is omdat altijd als gezegd wordt taken versus banen, dan denk ik: ja, maarDan, dan, dan maak je dus een soort onderscheid tussen banen die wel impacted zijn, quote unquote, en banen die niet impacted zijn.
Ik za-, ik las een stukje in de FT. Er stond: bij Standard Chartered Bank, dat is een bank met meer dan 80.000 werknemers wereldwijd, zijn banen nu ingedeeld in twee categorieën.
Sommige medewerkers werken in, uh, quote: sunrise rollen, zoals computing of cloudbeheer, waar de vraag naar verwachting zal toenemen in de komende vijf jaar. Andere ba- werken in banen gelabeld als sunset.
Het zal je maar gebeuren. [lacht] Vaak functies die kwetsbaar zijn voor de automatisering, waarvan verwacht wordt dat ze, ja, dus in aantal zal willen afgenomen.
En deze bank biedt dan trainingen aan om medewerkers in risicovolle banen in hun, uh, uh, in hun sunset rollen voor te bereiden op sunrise rollen.
En meer dan 32.000 medewerkers hebben hier al gebruik van gemaakt door cursussen te volgen, variërend van data-analyse tot duurzame financiering en leiderschap. Oké, ik lees dat dan, hè.
En daarmee zeggen ze dus: nou, we hebben 80.000 medewerkers, 32.000 mensen die, uh, die hebben in ieder geval te horen gekregen dat hun baan gaat eindigen. Dus ga je maar omscholen, zeggen ze met andere woorden.
Maar dan, dan zeggen ze: waar school je dan naartoe om? Computing en cloudbeheer of data-analyse.
En dan begrijp ik er weer niks van, want dan denk ik: what the fuck, je, dan, dan, dan, dan leid je ze op voor het volgende ding wat toch overbodig gemaakt gaat worden. Nou. Dus hoe, hoe werkt deze hele gedachte?
Ik krijg- Nou, dat mensen het eigenlijk niet geloven. Dat is het hele punt.
Ik zie iedere keer dossiers geschreven worden en, en, en, en, uhm, uh, hoe zeg je dat, uh, uh, visie-strategierapporten waar ik dan denk: d-dat is, zeg maar, dan zie ik zo: a. Mhmm. B. Mhmm. C. Mhmm. X. Huh?
Wat is er gebeurd? Je kan niet zeggen, uh, maar onderscheid maken in, oké, of zeggen: we zien, uh, veel rollen en veel taken verdwijnen. We hebben mensen die- De vertaler is ontslagen.
Ja, we zien het, want het is gewoon zo. Ja. Punt. Dat is de realiteit van de dag. En dan vervolgens een lijst maken van andere taken die jij dan als veiliger acht. Ja. En dan zeg ik: veiliger, waarom? Ja.
Ja, omdat dat nog groeiende banen zijn. Maar vertel mij dan nog eens waarom dat onderscheid tussen taken en banen zo relevant is.
Omdat, omdat ik denk dat, uhm, a-, ik bedoel, ik zou dan zeggen: eigenlijk is, uh, voor mij, misschien k-kom ik er vanaf een andere kant naartoe.
Ik denk dat het prettiger is om te denken in taken/competenties, zoals we dat, uh, op school noemen. Omdat je dan aan de hand van die competentieprofielen als mens eigenlijk veel diverser inzetbaar bent.
Als jij wat meer een breder talent bent binnen een bedrijf waarin jouw takenpakket best wel breed is qua verschillende domeinen waarin je functioneert- Ja...dan kan je natuurlijk best wel makkelijk doormorphen en Barbapapa door dat bedrijf heen als mens.
Ja.
Terwijl op het moment dat jij een hele specifieke baan hebt die nagenoeg één of twee taken is, dat ik, dus daarom, misschien is het onderscheid banen en taken voor mij meer belangrijk, dat ik denk: we kunnen beter gaan denken in taken in plaats van banen.
Ja, maar dat zegt niks over [lacht] de baangarantie- Nee...of de werkgarantie, laat ik het ook maar noemen. Taakgarantie. Taak, [lacht] taak, taakbundelgarantie. Ja, maar dit is een gigantisch, gigantische meme dit. Ja.
En hiermee stellen we onszelf gerust, denk ik. Namelijk: oké, als ik maar een beetje meebeweeg, dan komt het allemaal wel goed.
Ja, maar kijk, stel dat het je zegt, uh, uh, 10% g-, breed gezien binnen de samenleving van de taken wordt geautomatiseerd. Mhmm. Dan heb je nog 90% over. Ja. Dan verzin je er een nieuwe 10% bij. Ja.
Dan vul je dat weer aan. Niks aan de hand. Het is toch helemaal niks aan de hand? Maar jij denkt dat dat percentage veel hoger gaat liggen en dat het, uh, heel snel achter elkaar gaat komen.
Omdat het een omnipotente technologie is, om het even duur te zeggen. En hoe zie je dan voor je dat dat gaat?
Ik las dat KPMG had een experiment gedaan waarin ze een aantal verschillende AI-agents specifieke bedrijfsrollen geven aan de he-, aan de hand van, ik zeg het er even bij, Microsoft Autogen Platform.
Microsoft, geweldige bedrijfsnaam, hè. Maar goed, ze hadden dan, ik vond het wel een grappig experiment, namelijk ze maakten een CEO-agent, een CFO-agent, een COO-agent, een CTO-agent.
Die communiceerden met elkaar, die agents, uh, via een Discord-kanaal. Vind ik, uh, toch wel vet.
En waren verantwoordelijk voor taken als ontwikkelen van businessplannen, financieel beheer, operationalis-, app, operationele zaken en softwareontwikkeling, natuurlijk.
Het experiment, dat begin 2024 werd opgestart, onderzocht hoe een puur door AI-aangestuurde organisatie functioneren, functioneerde, welke taken bleven bestaan en verdwenen en hoe dit verschilde van traditionele, door mensen geleide organisaties.
Dit is een testcase. Het is mij niet duidelijk hoe dit is afgelopen en dit is vijf, was vast teleurstellend, anders hadden we hier wel meer over gelezen. Mhmm.
En hadden we ook wel een soort van bedrijven gehad die op dit moment ge-, uhm, zo ge-geleid zouden kunnen worden. Dat is op dit moment gewoon niet aan de hand. Punt. Dit gebeurt nu niet. Ja, mee eens.
Uhm, en het gebeurt wel op kleiner niveau.
Dus bijvoorbeeld: ik, uh, ken een grote verzekeraar waar ze, uh, schadeclaims voor 95% laten afhandelen door agents die beoordelen de pdf'jes die ingestuurd worden, waar mensen dan op zo'n auto, weet je, zo'n kringetje zetten over: hier, uh, hier is de spiegel eraf gereden of hier is het ongeluk gebeurd en dat ding gaat dan autonoom bedenken of dat een, uh, schadeclaim is die uitgekeerd moet worden, ja of nee.
Daar gaat nog wel een mens zegt daar nog een keer ja of nee tegen, maar is dus één heel specifiek deel van het proces.
Dat gebeurt wel al en, uh, ik denk dat heel veel bedrijven zijn op die schaal nu bezig om dat soort agents te gebruiken die nu gewoon auto-, het is gewoon automatisering, dat is wat het is. Ja.
Het verschil tussen een hele grote, uh, impact waardoor je dus die, die ketting die ik net beschreef van: je begint met de vertaler en dan heb je opeens een hele marketingafdeling die overbodig is.
En dan heb je de marketingafdeling en de HR-afdeling die overbodig is.
En zo ben je de hele tijd in je hoofd aan het doorredeneren alsof het een soort van keten is van agents die je aan elkaar kan koppelen, die precies hetzelfde werk doen als die mensen die dat daarvoor deden.
Dat is wel een aanname dat we daar gaan komen. Ja. En het, en, en we hebben denk ik een conceptueel idee aan de hand van die agents van hoe dat zou kunnen gaan.
WantEigenlijk zeggen we gewoon: je hebt nu een CTO-rol of een marketingmanagerrol of wat dan ook, en we plakken daar een agent op die we een takenpakket meegeven wat vergelijkbaar is dan.
En daardoor begrijpen we het nog steeds, geven die verschillende rollen. En eigenlijk zeggen we gewoon: hier is een Sims-poppetje en die komt nu op de plaats van Henk, die hiervoor de marketingmanager was.
Maar denk je dat dat de manier is en dat dat realistisch is? En is dat de reden waarom je aanneemt dat dit, dat, zeg maar, is dit hoe dit gaat gebeuren?
Ja, het is wel, het is echt een mooi voorbeeld, hoor, wat je nu geeft. Want ik heb wel vaker dat mensen letterlijk naar me toe komen en zeggen: demonstreer maar, laat maar zien.
Die computer gaat nu gebruikt worden door een, door een. Zeg ik: nee, maar dat is nog een testversie. En, uh, ja, het kan alleen nog maar rondklikken in een soort kleine nepcomputer.
Laat maar zien hoe mijn software die ik al jaren gebruik nu gebruikt kan worden door een AI. Mhmm. Nou, dat kan ik dan niet, want die software bestaat nog niet.
En wat zou een voorbeeld zijn van, iemand die naar jou toe komt dan?
Nou, dat is een vaak oude software, nog gebouwd voor Windows XP, met een op maat gemaakt stukje backoffice, zoals we dat dan noemen, van een, van een bedrijf. Ja.
Die dat helemaal, zie het als een glorified Excel-sheet, hè, dus de software is dat vaak gewoon, een, het, het, uh, proces van wat, de processen van het bedrijf, gegoten in een software-, uh, vorm, die helemaal op maat met de juiste toetsencombinaties en alle schermen zitten op de juiste volgorde.
Het is heel prettig. Het is wat, wat de belofte van software is, uh, zodat alle mensen die daar werken en die er nieuw komen werken vrij snel procesmatig binnen dat bedrijf gewerkt worden.
En er zitten allemaal toeters en bellen in die software. Hele rare, lelijke, vaak lelijk, esthetisch lelijk software met knopjes van: wat is dat rode ding daar?
Ja, daar moet je soms even op klikken voor deze en deze edgecase. En dan heb je dus een heel mooi op maat gemaakt, vaak een beetje wrattenzwijnig stuk software. Ja. Waar ook met plezier mee gewerkt wordt.
[schraapt keel] Die software, die is moeilijk te updaten, die draait op oude systemen met oude licenties, et cetera. Dan is het: oké, gaat jouw AI-agent dat dan nu doen?
En dan kom ik dus, en dat is wat je heel mooi bij mij nu bloot, uh, legt. Dan zeg ik dus: nee, ik kan dat nu nog niet laten zien, maar wat ik heb gezien, denk ik niet dat het nog heel lang gaat duren voordat jij dat kan.
Dan denk jij bijvoorbeeld aan cloud computer use, waarbij een AI de hele tijd screenshots neemt van software, dan begrijpt waar een knopje staat en hoe dat zich verhoudt tot de opdracht die die AI zichzelf heeft gegeven en dat hij de muis fysiek kan bedienen om dat oud stuk Windows XP-software te gebruiken op de achtergrond zonder dat je het doorhebt.
Is dat wat je bedoelt? Exact. En dan, als er gevraagd wordt: oké, en hoe trainen we dat dan?
Dan denk ik: nou ja, de humanoids die nu kungfu-moves kunnen maken en breakdancen sinds deze week, die doen dat op basis van YouTube-video's. Juist. Uhm, ik zou zeggen: neem een paar weken aan beeld op van die computer.
Ja. En gooi het er gewoon tegenaan. Ja. En dan kan je zeggen: en dan snapt hij het. Ik denk dat hij dan best een end kan komen, maar dit is wel echt een belangrijk punt.
Er zitten in heel veel van mijn intuïtie enorme aannames en ik denk dat jij die terecht bij mij bevraagt van: als wij nu samen een humanoid bestellen bij Unitary en die wordt hier volgende week geleverd en die stapt die doos uit.
Ja. Als dat al lukt, lukt niet, dan gaan wij met z'n tweeën zitten zoeken naar software die we niet kunnen vinden, die hartstikke ingewikkeld is.
En om dat ding dan kungfu-moves te laten doen hier in het kantoor blijkt dan ineens toch wel bijzonder moeilijk te zijn, waardoor de realiteit ons eigenlijk pakt.
Het duurt nog wel even voordat deze rondlopen, hoor, in een distributiecentrum.
Ja, maar ik probeer dan even, bijvoorbeeld te bedenken: het werk van een arts die, uh, of, of, of een, het kan ook een administratiever medewerker zijn, uh, bij het ziekenhuis die de afspraken doet.
Of, nou, het kan, v-v-van hoog tot laag, uhm, kan ik proberen te bedenken wat zo iemand doet gedurende de dag. En dan is er een tijdbracket die gaat over, uh, die, die is het werken met een computer.
En jij gaat ervan uit dat iedere seconde dat die, uh, van die arts tot die administratief medewerker achter een computer zit, dat dat allemaal vervangen kan worden.
Van het analyseren van foto's die gemaakt zijn van een, van een botbreuk tot aan het plannen van afspraken, om het maar even heel flauw te zeggen. Mhmm.
Dat allemaal, je verwacht dat dat allemaal geautomatiseerd gaat worden binnen nu en drie jaar. Uhm. Vijf jaar. Nou ja, d-d-d- Oké, geen tijdsaanduiding. Nee, mag wel, maar niet, niet 10. Nee, precies. En dat is snel.
Minder dan 10. Minder dan 10. Uhm, ja, want wat ik zie is, en dat is echt wel een belangrijk element, uhm, veel van ons werk en zeker kenniswerk en kantoorwerk.
Je hebt al eerder over, in de intro had je het over het verschil tussen de productielijnen versus kantoren. Ja. Dat daar ook stress ontstaat, terecht in mijn ogen, is dat dat werk gemedieerd is. Duur woord.
Er zit een proxy tussen. Technisch woord. Je bent niet direct in contact met jouw klanten, niet direct in contact met, uh, jouw collega's. Wat zit daartussen? Teams, e-mail, uh, de hele Microsoft Suite of Google Suite.
Dus jij bent jouw werk aan het doen door een apparaat heen. Niet, en, d-dus je staat niet, uh, uhm, uh, hand in hand zingend broodjes te bakken in een bakkerij, maar er zit iets tussen, namelijk, uh, een chatinterface.
Jouw, jouw, uh, e-- het werk wat jij doet moet, moet eerst digitaal gemaakt worden in de vorm van tekst. Of misschien mag je zelfs een plaatje sturen. Natuurlijk. Wij klikken wat rond op een computer en we typen wat.
Daar zijn we al, hè. Ja, dat doen wij. Dat is ons werk. Zo zijn we. Als van artsen.
Nee, maar als je er een, als je er een complot in zou zien, wat het niet is, dan zou je denken: zo zij, wij zijn al goed klaargemaakt, zeg. Ja.
Want het eerste wat je moet doen om, uh, iemand te vervangen is-- kijk, wij zitten hier nu met z'n tweeën. Ik ga het heel concreet maken voor de luisteraar. Wij zitten niet bij hun thuis.
Zo klinken we nu, nu in jouw oor. Schrik niet, ik ben niet in je kamer, maar wel in je oor. Ja? Wel je vrienden oor. Ja, wij zi-, [lacht] ja, wij zijn, uh, wij hebben een parasociale relatie met jou.
[lacht] Wij zijn mega gemedieerd nu, want we gaan door die microfoon heen, door een datacenter, weet ik veel waar, waar we allemaal terechtkomen, bi-, naar nullen en enen en weer terug naar geluidsgolven jouw oor in.
Als je die helemaal uittekent, die mediatiestappen, wauw, wat gebeurt hier nu eigenlijk op dit moment? Oké, dat was even, ik heb de beamer van de film even laten zien. Nu terug naar de film. Ja, even weg van het licht.
Uhm, wat daarIn die mediatie gebeurt is dat het eigenlijk mogelijk is geworden om makkelijker aan beide kanten van de buis, om het even een hele lange buis te noemen, iemand te vervangen.
We kunnen de luisteraar vervangen en we kunnen de maker vervangen. Waarom? Omdat die relatie tot die luisteraar gemedieerd is.
Het moment dat je gaat mediëren, dus je zet ergens iets tussen, een tolk, een proxy, een computer, iets zit ertussen waardoor je niet meer direct.
Dan kan je zeggen: dit is namelijk wat wij in technologie constant doen, is zeggen: oké, als Alexander, uh, iets aan wil vragen bij zijn lokale gemeente, dan moet hij een mail sturen naar een desk en dan gaat het vanuit die desk door naar een andere plek.
Stel dat het doorgaat naar de plantsoendienst. Ja, uh, Alexander Klöpping doet aanvraag desk plantsoendienst. Die desk is aan het mediëren tussen jou en de plantsoendienst. Die bel jij niet direct.
Willen ze switchen naar een andere plantsoendienst? Geen enkel probleem, want er zit nu een desk tussen. Dus die desk zorgt ervoor dat je heel flexibel wordt in hoe je er andere schakels achter kunt plakken.
Nou, eigenlijk heeft die digitalisering van ons werk voor de kantoormedewerkers die nu luisteren ervoor gezorgd dat jij ook gemedieerd bent door middel van die software, waardoor er gezegd kan worden, en dat is de belofte, laat het wel duidelijk zijn, de belofte van de AI-partijen nu, dat ze zeggen: heb jij een bedrijf waarin jij personeel hebt, dat zijn eigenlijk toch een soort agents met e-mailadressen en gezichten.
Nou, wij kunnen inmiddels e-mails nadoen en binnenkort zelfs gezichten.
Dan gaan wij op die plek waar- Net zoals in het voorbeeld, die CTO en die CFO bij KPMG, die hadden een Discord-kanaal, een chatkanaal waar ze met elkaar communiceerden. Dat is de vergelijking die je hier maakt.
Dus op het moment dat je
eigenlijk je, je bedrijf en de mensen die daar werken, uh, digitaal hebt gerepresenteerd in software, dat is al lang gebeurd door middel van avatars, e-mailadressen en alle dingen wat wij als mens eigenlijk niet zijn, hè, maar inboxjes.
Als je die stap eenmaal gedaan hebt, dan kan je stap voor stap al die dingen een ander ding achter zetten die die mailboxen gaat lezen. Ja. Een andere avatar in een Teams meeting laten inloggen.
En denk je dat dat die agents gaan zijn dan? Nou.
Dus dat er daadwerkelijk een, een, een, zeg maar, als het, uh, de, de baliemedewerker die nu inderdaad mijn verzoek doorstuurt naar de plantsoenendienst, dat wordt dan een specifieke agent voor dat doel.
Of denk je dat dit meer een manier is waardoor we het in ons hoofd, als mensen die nu gewend zijn om op een bepaalde manier in een economie met elkaar te werken, dat dat, dat dat puur is voor ons eigen begrip, maar dat die AI veel efficiëntere manieren gaat bedenken om dingen te doen.
Nou, ik denk, uh, uh, twee mooie vragen. Uh, de eerste vraag: denk ik dat, uh, de e-mailtjes, de supportdeskwebsites en de, uh, telefoontjes, uh, geautomatiseerd geworden?
Is al zo, alleen nog niet zo breed, hè, als dat het, uh, zou kunnen. Er zitten nog best wel veel mensen achter een telefoon nu helpdeskwerk te doen terwijl wij hier met elkaar zitten te praten.
Ik denk dat dat een, om even een term te gebruiken die ik net heb geleerd, sunsetting job is. Sunset. Ja, daar gaat de zon toch wel een beetje op onder.
Uh, en, uh, want die, ja, real time audiobots met daarachter een heel script en heel veel context over, die worden, uh, die zitten nu echt wel op het niveau van, voor heel veel taken en functies van helpdeskmedewerkers en zullen die ook op een gegeven moment wel voorbijgaan.
Maar laten we de toekomst even, uh, daar laten. Uhm, ik denk dat, uh, om, om terug te komen op jouw vraag, gaat dat dat dan echt, uh, zie je dat dan echt gebeuren dat daar al die, al die agents terechtkomen?
Dat heeft er heel erg mee te maken, het ene mens is het andere mens niet. Ik heb daar best wel lang over nagedacht al, dat ik dacht: oké, uh, als ik even de puzzelstukjes bekijk die er nu liggen, hè.
Dus real time emotive audio, hè, dus dat is iemand met een stem die kan- Je hebt het nu puur over klantenservice. Ja. Ja. Uh, dus, nou, over de rol van klantenservice of de rol van notulist.
Allemaal die taakjes, hè, die, die, die, die kleinere behapbare dingen voor mensen.
Op het moment dat je dan iemand krijgt met een stem en een gezicht, hè, want die gezichten kunnen we ook al mooi maken, maar is best wel zwaar nog om te doen, dus dat, dat zie je gewoon nu nog niet. Een videocall.
Ja, uh, dat je gewoon in je Teams meeting iemand aanklopt. Je klikt op een knop en daar zit dan iemand. Met een stem, een naam, een e-mail.
Die doet mee in de chat, luistert mee, doet, steekt, steekt zijn of haar handje op en stelt vragen. Uhm, ik, misschien zijn sommige mensen nu aan het luisteren, denken: die Wietse is gek.
Jij bent toch wel met me eens dat we dit al hebben eigenlijk nu, als we zouden willen. Je bedoelt dat het technisch kan? Ja, nu. Jazeker.
En dat, dat maakt, dat sterkt me ergens dus ook in de gedachte dat wij dit gewoon gaan tegenhouden. Wij als mensen, dat wij dit niet gaan kom-, dat wij dit niet gaan accepteren. Mhm. En dat, weet je, net zoals, uhm, we,
net zoals we als mensen kijken naar voetballers op een veld en dat we ook kijken als mensen naar mensen die voetbalspelletjes spelen, maar dat we niet kijken naar robots die voetbalspelletjes spelen als mensen.
Als je begrijpt wat ik bedoel. Wij mensen kijken niet naar robots die met elkaar voetbal aan het spelen zijn. We accepteren dat niet en er is dus geen markt voor, als je het in economische termen wil zeggen. Mmm.
Zo kan ik me dus voorstellen dat er geen- Dus eten wat mensen niet lusten. Ja.
Die hebben daar gewoon echt, uh- Net zoals we het misschien gewoon niet gaan accepteren om AI-kunst aan de muur te hebben hangen, het niet, en zelfs niet, en dan is de vraag: waar zit dan de grens voor ons?
Zelfs niet een klantenservice te hebben waar, waar AI je te woord staat.
Hoe echt het ook klinkt, waarvan we weten, het, ik kan het verschil niet, uhm, [klikt met tong] uh, horen of zien dat ik met een echt mens zit te praten in een videocall of met een, uh, nep mens.
Uhm, maar, uh, ja, we leven met elkaar in een, uh, in een wereld waarin je alsnog collega's hebt. En je komt ze misschien wel eens echt tegen bij de, bij de, bij de waterkoeler.
En dat maakt uit voor, voor hoe wij ons voelen in ons werk.En als jij alleen maar contact hebt met mensen remote, dan weet je maar je je.
We weten allemaal sinds covid hoe groot het verschil is tussen alleen maar mensen remote spreken of ze daadwerkelijk in, in soort van levende lijve zien en wat dat doet met ons aan waar we over praten, hoe we praten.
Dat verandert gewoon als het door een scherm gemedieerd is. Dus ik ik. Er is een deel van mij wat zich afvraagt ja, als je talent. Als je toch als bedrijf zijnde talent bij je wil houden,
dan moet je een omgeving creëren waarin er andere getalenteerde mensen zijn. Als jij als bedrijf klanten wil houden, dan moet je een ervaring bieden die mensen wel willen.
En er is een deel van mij wat denkt wij gaan het nooit tolereren dat we naar een robot video agent zitten te kijken of collega notuliste hebben dat dat in een teams call een robot verschijnt waarvan je weet dit moet, dit is er zo een.
Ik denk maar even op zijn Black Mirror achtig soort van ja, ik kan het verschil niet zien, maar je voelt het verschil. Maar misschien moet het ook wel. Moet het ook wel weergegeven worden.
Ik kan me goed voorstellen dat als dit er komt, dat het dan dat je dat er een icoontje bij staat met dit is een sint of een avatar of een OG. Ja, net zoals we in reclames verplichten dat als het
met met behulp van programmatic advertising, oftewel de reclame is geserveerd aan jou omdat je binnen een bepaald profiel valt, moet dat ook met een icoontje aangeduid worden. Dus we doen dit al. We labelen die shit.
Dus een aantal dingen, want je zegt je raakt heel veel interessante dingen aan. En ten eerste wat ik hoor is een soort de ultieme test van de loyaliteit van de mens naar de medemens.
Ja, want net als dat ik tegen jou zou kunnen zeggen als jij mij vertelt ik ga een Ironman doen, dus een zieke sport uitvoering, dan zou ik zeggen Nou, Alexander gaat flink getest worden op zijn inner game en de discipline van van hem.
En op die manier voordat je aan die Ironman begint. Zie dit dan als iedereen gaat. Veel mensen gaan geconfronteerd worden met synthetische collega's en dat wordt een flinke test
voor de discipline van ons en of eigenlijk de loyaliteit die we hebben van mens tot mens en in hoeverre we hoe diep de relaties eigenlijk zijn die we met met onze collega's hebben.
Want wat ik in jouw verhaal hoor is ik persoonlijk bijvoorbeeld vind het niet zo'n probleem om een call te hebben via teams, maar ik vind het wel prettig als er dan een relatie buiten teams is met diezelfde persoon, waardoor ik in ieder geval in teams kan
voortbouwen op iets wat fysiek ook bestaat, namelijk dat we elkaar wel eens zien. Ja, het verandert de hele ervaring. Ja, voor mij is die teams call dan een surrogaat.
Liever niet, maar het scheelt een hoop ritjes naar Amsterdam. Ja, fine.
Dus jij zegt dan eigenlijk ja, maar wat als het niet meer een surrogaat is, maar de basis relatie ook nog eens tot iets wat eigenlijk geen gezin heeft? Wat het dan allemaal moet gaan verzinnen? Wat super awkward is.
Want ja, ik ben naar Japan geweest gast. Mike, doe niet zo dom. Ja, ik zie een icoontje. Ik trek het ook niet. En ik ga ook als een robot. Klantenservice medewerker is ga ik echt niet aardig tegen doen. Dat weten wij al.
Nee, dat weten wij. Jij hebt goed gehoord hoe ik met robots omga. Vooral met mij. Het maakt iets in mij los waardoor ik niet. Ja, ja. Dat is ook het sociale contract dat we met elkaar hebben.
Als je buren bent, dan heb je een belang om vriendelijker tegen elkaar te zijn. Maar wat ik ook merk in jouw verhaal is dat je heel vaak zegt we. Dat begrijp ik, want je voelt je onderdeel van de mens en de medemens.
Ik denk jij juist. Ja, dat heb ik goed gehoord. Voor mij een mens zeker. Zeker controversieel standpunt. Ja, maar ik, ik, ik in ons werk. Ik voeg me even toe aan jou. We.
Vinden wij het leuk om in een redactie te werken in een team waar Sam, die nu meeluistert. Dank je wel Sam.
Er bestaat als mens en dat wij met een groep mensen iets moois aan het maken zijn wat we ook nog eens fysiek met elkaar bespreken en sporadisch via een call. Maar dat is niet iedereens werk.
Ik denk dat er heel veel mensen. Dan kunnen we cijfers bij pakken op een later moment, maar op plekken werken. Gewoon broodwerk van 9 tot 5 waar helemaal geen gave creatieve sessies plaatsvinden tussen mensen.
Nee, jouw aanname is wel dat die we is flink, maar dat is niet iedereen. Nee, dat is zo. Dat is zo nee. Maar ik wil alleen maar zeggen er ligt hier ergens een grens.
En ik vind dat klantenservice een mooi voorbeeld is omdat het er altijd bijgehaald wordt als een ding wat we natuurlijk uit handen zou willen geven aan robots.
Of bijvoorbeeld de mate waarin, als we het hebben over dat computers zichzelf gaan bedienen, dat altijd het voorbeeld aangehaald wordt over computers die zichzelf bedienen zodat er reizen geboekt gaan worden.
Er zijn een soort van clichés over dingen die we aan computers willen overdragen, waarvan waarbij ik gelijk denk no fucking way dat mijn hele vakantie wat meest soort van. Dat bestaat uit heel veel stapjes er naartoe.
Het is geen simpel ding dat ik ineens naartoe gezapt wil worden. Ik maak niet eens mee hoe die vliegreis gaat. Ik weet niet hoe die vliegreis geboekt wordt. Ik weet niet hoe het huisje geboekt wordt waar ik op vakantie.
Hoef ik allemaal niet te weten. Opeens bam, ben ik er seconden later. Dat is helemaal niet wat ik wil. Al die stappen daarvoor zijn onderdeel van het proces waardoor het waarde krijgt en doet mij een beetje denken aan.
Weet je, er zijn mensen die kerst die nep kerstbomen kopen. Ja, plastic kerstbomen. No no, zeg maar. Ik wil. Ik heb niks tegen die mensen, maar ik ben niet zo iemand. Ik wil een echte kerstboom.
En dan kun jij zeggen oké, maar wil jij wel echt een zeg maar.
Weet je wel zeker dat je niet echt een nep kerstboom wil, want ze worden steeds beter en je kan eigenlijk niet meer zien aan deze kerstboom die ik hier heb.Dat die, uh, dat die nep is.
En dan zeg ik: nee, maar Wytse, weet je wat het is? Ik haal mijn kerstboom ieder jaar bij hetzelfde mannetje. Die woont bij ons in de straat.
Die zet dan zijn stoeltje buiten en die heeft dan zijn hele soort van, uh, gore, uh, bijgebouwtje vol liggen met 20 kerstbomen die, die weet ik veel waar vandaan heeft gehaald.
Ieder jaar kom ik weer bij die man, heb ik weer zo'n zelfde gesprekje en dan kun je zeggen: ja, maar weet je wat, dan leggen we nep kerstbomen bij die man en dan gaat hij die nep kerstbomen verkopen.
Dan denk ik: nee, dit is, ge, van, d-er is een, er is een moment waarop efficiëntie ophoudt en waarbij ik b-behoefte heb aan de [lacht]— Ja, maar ik denk dat, ik denk, ik kan jou helemaal volgen. Super legitiem argument.
Waar ik me dan nog steeds zorgen om maak, is dat ik denk: is— Ik heb zelf ook een echte kerstboom, erg trots op.
Er zit een heel, uh, ritueel omheen om die, om die te gaan halen, inclusief chocomel en zo, uh, bij dezelfde plek ieder jaar. Dat is een heel ding.
Uhm, ik denk dat dat genoeg is om een kleine echte kerstbomenindustrie, uh, draaiende te houden binnen Nederland. Oké. Want in de meeste huiskamers waar ik kom- Jij zegt: dit is privilege.
Nee, maar ik bedoel, das, das prima. Dat, dat is niet, uh, ik denk dat dat- Nee, nee, ik, ik wilde ook niet een, uh, ik wilde ook niet, uh, toch- Ik, ik geloof dat er, uh, niches zijn. Ja.
En dan zelfs flinke niches, uh, die- Maar wel minimaal. Ja, en ik, dus als jij nu tegen mij zegt, ik ga even invullen wat ik hoor, van: joh,
mijn voorbeeld van die nep kerstboom kan je generaliseren naar veel meer dingen.
Restaurants, hotels, reizen boeken, uh, d-, uh, m'n kinderen op school een echte juf of meester voor de klas hebben, noem het allemaal maar op, hè. Dus jou, die kan je generaliseren.
Dan zeg ik: die kan je generaliseren, ben ik met je eens. Dat geeft mij alleen nog niet de zekerheid dat dat groot genoeg is. Jouw wens, onze wens voor die echte kerstboom- Ja...om, uhm, uh- Nee, ik snap wat je zegt.
Oké, ander voorbeeld dan. Dus vroeger kochten we cd's met z'n allen, uhm, en daar gaven we best veel geld aan uit. Ja, 20 gulden per, 40 gulden per cd. Precies. Toen kwam daar Napster en toen iTunes en toen Spotify.
En we ta-betalen nog maar een schijntje voor muziek in vergelijk, als je puur over de dragers hebt, uhm, met wat we vroeger, uh, uitgaven.
Wat erbij is gekomen zijn authentieke ervaringen, namelijk dat ze in de Ziggo Dome, uh, je favoriete band staat en dat je met z'n allen bij elkaar staat.
Je, je gaat mij gewoon niet vertellen dat dat vervangen gaat worden door een hologramding waar- Was druk hoor, in de AFAS. Precies. AFAS, nee, maar, nee, maar met een hologram.
Ja, maar je gaat mij dat gewoon niet wijsmaken. Maar dat is gebeurd [lacht]. Nee, maar jij bedoelt dat dat alles wordt. Ja. En dat is, d-dat hologram was de niche. En we zien er verschuiving.
Want ja, er, die muzikanten hadden geen, verdienden geen geld meer aan het verkopen van cd's. Dat is ingestort, is nooit meer teruggekomen.
Tenminste, uhm, wa-wa-Spotify het niet goed maakt, zeg maar, de inkomsten van de jaren 90. En wat daar voor in de plaats is gekomen is gewoon een heel andere erva-, een authentieke ervaring met mensen onder elkaar.
Dat is de waarde van dit, van dat economische product. Nee, maar ik denk nog: de discussie is wat mij betreft niet, uhm, of dat er, ook al vinden wij het meest bizarre mens surrogaat uit, uh- Ja.
In de die-- en laten we nog even- Kun je er zelfs seks mee hebben. Ja, helemaal te gek.
Uhm, dan, dan zeg jij terecht tegen mij: dan is er nog steeds behoefte aan die authentieke ervaring, aan een taart gebakken in je dorp door de persoon die je kent en ook nog tegenkwam bij de, bij de tennis, whatever.
Echt. Nee, ja, gewoon helemaal mee eens. Ik denk zelfs dat er een, de zilveren lijn aan dit alles is sowieso een enorme herwaardering voor het fysieke en het enorme, uh, herwaardering voor het echte. Top!
I-ik, ik, ik ben dan niet gerustgesteld dat die authenticiteit, die, die, die behoefte aan authenticiteit genoeg is om iedereen aan het werk te houden. Ja.
We kunnen toch niet allemaal broodjes gaan bakken de hele dag- Nee...voor het dorp. Dus daar zit voor mij nog een zorg dat ik denk: dit is een prettige dempende factor.
Dit geeft ook heel veel mogelijkheden voor mensen om om te scholen naar die banen die minder onderhevig zijn aan, uh, vervanging, omdat mensen nou eenmaal niet accepteren dat die banen vervangen worden. Top! Mee eens.
Ja. Maar is dat groot genoeg, substantieel genoeg om die, uh, om te fungeren als een soort, uh, uiterwaarden, zeg maar. Nee. Ja, snap ik.
En dan, je kan daar, je kan dan zeggen: oké, uhm, de verwachting van consumenten verandert wellicht omdat er, uh, efficiënter, laat ik het zo zeggen: de, i-, er ontstaat een soort van keten waarin beroepen beginnende, dus met de illustrator, dan de marketingafdeling, dan HR-afdeling en dan het hele bedrijf, iedereen zijn agent,
overbodig gemaakt gaan worden omdat die allemaal door AI vervangen kunnen worden. Omdat ze allemaal, uh, een heel groot deel van de tijd in ieder geval, uh, geintermediaird door een computerscherm hun werk doen.
Oké, ik neem dit van jou aan. Dit is een enorm deel van onze economie en een, uh, enorm deel van de tijd die we besteden in onze economie. Die productiviteit die gecreëerd wordt.
Dan zou je kunnen zeggen: oké, die mensen die stromen allemaal door naar boven, naar andere taken of banen of hoe je het ook wil noemen.
Omdat hiermee ook de verwachting van wat je als consument of als ander bedrijf wat iets afneemt van weer een ander bedrijf, dat ook die verwachting van wat je krijgt stijgt. Ja, dus omdat, uh, weet ik veel.
J-jij en ik maken hier podcasts. Omdat wij niet meer de hele voorbereiding hoeven te doen, kunnen we hiernaast ook nog, weet ik veel, webinars gaan, gaan runnen. Ik noem maar, ik noem maar een soort van dommige afslag.
Dan zeg jij eigenlijk volgens mij: dit is niet helemaal waar, want al die afslagen die je kan bedenken kan die AI toch beter dan mensen.
Het heeft geen zin om proberen jezelf om te scholen naar ander werk, want die AI kan het toch wel beter. Met die enorme aanname dat dat in, uh, in zo'n multi-inzetbaar mens drop-in replacement-achtig ding is. Ja.
Wat de koers van de labs die deze dingen maken is, laat dat duidelijk zijn. Ja, maar laat eens even tot kantoorwerk beperken. Nog even de knowledge, ja, kenniswerk. Ja, maar drop-in hum-, drop-in replacement bedoel ik.
Ik zeg dat woord human, dat is verwarrend, maar ik bedoel drop-in replacement als agents binnen jouw kenniswerk. Maar dit geloof jij toch, dat er, er is geen kenniswerk meer over.
Er is niet zoiets als sunset of, uh, sunrise. Er is geen werk meer overWat een Ik zou zeggen niet genoeg. Ik moet hem toch een beetje nuanceren. Oké, dus. Maar dan ben ik. Dan ben ik geïnteresseerd. Wat is dat?
Waar zit hem dat in? In wat? Waar trek je dan wel de grens? Want ik, ik zat ook. Ik zit. Al die economische rapporten probeer ik te lezen.
Van de World Economic Forum tot de Verenigde Naties tot al die consultancy toko's. Allemaal zijn ze nu voorspellingen aan het doen over type baan die in de toekomst er nog is.
Volgens het World Economic Forum komt de snelste groei momenteel voort uit twee drijvende krachten, namelijk technologie en duurzaamheid. Ik zat in de in de Financial Times te lezen.
De toekomst van werk ligt duidelijk in STEM-sectoren, dus wetenschap, technologie, engineering en wiskunde. De, de, de, de, de bèta studies zeg maar.
Zij, uhm, het Amerikaanse Bureau voor Arbeidsstatistiek verwacht dat de werkgelegenheid in die STEM-functies met 11% zal stijgen tot 11,5 miljoen banen in 2032, terwijl niet STEM-banen slechts met 2% zullen toenemen.
Uhm, en dan zeggen ze: interessant is dat deze banen niet noodzakelijk de sciencefictionachtige rollen zijn die we ons misschien voorstellen.
Veel nieuwe functies zullen verbeterde versies zijn van bestaande banen of nieuwe rollen die voorzien in tijdloze behoeften zoals gezondheidszorg, basisinfrastructuur en openbare diensten.
De absolute topfunctie op de lijst, waar dus de meeste werk in verwacht wordt, is de windturbinetechnicus met een verwachte werkgelegenheidsgroei van maar liefst 44,9% tussen '22 en '32.
Uhm, op de voet gevolgd door verpleegtechnici met een voorspelde groei van, van 45%. Ook de vraag naar IT-functies zal explosief toenemen voor rollen als data scientists, informatiebeveiligers en softwareontwikkelaars.
Ik lees dit allemaal en denk dan elke keer: oké, hoe oud is dit onderzoek? Als het uit 2002 komt, geloof ik het al bijna niet meer, dat ik denk: uh, de wereld is alweer, is alweer veranderd.
En één constante is dat ze allemaal zeggen dat er werk in technologie zal blijven. Dus het is technologie en duurzaamheid. Dat is gewoon de,
de, en dan gewoon het werk zoals in de zorg en, uh, werken aan, nou, ze noemen het openbare diensten, basisinfrastructuur. Oké, kan ik me ook een voorstelling bij maken.
Ik vind het dan heel moeilijk om, a-- ik ga dan bij mezelf te rade. Ik denk dan: wat zijn dat dan voor banen binnen de technologie?
En dan denk ik al heel snel: maar zelfs die mensen bij die Frontier Labs denken dat ze zelf niet meer gaan programmeren over vijf jaar.
Dude, die hele wiskunde en natuurkunde is de plek waar de benchmarks achter elkaar verslagen worden.
Ja, dit is de, dit, dit is ground zero voor waar die AI-labs de aanval op aan het uit- Misschien, misschien wat wel, uhm. Dus ik snap het niet. Waar gaat dat werk dan heen? Want ja, [lacht] nou ja, ik, ik hoor je.
Ik denk dat, uh. Maar jij twijfelt ook. Ik zei, nee, dus, als in, ik ben, ik ben met je eens. Van waar gaat dat werk dan heen?
Ik denk dat wat we nu een beetje vinden met elkaar is, uh, als in, niet, niet vinden als in dat het onze mening is, maar wat we hebben gevonden als in wat je in een paaseitje in het gras vindt, is dat we hebben gevonden al, uh, banen die we, uh, ba-- ik ga even, het woord taken laat ik even zitten.
Banen waar we gewoon het minder prettig vinden om te interacteren met een niet-mens. Ja. En bereid zijn daarvoor te betalen. Oogoperaties. Ja, ik denk dat, en da-daar is wel de vraag. Nagellak.
Jij noemde net het woord privilege al. Uhm, als iemand de keuze krijgt € 10.000 voor een oogoperatie door een mens versus € 4.000 door een robot, heeft niet iedereen de mogelijkheid om te kiezen voor die mens.
Kan je toch zeg-gezegd hebben, helemaal op vertrouwen dat jij en ik die keuze misschien wel zouden maken. Ja.
Uhm, want een echte kerstboom kopen, ieder jaar daarheen rijden en chocomelk drinken is duurder dan een, die kunstkerstboom schrijf je eerder af dan die echte kerstboom.
Maar wij vinden dat waard, want niet alles is zo'n financiële beslissing.
Dat even gezegd hebbende, dat gaat ervoor zorgen dat er behoefte blijft, die is er nu al namelijk, dat zien we nu al in de wereld, naar een premium human experience, hè, een authentieke, uh, uh, ervaring.
Oké, dat, dat creëert een soort zandzakken, uh, effect, uh, a-a, v-, rondom deze hele, ja. Het zit hem dus aan de vraagkant. Daar zit wat, uh.
Lawinehekken rondom deze gekke lawine [gelach] zijn, het eerste lawinehek is geïdentificeerd, namelijk een authentieke ervaring. Juist. Mee eens. Volgende lawinehek is geïdentificeerd, namelijk
wat mij betreft de human in the loop. Uh, de human in the loop is, uh, een stukje safety, hè, da-, die wordt vaak genoemd in: we moeten een human in de loop hebben. Een mens die nog meekijkt vanuit safety.
Ik zou ook zeggen: je hebt ook een human in the loop nodig om al die natuurkundige PhD-onderzoeksresultaten van jouw 10.000 synthetische PhD'ers te bekijken.
Uh, als in, zeg maar, om het vanuit die, zeg dat je een groep onderzoekers in dienst hebt in een datacenter, hè, dat is, uh, Demis Hassabis.
Ik heb hem al vaak genoemd vandaag, noemt dat de 10.000 scientists in a datacenter die hij dan in gaat huren in zijn hoofd. Hij maakt deze technologie, dus ik neem hem dan wat serieuzer.
Maar als die dan klaar zijn, hebben ze wel een deliverable. [lacht] Ja, een pdf. Ie-ie-iemand moet even die deep, deep research gaan doorlezen. Weet ik niet, want wa-waarom wordt wetenschappelijk onderzoek gedaan?
Uh, het is zodat het uiteindelijk, ik snap dat wetenschappelijke, wetenschappers zelf het met allerlei redenen het doen en dat universiteiten ook bestaan voor allerlei redenen.
Maar als je puur bekijkt op een soort van French principles, waarom hebben wij als maatschappij hier behoefte aan? Dan is het om, nou, het is een deel, uh, uh, innovatie stimuleren.
Het is een deel, uhm, uh, ja, waarom, daar, waarom doen mensen wetenschappelijk onderzoek? Er zijn een aantal, aantal redenen.
En als je het puur vanuit het economische bekijkt, waarom het bedrijfsleven daar behoefte aan heeft, is omdat ze productiever ervan worden.
En die gaan dat onderzoek dan dus gebruiken om veel weer snellere modems te maken. Nee, maar dat zit goed. Als in dat, dat die, dat daar waarde gecreëerd wordt in dat datacentrum. Er hoeft geen human in the loop te zijn.
Ik bedoel, om te gaan van bevo-, stel dat je iets fundamenteels ontdekt als synthetische AI rondom het maken van, van het sturen van een elektronenbeam, hè, die dan zou kunnen resulteren in een magnetron van Samsung bij iemand thuis.
Ja. De stappen tussen di-die researchpaper en die magnetron bij iemand thuis. Ik ben met jou eens dat als wij ver genoeg fantaseren dat we een hoop humans uit die loops kunnen halen. Ja.
Maar uit de, daar zitten nog wel wat mensen. Zitten er wel een paar. Dus ik wil- Ja, maar waarom eigenlijk? Dat snap ik dan ook niet.
Ik wil wel voor, ik zou zelfs zeggen, ik, ik durf wel te zeggen dat voor de komende, misschien zelfs wel tien jaar, een van de volgende lawinehekken die we kunnen identificeren is: die mensen in die cirkels dieAls brug gaan dienen tussen die verschillende synthetische teams.
Want je gaat straks waarschijnlijk van een synthetisch team team die een nieuw Ik weet niet hoor, want je kan ook zeggen [stotter]
zeg maar waar je al die, die, uhm, uh, tech bros, uh, mee bezig ziet is kijken of je van die cryptofirma's kunt runnen die zichzelf helemaal aansturen met AI.
Dus dan is er een investeerder die beslist om ergens geld in te stoppen en die zegt dan gewoon: ga maar bedenken hoe je hier meer geld van gaat maken.
En dat, dat ding gaat dan zijn eigen bedrijfje oprichten met zijn eigen medewerkers. Mhm. Maar dat zijn vaak wel hele eendimensionale Nog wel. Informatiegedreven.
Nou, en ik, dus, en hierin ga ik, ga ik je een soort van terugduwen op, op een manier dat ik eigenlijk denk: o, wat grappig, nu ben ik aan het terugduwen op jou. Kom maar.
Nee, maar ik, ik denk dat, uh, laten we zeggen solar farms. Ja, en dan even, uh, nog redelijk fysiek gemakkelijk.
Dus, uhm, een, uh, stuk land in Nederland wordt beschikbaar gesteld om daar een zonnepaneelpark op te maken. Ja.
En dan wil je eigenlijk, uh, even in dit voorbeeld: er wordt een uitvinding gedaan door de 10.000 synthetische onderzoekers van DeepMind naar een nieuwe stof die zonnepanelen 33 keer zo proce-- nou ja, enorm efficiënt maakt, whatever.
Twee keer zo efficiënt. Dat zou echt trouwens niet normaal zijn. Maar goed, whatever. Dan is het zo: oké, die hebben daar een resultaat van.
Dat wordt dan doorgestuurd naar de zonnepanelenfabriek en dat wordt niet doorgestuurd in pdf-vorm, want die zonnepanelenfabriek wordt ook helemaal gerund door synthetische entities. Ja.
Dus die doen dat gewoon in de taal die ze met elkaar het liefst spreken. Ja. Daar-- en dus wij hebben met elkaar inmiddels afgesproken: daar hoeft geen human in the loop.
Dus het overleg tussen het onderzoeksteam en het productieteam duurt ongeveer drie seconden en ze zijn up to date.
Uh, dan beginnen daar de machines ineens spontaan te draaien, klappen daar zonnepanelen uit, komen daar zelfrijdende vrachtwagentjes met aan allebei de kanten vijf humanoids En de humanoids leggen het op het dak. Ja.
Klaar. Nou ja, die leggen het in het grasveld, want dat scheelt nog een hoop. Park. Ja, en dan, en dan, en dan, uh, boren ze dat allemaal aan elkaar daar. Die worden weer opgehangen aan de zijkant van die wagen.
Die rijdt weer terug. Dus wat lul je nou met je human in the loop? Nee, maar di-dit wat wij nu hebben beschreven even met z'n tweeën. Duurt nog wel even. Ja, daar zou je verbazen bij mij.
Hier zet ik nog wel, tromgeroffel, 20 jaar op. Oké. Op, voor deze hele cirkel. Omdat het technisch nog te complex is.
Maar, uh, en, en, en hier ga ik, uh, ja, ik vind het niet erg om, uh, hier om, uh, in de toekomst misschien een beetje, nou ja, uitlachen is niet zo netjes, maar dat mensen glimlachen om dat Wietse dat toen dacht.
Het stukje van dit verhaal waarin er zelfrijdende vrachtwagens komen waar humanoids uitlopen, die de zonnepanelen uit de vrachtwagen maken, op het, uh, pakken, op het grasveld aan elkaar doen.
En dan dat, dat er alleen maar één iemand met een tablet bij staat, terwijl daar een compleet. Precies, dat is de human in the loop. En dit geloof je wel. En dan zeg ik: in 10 jaar. Ja. En dat is best wel radicaal.
Nee, je stelt je zeer kwetsbaar op. En de luisteraars waarderen dat. U mag hierom glimlachen. Ja, maar dat is prima.
Als we over 10 jaar nog steeds met z'n allen in Teams zitten en nog steeds niks werkt, [gelach] dan vind ik het helemaal oké. We hebben nog steeds brother laserschrijvers die het niet doen. Ja, met z'n humanoids, man.
[gelach] Is oké. Sterker, sterker nog, dat, dat geeft mij een hoop rust.
[lacht] Maar ik, ik, ik, ik, ik zeg echt een, uh, uh, uh, minder, of het is het een, uh, meer dan, uh, uh, de 30, 40% kans in mijn hoofd dat dit binnen 10 jaar realiteit wordt.
Ik vind die lawinehekken plaatsen wel een, een interessante manier om erover na te denken.
Dus we hebben het over het, uh, we hebben het over een lawinehek gehad waarin consumenten alsnog authentieke menselijke ervaringen blijven verwachten, ondanks dat technisch dingen opeens wel kunnen.
Uhm, een, een an-, een variant op dat la-lawinehek zou kunnen zijn, bijvoorbeeld in de rechtspraak, dat er processen zijn waarbij we gewoon niet tolereren dat een, dat een beslissing wordt genomen door AI.
Ook als het kan. Dat we het daar heel snel over eens zijn. Dat een rechter niet, uh, dat de beslissing niet genomen moet worden door de AI, maar dat daar een human in the loop is.
Ja, ik zou mijn, mijn kartonnetje bij een demonstratie zou zijn: dat het kan betekent niet dat het het moeten doen. Precies. Dat vind ik hier echt. Ja. Ja, uhm, dat kan, maar dan is het nog steeds, uhm.
Maar ook binnen de overheid is het denk ik heel lastig om te voorspellen hoe groot die hele publieke sector blijft. Dus, dus dan heb je het over de klap die de economie krijgt.
De publieke sector is een enorm onderdeel van de economie. Ik vind het ook heel moeilijk om te voorspellen, uh, dat, zeg maar, heel veel werk binnen de publieke sector kun je ook net zo goed, uh, met AI overbodig maken.
Maar het is ook wel juist weer de sector die, waarvan je zou kunnen zeggen: nee, daar beginnen we niet eens daar.
Je kan ook weer zeggen: juist wel, want de overheid moet betrouwbaar zijn en daarmee effectief zijn en daarmee, daarmee moet je AI gebruiken, want het is totaal vastgelopen.
Kun je ook beargumente-- maar je zou juist ook kunnen zeggen: nee, dit is waar we de, dit is waar we het remmen, zeg maar. Nou, misschien.
Die, die, die private sector gaat helemaal los met iedereen ontslaan, uh, tijdens eco-, tijdens economische groei. Uh, maar we gaan juist het, uh, we gaan het stutten door de publieke sector authentiek te houden.
Ik weet niet, misschien gaan we dat soort dingen wel krijgen.
Nou ja, en ik denk dat we, uhm, tot nu toe minder gewend zijn, uh, binnen technologie, software, systemen, apps, apparaten, hè, alles met elektriciteit erdoorheen en informatie, de IT-sector, om daar heel erg te stutten en heel erg terug te duwen en zo.
Dat is gewoon niet zo prettig. Dat hebben wij het al heel vaak met elkaar over gehad. Ja. Dat, daar moet je nou, dat is nou echt het stukje van, van, van de private sector waar je met je poten vanaf zou moeten blijven.
Want innovatie en we gaan dingen oplossen. Ja. Terwijl we op andere gebieden als, uh, medicijnen het een en ander, uh, echt wel aan het reguleren zijn. Ja.
Nou, de, de vraag is: nu zijn er nog niet zo, ja, ligt eraan aan wie je het vraagt, maar nog niet breed grote impact, uhm, is er nog niet brede grote impact te meten van AI. Want ik lees de onderzoeken ook.
Ik ben ook benieuwd naar de grafieken van het CBS. Ik zie het nog niet heel groot gebeuren.
Ik zie wel, uh, prognosesEn dat nu een beetje het aantal de vraag naar het aantal junior programmeurs in de saam-, in de, uh, arbeidsmarkt aan het afnemen is terwijl wij hier zitten.
Hè, een van de eerste kleine tekenen van de effecten van die, uh, coding tools op junior niveau. Maar op andere plekken is het nog steeds: kom maar door met die AI's, want ik kan mensen niet aannemen, hè.
Dus de, de honger naar personeel is gigantisch.
Uhm, ik denk dat op het moment dat er wel effecten meetbaar worden, uh, en niet alleen maar meetbaar in grafieken, maar door de mensen in de samenleving zelf die banen gaan verliezen of zo vaak overgeswitcht zijn van een nieuw takenpakket binnen hun bedrijf dat ze er een beetje moe van worden.
Want ik ren van de ene naar de andere taak die, uh, ver-verdwijnt. Dat er dan wel een roep gaat komen om, uh, op, ja, dit, dit moet, dit moeten we wel op een bepaalde manier reguleren nu.
Uh, en dat reguleren, uh, dat zou er zo uit kunnen zien, dat, dat haalde ik een beetje uit jouw verhaal net, dat er plekken zijn waar wij misschien, uh, AI niet willen of nog niet willen of alleen maar een klein beetje willen.
Ik bedoel even een rare anekdote: ik was laatst in de sauna. Daar zat iemand met een smartphone in een bubbelbad tv te kijken op die smartphone.
En ik, ik da-, ik dacht ineens: ben ik nou, uh, hè, dit wil ik helemaal niet. Nee. Dus los van even de camera, dat, dat is nog even daargelaten. Het is gewoon onprettig als jij qua privacy daar met je camera gaat zitten.
Maar ik dacht: hè, mens, zit jij nou met je koptelefoon op hier naast mij in de sauna? Hou eens op. Nou is die telefoon echt overal. Ja. Dus ik, ik zei: even vriendelijk verzocht, zou je even ergens anders willen zitten?
Ik ben zelf ook telefoonverslaafd. Ik snap je, maar hi-, dit is gewoon te ver. En dat is een van de weinige keren in mijn leven dat ik merkte- Hier trek jij de grens. Ja, ja, blijkbaar dus ook nog.
De sauna is blijkbaar de- Zelfs Wietse Hagen heeft een grens. Telefoonverslaafde Wietse Hagen heeft ook nog een grens.
Maar ik denk dus dat we, uh, zeker na, nou ja, goed, als het op een gegeven moment, het, nee, het hoeft niet eens fysieke vormen aan te nemen, hè. We kunnen het gewoon blijven hebben over een Teams meeting.
Een nieuwe persoon wil zich toevoegen aan jouw call. Je klikt erop en dat is iemand die eigenlijk niet bestaat. Dat jij eigenlijk net eerder in het gesprek al zei: daar zit al weerstand. En niet alleen bij jou. Mhm.
Van: nee, dit, dit wil ik niet. Mhm.
Uhm, e-en de persoon, het klassiek voorbeeld inmiddels in de AI, uh, uh, in het AI-debat, maar je komt binnen bij jouw eigen moeder of oma of buurvrouw en die wordt op dat moment gewassen door een humanoid.
En dat jij zegt: dit willen we niet. Nee. Denk je dat er nieuwe sectoren gaan ontstaan door AI?
Dat wordt altijd gezegd door, er zijn allemaal van achtige types die zeggen: luister, is niet, dit is eigenlijk een ander lawinehek. Er is niet zoveel aan de hand, want er, er ontstaan gewoon nieuwe industrieën.
En daarmee, uhm, is er alsnog behoefte aan mensen die werk doen. Want in die nieuwe industrieën, uh, die we ons nu nog helemaal niet kunnen voorstellen, gaat ons, ons, ontzettend grote werkgelegenheid ontstaan.
Maar die, uh, de reden dat ik op een of andere manier, dit is de eerste keer dat ik hierop reageer, want ik krijg deze zo vaak en dan reageer ik er niet eens op. Oké. Omdat ik denk: wat een onzin argument. Oké.
Ja, maar ik, het, d-d-dus- Dat is scherp. Nee, maar ik bedoel- Spannend wat er nu gaat komen. Nou ja, uh, [lacht] ja, het is onverwacht scherp. [lacht] Nee, ik zit gewoon, ik zit.
Kijk, het, het is toch een beetje gek om te zeggen: jouw baan wordt vervangen door een technologie die minimaal even slim en kundig is, maar eigenlijk nog kundiger dan jij. Ja.
En, en trouwens even kundig, maar 24/7 beschikbaar, geen pensioen, bla, bla, bla, is al best wel een flinke, uh, uh, concurrentie voor je, hoor, kan ik je vertellen. De baas is blij.
We hebben geen superintelligentie nodig, hoor. Gewoon iets wat stabieler is dan jij en goedkoper. Ja. Ja, dat is genoeg. Uh, en dan, m-maak je geen zorgen als jouw complete takenpakket, dus functie, vervangen wordt.
Daar ontstaat nieuw werk. En dat nieuwe werk voldoet dan aan de lawinehekken van Alexander Klöpping en Wietse Hagen, namelijk authentiek. [lacht] Een plek waar geen AI mag zijn.
Want je gaat mij toch niet vertellen dat daar dan nieuw werk ontstaat wat AI niet kan of zo? Daar loop ik gewoon op vast.
Dit is misschien echt een beperking in mijn denken of zo, maar ik denk: als die Barbapapa eenmaal binnenloopt, dan ga je toch niet zeggen: ja, maar er komt dan nieuw werk wat die Barbapapa niet kan, die we net trouwens ook zeven van de twintig taken binnen dit bedrijf hebben laten overnemen.
Uh, uh, da-da-dat is een compute in mijn hoofd. Maar nu wij het een beetje, uh, uh, neer hebben gezet. Je zou kunnen zeggen, bijvoorbeeld, ik denk even, e-heel simpel, hè. Uh, er is straks meer tijd.
Dat is een van de verwachtingen die mensen scheppen of die mensen schetsen, is, uh, we gaan naar een, een werkweek die korter is. We gaan minder lang werken op een dag.
We gaan 6 uur maar werken op een dag of wat dan ook. Daardoor is er meer vrije tijd. En die vrije tijd gaan we invullen en ook op een, op een manier die wezenlijk is in de economie, namelijk door ons te vermaken.
Bijvoorbeeld door op een terras te gaan zitten waar ik niet bediend placht te worden door een humanoid, Wietse Hagen. Ik wil dat dat de mens is die mij bedient.
En als ik naar een terras, uh, moet waar een humanoid mij bedient, dan ga ik niet naar dat terras. Punt. Ik wil namelijk gezelligheid. Ja, dat snap ik.
Maar ik denk dat waar we, wat we nu een begi-, beetje beginnen aan te raken in dit gesprek, vrij laat, maar ik besef het me nu pas en er zijn mensen die dit zijn aan het, aan het schreeuwen naar ons al dit hele gesprek.
Basisinkomen. Ja, nee, maar i-precies, is dit nou een existentiële discussie die we hier hebben of een economische discussie? Mhm.
Zijn we, zi-, want je kunt nu ook namelijk vanuit het publiek de vraag roepen: hé gast, even tussendoor, hoor, maar w-waarom was het ook alweer belangrijk dat iedereen aan het werk is? Ja.
Want jullie zitten nu heel de tijd soort van te roepen: Ja. hoe zit het nou met al die banen? Zonder eigenlijk uit te leggen waarom het een probleem zou zijn als die banen er niet meer zijn. Ja. Toch?
Nee, ik heb veel in de FT gelezen over dit onderwerp en het gaat wel een beetje uit van een kapitalistisch systeem. Ja, dat is wel de, dat is wel de ondergrens die ik heb.
Nou ja, ik, ik moet zeggen dat ik hem vaak tweeledig aanvlieg, namelijk, e-zowel economisch als existentieel. Ja. Dat ik zeg: kijk,
op het moment dat Alexander Klöpping zich graag laat bedienen op een terras, dan staat daar iemand anders tegenover. Ik vind het zo erg. Nee, maar, wa, zeg het maar gewoon, want met jou nog velen. Ja, ja.
Ja, en ik laat me ook wel eens bedienen, dus laat dat duidelijk zijn. Ja. Er zit geen engel aan tafel hier of zo. Uhm, uh, jij zit op het terras. Dan zeg jijUh op je. Dien mij.
Nee, [lacht] dat is hoe jij tegen mijn chatbot praat. Ja, precies. Ja, laat het- Als het een humanoid zou zijn, zou ik een stuk minder vriendelijk zijn. Dit is geen humanoid, want het is iemand die jij- Een mens.
Ja, jij, want dit was jouw hele argument dat er nog werk was, hè, dus het kan geen humanoid zijn. En die zegt dan tegen jou: joh, waarom uh, waarom zou ik dat voor jou doen? Dan zeg jij: nou, jij werkt hier.
En dan zegt die persoon: ja, maar nu ik hier zo sta, begin ik me ineens af te vragen: waarom ik hier eigenlijk werk. [lacht] Ja, en dan zeg jij: nou, krijg je niet betaald dan?
Ah ja, nou je het zegt, ik uh krijg hier mijn salaris en zonder geld kan ik niet eten, dus ik ga jouw biertje halen, meneer Klöpping. Het was weer even helder gezet waarom die persoon daar stond.
Het kan ook zo zijn dat, dat die persoon antwoordt: ik ga graag dat biertje voor je halen. Ik heb namelijk een eigen brouwerij in het centrum van Amsterdam. Dat doe ik uit pure liefde en plezier.
Ik maak de meest gave biertjes. Dat doe ik trouwens met AI, met biologisch synthetische supergist. En uh, joh, ik ga dat biertje lekker voor jou halen, want het is voor mij gewoon een soort werk. Levensvreugde. Cosplay.
Ja. Ik speel hier uh, uh, uh, uh, barretje. Nou, by the way, ik zeg dit nu lachend. Die mensen gaan bestaan. Jazeker. Honderd procent. Twijfel ik ook niet aan. Ik denk dat- Zou ik ook doen.
Ik zou ook podcasts blijven maken als er niemand meer luistert. Maar niet alle banen zijn zo leuk en prettig als dat [lacht]. Nee. Dat mensen ze graag nog gratis zouden cosplayen. Ja.
Dus uiteindelijk wordt dan geld ingezet als, ik zeg, ik maak nu even een cynisch beeld, maar als dwangmiddel om te zorgen dat mensen op komen dagen om 9.00u 's ochtends of om 7.00u 's ochtends bij de kroeg om dat biertje aan, ja, nou niet [lacht] dat koffietje in de ochtend en in de avond het biertje.
Oké, maar laten we die kapitalistische kant dan eerst even uitpakken.
Denk je dat er, uhm, dat dit leidt, is dit onherroepelijk, dat dit leidt tot nog meer concentratie van een aantal bedrijven die de baas zijn en voor de rest
krabben, wij, wij zijn eenvoudige krabbelaars in ver-, in, in vergelijking met die twee, drie techbedrijven die de beste AI maken. Maar kijk, ik heb het eerder gehad over die rebalancing van die computergame, hè.
Dus dat is een spel waar, er zijn allemaal regels en die kloppen op een gegeven moment niet meer. En de spelers worden boos. Ja. Dit is niet leuk. Ja. Dit is niet meer eerlijk. Ja.
Bijvoorbeeld kan, ik kan niet eens, ik kan helemaal niet meer winnen. Ja. Hè, en de kapitalist zou zeggen: ik kan niet meer winnen en de consument zou zeggen: ik kan niet meer eten. Ja. Dit spel moet gestopt worden.
Alexander heeft de Kalverstraat, stop monopolie. Dan zijn er verkiezingen en dan worden daar nieuwe regels afgedwongen. Dat is in een positieve zin. Ja.
In de geschiedenis zijn het vaak revoluties geweest die dat soort, die het hele monopolyspel letterlijk op zijn kop door de kamer hebben gegooid. En toen ontstond daar weer wat nieuws. Ja.
Nou, ik ben zelf minder enthousiast over revoluties. Een hoop bloed en gedoe, uh, dus ik ga eerder voor, uh, evolutie als in: er moet een nieuw plan gemaakt worden.
Hier moet een balancing, een balancing, uh, uh, update gedaan worden waarin we uit gaan vinden met elkaar. En ik, hier zijn wel voorbeelden van die ik nu niet zo kan opratelen. Helaas.
Niet omdat ik niet wil, maar dat, dat zou niet kloppen, dus dat moeten we even voor een ander moment bewaren. Maar [slikt]
zie het als, als je een spel hebt en ik haal expres spellen aan, want dan kan je een beetje speltheorie erbij halen. En speltheorie is hartstikke oud.
Dat gaat erover dat je een soort simulaties zou kunnen draaien van systemen waarin je stukjes hebt en poppetjes en regeltjes.
En dan zeg je: oké, wat zou er gebeuren als er 4% werkloosheid is en uh, en uh, de, het geld op deze manier verdeeld wordt binnen dit kolonietje van gesimuleerde samenleving. Dan kan je een beetje aan schuifjes draaien.
En zolang je die schuifjes een beetje niet te radicaal heen en weer draait en niet te snel, kan zo'n systeem, hè, zo'n ecosysteem, zo'n spel kan blijven draaien. Er kan een ongelijk spel zijn.
Er kan zijn dat een groot deel of een klein deel heel veel heeft en een groot deel heel weinig heeft. Zolang die verhoudingen daartussen redelijk zijn, heb je niet dat mensen echt heel erg gefrustreerd worden.
Ik sla nu even heel erg plat hoe samenlevingen werken, maar ik denk dat de meeste luisteraars wel begrijpen wat ik bedoel.
Als het op een gegeven moment is dat bijna niemand meer te eten heeft, behalve een hele kleine groep, dan zit de geschiedenis vol met dat die kleine groep dat dan gaat halen. Dat is gewoon wat we doen met elkaar.
Dat is niet prettig. Ja. Dus je moet het met elkaar een beetje verdelen. Dan kan je zeggen: oh, Wietse is zo naïef, die denkt dat we dat allemaal perfect moeten verdelen.
Hij is echt een politieke filosoof, uh, uh, maar dan van de Temu, uh [lacht] Temu-filosoof. Temu-communist. Ja, nou ja, oké, weet je, dat is even niet mijn punt.
Mijn punt is: er zijn politieke, uh, systemen en sociale contracten en regels hoe we met elkaar omgaan. Die hebben we in Nederland, die hebben we in andere landen regelen ze dat anders.
Ik denk dat hoe we het nu met elkaar hebben afgesproken met de, uh, introductie van een mensvervangende technologie in de kennissector en mogelijk later ook fysiek op redelijk tempo, dat de, de spelregels zoals we die nu met elkaar hebben afgesproken niet meer voldoende zijn, niet meer passen bij die nieuwe realiteit.
Je moet wel, uhm, kijk, als je, als jij een voetbalspel speelt, uh, uh, en, en zwaartekracht stopt, zeg maar, dan zal je toch echt wel even andere regels voor dat nieuwe floating voetbal moeten gaan verzinnen, zeg maar.
Uh, en dan kan je soort van zeggen: nee, uh, d-dat kan niet of zo. Dat, dat, ja, dat is on-- kom op, beetje fantasie jongens, uh, dat we daar een betere verdeling van maken. Nou, uhm,
ik denk dus dat we nu, uh, uh, op een punt aan het komen zijn waarin, uh, laten we het dan over heel concreet bijvoorbeeld efficiency hebben. Op het moment dat jij,
uh, een bedrijf runt waarin veel bedrijven zitten op efficiency en organisaties ook, uh, bepaalde bedrijven veel meer dan andere.
Uh, en jij meet die efficiency, hè, dan zou je kunnen zeggen als je een ondernemer vraagt: joh, wat is voor jou, uh, de hoeveelheid efficiency die prettig is? Zullen ze zeggen: ongelimiteerd.
Je kan eigenlijk, je moet het gewoon zien als het noorden. Dat is gewoon waar jouw kompas naar wijst. Efficiency. Nou, dan kom ik binnen.
Dan zeg ik als irritante techniekfilosoof: wat doe jij nou als je ineens op de Noordpool bent? Wat als jij, als het, wat als het efficiency, uh, uh, de efficiencymissie lukt? Wat als we daar ineens staan met z'n allen?
Het is gelukt. Het is ultiem efficiënt, zeg maar. Uh, da-, nou, dan wordt er altijd teruggelachen naar mij op een half vriendelijke manier van: jongen, dat gaat helemaal niet werken.
Uh, als in dat gaat helemaal niet gebeuren, dus ik wil hier helemaal niet met jou over praten.
Terwijl mijn punt is dat ik zeg: nouOp een gegeven moment heb je, uh, zo'n, uh, uh, gave, uh, uh, leuk of zo'n efficiënte machine gemaakt, hè, van, van, zeg maar op een gegeven moment is Ahold, uh, inclusief Bol en Albert Heijn zo'n fantastische machine
dat, uh, dat de boodschappen gewoon bij jou thuis naar binnen vliegen, uh, dat, uh, dat, dat de eieren opgeraapt worden door een computer en dat uiteindelijk dat he-, dat die wat wij net beschreven met die zonnepaneelketen, zeg maar no humans in the loop.
Ja. Op een gegeven moment heb je zo'n ultiem Ahold systeem gebouwd dat je je kan afvragen: uhm, er moeten toch ook nog mensen wel die spulletjes kunnen kopen dan bij al die grote ondernemingen? Ja, precies.
Waar is de koopkracht als niemand een baan heeft? Ja. Daar maak ik me dan wel een beetje zorgen om in dat spel. Ja. Ja. Ja.
Alleen terecht denk ik dat het zo is dat deze discussie die wij nu voeren, waarin ik dus enorme sprongen neem met, uh, nee, geen humans in the loop meer, ultra efficiëntie, et cetera. Ja, uh, dat is wel een beetje, uh.
Ja, dat is niet, uh, niet twee jaar, uh, dat is niet twee jaar van ons verwijderd. Nee, dus dat is, uh, dat, dat is een beetje, beetje fantast, zeg maar dat, dat. Ja.
Ik, ik denk alleen dat, uh, stel dat we dat mijn scenario ook zien als een soort North Star, hè, een plek waar we nooit gaan komen, maar wel naar onderweg zijn.
Dat mijn zorg is van: er zijn punten in die weg ernaartoe waar die balans onderling tussen de verschillende partijen in het spel in zoverre niet meer kloppen dat je een balancing update moet doen waarin je wat gaat schuiven.
Ja, en daar zou basisinkomen zou daar een deel van kunnen zijn. Want dit is waar Altman ook altijd over begint. Ja. Over het basisinkomen. Dat is ook een soort van alternatieve route.
Maar ja, kijk, als, als je, als je, als je zeg maar muntjes nodig hebt om het spel te laten werken, maar mensen hebben geen mogelijkheid binnen dat spel om aan die muntjes te komen, dan zou je ze moeten gaan uitdelen om het spel te laten lopen, zeg maar.
Het vloeit niet meer, hè, het hele systeem. A-a-als het, als er geen, uh, uh, muntjes verdiend kunnen worden, hè. Uh, ja, ik, ik heb zelf wel een zorg, uh, bij ideeën als basisinkomen.
Wie gaat dat basisinkomen dan uitdelen? Op basis van wat? Want er zit dan weer een enorme centralisatie achter die mij weer een beetje achter de oren krabbelen.
Ik, ik las, uh, economische, een economisch historicus van MIT. Die stelt dat er in wezen twee paden zijn om nu te kiezen.
Pad één is het automatiseringspad, waarbij AI wordt vooral wordt ingezet om mensen te vervangen waar mogelijk.
Uh, en in dat pad, wat in Silicon Valley overigens nu de hele tijd gevolgd wordt, wordt het kortetermijneffect van efficiëntie en winst gevolgd en gemaximaliseerd, maar leidt dat voorspelbaar tot minder banen en een verschuiving van inkomen, uhm, van arbeid naar kapitaal.
Dus, uh, een soort van winner takes all economie. Logisch gevolg van de huidige setting. Precies. Dit is eigenlijk het pad waar we nu op zijn. Precies. En het tweede pad is het augmentatiepad.
Is lelijk in het, in het Nederlands, maar bij gebrek aan een beter woord. Al wordt, uh, AI wordt gebruikt om al-- AI wordt gebruikt om mensen te ondersteunen en nieuwe taken voor mensen te creëren.
In dit scenario blijft de menselijke arbeid centraal staan, geholpen door AI om productiever en creatiever te zijn. Dit pad kan leiden tot nieuwe industrieën en rollen die we ons nu amper kunnen voorstellen.
Er zit, er zitten heel veel echo's in van het gesprek wat we hiervoor gehad hebben. Net zoals de komst van internet banen creëerde, webdesigner, social media managers. Je, je wil ze niet meer wegdenken.
Hij zegt: we moeten bewust kiezen voor AI die mensen versterkt in plaats van vervangt, anders glijden we automatisch het va-, het pure automatiseringspad, uhm, op. Maar wie gaat dat, wie gaat dat garanderen dan?
Dat, dat, dit is zo'n grote vraag. Dit is volgens mij, uuuh, hij zegt gewoon: dit is, de toekomst is maakbaar. Uhm, uh, je, je maakt beleidsbeslissingen. Het is niet, we zijn niet als mensen,
uhm, een soort van onwillige of soort van willoze diertjes. Zeker. Nee, dus, dus oké.
Je kunt die dystopie van massawerkloosheid, uh, soort van voorhouden als iets onvermijdelijks, maar je zegt tegelijkertijd ook, uh, d-d-de herbalancering is nodig en dat is dus beleid.
Wat ik wel interessant vind en ja, ik pak het, uh, woord, het on-, on-, onge-, onge-, het knullige woord, ik kom er amper uit: augmentatie. Augmentatiepad. Ja. Pad twee [lacht]. Ja.
Ja, uh, dus, uh, mensversterkende technologie. Uh, dit, dit is een beetje full circle, uh, van ons gesprek. Dank je wel daarvoor. De, uhm, ik denk dat, uh, de, wat nu AI heet in ons gesprek [klikt met tong]
op de kort tot midlange termijn een mensversterkende technologie is. Even nog niet oordeel goed of slecht, want versterken voelt als positief. Het brei-, je kan meer, oké.
Meer nare dingen doen, meer leuke dingen doen met AI. Net als dat je dat kon met het internet. Net als dat je dat kon met de fiets.
Ja, dus, want nu wordt heel even makkelijk in jouw verhaal wat je net leest internet en AI aan gelijk aan elkaar gesteld, hè.
Het is levensgevaarlijk, maar goed, levensgevaarlijk als in: dat is denken dat een tak hetzelfde is als een levende slang [gelach]. Absoluut, absoluut absurd. Maar goed, maakt niet uit [beiden lachen]. Volgens mij.
Ja, oké. Ja. Het wordt niet gelijkgesteld. Het wordt gezegd: het creëerde nieuwe banen. Dat ka-, zou hier ook kunnen gebeuren. Verschil tussen een opgezette tijger en een levende tijger. Nou ja, oké. Kan ik je vertellen.
Maar goed, in ieder geval die, uhm, uh, die-- het is wel zo dat, uh, al die AI-achtige technologieën die we nu hebben, waaronder onze taalmodelletjes, ChatGPT, noem het allemaal maar op, gedragen zich op dit moment in de tijd terwijl wij nu opnemen als, uh, augmentatie.
Namelijk dingen die ons wat sneller maken. Zeker. Wat slimmer. Het is gewoon zo. Ja. Zo zetten wij ze ook allebei met een hoop lol in ons leven in. Iedere dag. Al-- en da-, zolang dat zo is, ben ik redelijk relaxed.
Eerlijk. Uh, het moment dat we, uh, komen naar, uh, vervangende technologieën, hè, waar we volgens mij een beetje de lans al voor gebroken hebben, wat gebeurt er dan?
Nou, de chauffeur komt niet van het paard in het paard-en-wagen in de auto terecht, maar is helemaal weg.Hè, dus er is een auto, letterlijk. Ga maar eens kijken naar de filmpjes van Waymo.
Er zit een stuur die draait in het luchtledige. Hebben we al. Nou, ik denk dat daar een stap gemaakt wordt.
Het moment dat die bestuurder, die, die mens achter het stuur vandaan gaat, dan moeten we allemaal als het ware de videoband, eh, ik ben oud, de videoband even op pauze zetten. Pauze.
Hé, wacht even, wat gebeurt hier nou? Want volgens mij waren, het was een technologie die ons ging versterken. En nu zie ik eigenlijk technologie die ons over begint te nemen.
En dan kun je zeggen: maar dat was de pinautomaat ook al. Overnemen op een manier die te generaliseren is. Van auto naar bakker naar leraar naar helpdeskmedewerker. Dat maakt het verschil dus.
Mensvervangend in een, in een Barbapapa-achtige manier, breed vervangend. Ja. Dan zeg ik: stop. Pauze. Even wachten. Is het niet-- we kunnen nu een aantal dingen doen, hè.
Als, stel dat we die pauzeknop hadden en we konden even met elkaar overleggen in die pauze, dan, dan zitten we nu met elkaar te doen. Dan zou ik zeggen: we kunnen een aantal dingen doen.
Hopen dat deze technologie lineair door druppelt de toekomst in en steeds sterkere augmentatie gaat doen. Dan zijn we redelijk safe. Klinkt als een eerdere automatiseringsgolf.
Dat kunnen we, dus, dus dat betekent gewoon wachten en hopen. Optie twee is: we kunnen deze technologie reguleren om de technolo-, technologie, uh, kunstmatig, even slecht woord- Zware vraag, ja.
Nou, op de plek te houden van een versterkende technologie. Ja, precies, ja. Dus dan kan je, we hoeven wat mij betreft geen datacenter uit te zetten.
We zeggen dan: er zijn plekken waarin AI en hoe AI niet toegepast mag worden, want dan wordt het zo'n andere technologie. Ja, maar dat is dus het effect van zo'n robotbelasting.
Ja, dus wat Bernie Sanders en Bill Gates zeggen. Ja, die zeggen dus een, een, een, zoals een mens, menselijk werk belast moet worden, zou je dat eigenlijk ook voor een robot, uh, kunnen doen.
Daarmee maak je dus én extra omzet voor allerlei sociale programma's. Want dat is dus eigenlijk het, het breder maken van die uiterwaarden,
uhm, om mensen die dus hun baan verliezen alsnog met menselijkheid, uhm, een beetje toe te treden, zullen we maar zeggen, als maatschappij.
En aan de andere kant zorg je ervoor dat er minder grote incentive is voor industrieën om mensen door robots te vervangen. Nou, dan zou ik nog zeggen dat dat eigenlijk stap drie is. Dus, é-één is: hopelijk komt het goed.
Of, of, of houding één is: hopelijk komt het goed en blijft het een versterkende. Ja.
Twee is: uhm, het kan wel, uh, uh, robotachtige vu-vormen aannemen en mensen vervangen, maar dat willen we niet, dus dat gaan we, uh, wettelijk verbieden. Aha.
Dus ook al kan, ook al kan die auto zelf rijden, dat mag niet. Aha. Taxi's mogen niet zelf rijden, want anders zijn alle taxichauffeurs hun baan kwijt. Verboden. Dat is twee.
Drie is: het mag wel en we gaan het ook wel doen, maar- Dat moet ook wel, want het is een wereldwijde economie en landen concurreren ook met elkaar. Voelt als een redelijk scenario, scenario drie. Ja. Maar wacht even.
Ook al gaan die auto's allemaal zelf rijden en raken al die taxichauffeurs hun baan kwijt. Iedere taxichauffeur krijgt de inkomsten van die auto. Juist. Hè, dat wat, uh, of, uh, een deel inkomsten toege-toegedeeld.
Er zit belasting op die auto, op die robot. Ja, dit is die herbalancering waar jij het over hebt. Ja, game update. Anders dan is het, uh, winner takes all en, en, en komt er grote ongelijkheid.
Is voor niemand leuk, hoor. Per definitie tot revolutie. Nou ja, dat is gewoon geen prettige wereld om in te leven. Ja. Bill Gates zegt dus ook: by slowing automation just a bit. Dit is een quote.
Uh, Gates believed communities and governments could better adapt to the economic disruption. Ja, dat ecosysteemargument. Precies.
He placed the responsibility squarely on governments stating that the businesses alone couldn't address rising inequities.
Dus di-dit is dat: de spelregels veranderen voor bedrijven omdat je niet bedrijven, je niet van bedrijven kan verwachten dat ze dit, uh, spelletje eerlijk gaan spelen, quote-unquote.
Ja, en wat mij betreft de rol van de governor, namelijk het systeem, hè, even gezegd in, uh, uh, in cybernetics.
Governor is daar een systeem dat gekoppeld is aan het gehele systeem en automatisch eigenlijk naarmate het systeem op stoom komt en te groot tempo gaat doen, hè.
Dus het is in het geval van een stoommachine, als de stoommachine zichzelf bijna begint op te blazen door hoe hard ie gaat, gaat de governor automatisch de stoom een beetje af laten nemen of in dit geval de, de, wat, wat het voedt, zodat het geheel wat rustiger gaat draaien.
Die zet de machine niet uit, die remt de machine af. Uh, als wij merken dat het tempo en het momentum van het, of het tempo van het geheel gewoon te hoog is voor het ecosysteem om, uh, bij elkaar te blijven.
En ik vind dat niet heel controversieel. Het is alleen wel controversieel om dat te gaan lopen roepen, uh, op het moment dat wij hier zitten opnemen, dat dat eigenlijk nog wel meevalt, het, hè, dit, dat tempo.
Wij voelen dat tempo wel in wat er uitgevonden wordt, wat wij iedere week testen.
Alleen, ik denk niet dat dat tempo al qua impact zo'n hoog tempo van verandering geeft in de samenleving nu, terwijl wij hier zitten te praten, waardoor het een beetje disconnected voelt, uh, voor beleidsmakers, uh, voor mensen die bedrijven runnen die zeggen: joh, ik, uh, krijg amper Copilot aan de praat en jullie praten over zonnepaneelparken door humanoids.
Nee, 100%. En ik denk dat daar ook jouw, e-ergens denk ik ook dat jouw angst meer een uiting van dit element is, namelijk dat het niet serieus genoeg genomen wordt.
Want anders dan, er zijn oplossingen denkbaar, maar het, het feit dat niemand zich hier druk om lijkt te maken als ik jou even, als ik jouw woorden probeer te interpreteren.
Het feit dat niemand zich hier druk om lijkt te maken, is voor jou een reden om angstig te worden. Want dan wordt het dus snel onrustiger.
Terwijl als we nou die uiterwaarden breder maken, dan, uhm, dan, dan is, nou, dan is de kans op onrust misschien minder groot. Ja, en dan kan ik nog een, een, een, een strik omheen doen, als je dat goed vindt.
Uh, wat mij betreft qua metafoor is dat de reden dat ik denk dat het goed is om, uh, proactief, uh, te handelen- Ja...en niet reactief.
We zien het wel wanneer die apps uitkomen en de samenleving ingegooid worden, is omdat er een tijd is dat het cement nog nat is, uh, dat de uiterwaarden nog gegraven kunnen worden, dat het, dat de grond niet bevroren is.
Ja. En, uh, dat is een aanname van mij, dat, uh, regulerenWanneer de kaarten nog geschuffeld worden, uhm, makkelijker is Ja dan wanneer de boel al hard geworden is. Tja, moeilijk hoor.
Ja, maar en, en als dat niet zo is wat ik nu zeg, dan is er ook wel iets minder stress, want dan zou je ook wat meer, uh. Ik sta open voor het idee dat we iets reactiever om zouden kunnen gaan met deze technologie.
Wat bedoel je daarmee? Dat, uhm, mijn appel aan de luisteraar, uh, ook al is het deels een fantasie in het hoofd van, van Wietse, uhm, ik vind toch dat jullie die fantasie en mijn extrapolatie va-, serieus moeten nemen.
Want je hebt nou eenmaal fantasie nodig om proactief te handelen. Want je gaat handelen op iets wat eigenlijk nog niet zo is. Jazeker.
Ja, uh, ik sta ervoor open dat mensen zeggen: gezien, uh, de huidige ontwikkelingen denk ik dat we best wel nog genoeg tijd hebben.
Dat als de app uitkomt, moet hij nog uitgerold worden en dat we tijdens de uitrol gaan reguleren. En niet Wietse, op basis van jouw fantasietjes. Ja.
Denk je dat er nou een soort kans is dat AI ons werk nou juist menselijker gaat maken?
Dus dat we ons meer kunnen richten op dingen die echt, die we als mensen, ja, misschien meer de kern van ons zijn, namelijk empathisch zijn, creatief zijn, uhm, meer gebruik maken van je talenten in plaats van
dat we alleen maar zich in het, in, dat we ons alle-, dat, dat we toch ons verhouden tot, uhm, ja, het repetitieve omdat dat nou eenmaal moet. Ja, nou ja, uh, dat is- Op de korte termijn. Oef. [lacht] Toch?
Dit is wat jij gaat zeggen dan nu neem ik aan. Namelijk, dat gaat eventjes zo zijn. Dat gaat even heel vet zijn voordat het heel kut wordt. Nou, dat weet, weet ik niet. Dat hoeft niet zo te zijn. Uh.
Als die balancering maar op tijd komt. Ja, want, en, en, w-, dan ga ik even wat, wat, uh, hoopvol schetsen. En niet geforceerd, maar oprecht. Heel graag. Want [schraapt keel]
ik heb namelijk, uh, ook zoiets dat er ook een stukje zorg bij mij zit dat als we dit niet, uh, op, in de juiste timing, uh, vormgeven, balanceren en reguleren,
dat dat gaat zorgen voor heel veel, uh, onrust en onnodig lijden, uh, en daarmee ook heel veel, uh, tegenstand tegen deze technologie die ook mogelijk, uh, uh, medische doorbraken kan, uh, creëren. Ja.
Mensen kan laten praten die niet kunnen praten. Ik kan, uh, nog wel even door met een lijst van dingen die we graag- Die we toch wel graag willen met z'n allen Die we toch wel prettig zouden vinden met elkaar.
Zeker als het dingen zijn die we zelf eigenlijk hebben. Als je nu luistert, er zijn ook dingen jij als luisteraar nu hebt die, ma-, mogelijk dan opgelost zouden kunnen zijn. Ja.
Het is eigenlijk de oude droom van technologie, hè, de pacemaker. Is toch wel een mooi ding. Het klimaatprobleem. Noem maar op. Is genoeg te doen.
Uhm, dus het zou wat mij betreft als we een soort, uh, slechte uitrol doen, uh, hè, van, zoals Sonos gedaan heeft met hun app. [lacht] Deze metro. Jezus. Nee, maar ik bedoel, da's, da's niet best man. Nee.
Dat is reputatieschade voor de hele industrie. Mhm. Ja, dus mijn vraag is: zullen we een iets intelligentere uitrol doen? Kleine groepjes eerst, hè.
Hier hebben wij als softwareontwikkelaars allemaal methodieken voor, [lacht] dus laten we dat dan ook doen. Ja. Uhm, want als we dat dan doen, dan kan je op een punt komen-- en nu ga ik even grote sprong.
Ik heb eerder in dit gesprek aangeraakt dat hoe wij in dit spel zitten nu met elkaar, consument, uh, werknemer, producent, werkgever, al die verhoudingen die we nu met elkaar hebben, uh, die zijn vrij recent.
Uh, ik zei al: we bestaan al twee- 285.000 jaar DNA stabiel, hè. Terug in de tijdmachine kan je nog een kindje krijgen. Dat is best lang.
Nu zaten we niet de hele tijd te kijken naar de hypotheekrente en, uh, Monsterboard scrollen. Oké, dat was redelijk recent. Ja. Uh, dat is in de laatste minuut van de mensheid ontstaan.
Nou, dat betekent dat wij andere manieren met elkaar hebben van samenzijn. Daar maakte jij al het grapje over: we gaan met een berenvelletje terug naar de tijd dat we besjes aan het ke-, aan het, uh, zoeken waren.
Dat is niet per se mijn punt. Dat is een van de vormen. Ik heb zelfs zoiets: kijk, wij zijn geboren in een spel dat al liep. Jij en ik zijn geboren in een wereld die er al was.
Als jij geboren wordt tijdens een spelletje schaken, kan ik me voorstellen dat jij denkt dat alleen schaken mogelijk is, ja, met het bordspel.
Maar er is veel meer mogelijk met de mensheid dan het spelletje schaken wat we nu aan het spelen zijn.
Daar zie je al voorbeelden van soms als mensen een kleine community oprichten ergens of in de geschiedenis, hoe we anders met elkaar omgingen.
Of in sciencefiction series en boeken worden allerlei andere vormen van samenzijn geschapen. Ja. Nou, er zitten hele dystopieën bij, want dat verkoopt. Dat doet Black Mirror de hele dag.
Er zitten utopieën bij, daar lachen mensen dan de hele dag om, want zijn jullie zelf ook naïevelingen? Ja. Maar andere visies van samenzijn. Ik denk dat
wanneer je, uh, uh, kijkt naar een rol van AI als ondersteunend, mensversterkend, uh, uh, de, het idee dat het lijden verminderd wordt, uh, wat je daar dan ook, uh, onder verstaat, uh, dat de, de ware, uh, belang, de waarden die wij belangrijk vinden aan de mens een plek kunnen krijgen.
Ik, ik, ik weet het, het klinkt allemaal echt ontzettend naïef, maar ik ben wel echt, ik-- als we dit allemaal niet geloven, dan gaat het sowieso niet komen. Ja.
Dus op een bepaalde manier zal je het toch moeten gaan geloven. Ja. Of op moeten geven. Ja. En dat, dat ga ik niet doen.
Dus, uh, ik, ik de-, ik zou het echt, echt zonde vinden als we deze, uh, uh, dit, dit, dit synthetische denken, dit, dit, dit soort van nieuwe wezen wat aan het ontstaan is, uhm, op zo'n knullige, lompe manier die wereld intrappen dat we het eigenlijk de vruchten ervan ook niet kunnen plukken.
Dat zou ik echt jammer vinden. Maak je jezelf druk over je werk? Nou, ik heb gezorgd dat ik een heel breed takenpakket kan. [lacht] Uh, ja, jawel. Ik moet zeggen dat
ik, uh, bij lezingen is het altijd een grapje naar mij van: ja, weet je wel, volgende keer dan, uh. Tuurlijk, en terecht. Zetten we jou gewoon, uh, op een speaker. Ja. En dan, uh, kunnen, kan het in.
Trouwens, iedereen krijgt een persoonlijke link op zijn of haar tempo. Mhm. Is heel prettig, want je praat veel te snel. Uhm.Ja, ik vind dat wel ingewikkeld merk ik, want, uhm,
tot nu toe heb ik het geluk dat nog weinig van wat ik leuk vind is geautomatiseerd. Uhm, [klikt met tong] dus ja, ik als programmeur programmeer ik helemaal niet graag.
Ik wil gewoon, software is mijn middel om tot een doel te komen. En hoe sneller dat gaat en hoe breder dat kan en hoe gaver dat kan, hoe mooier ik het vind. Dus
dat, dat is ook denk ik het, het vreemde enthousiasme dat luisteraars misschien bij mij voelen van: jeetje, je maakt je zo'n zorgen, maar je vindt het ook wel vet toch?
Weet je wel, die, die, die nieuwe, uh, beeld-, uh, generatie van, uh, OpenAI vind je toch ook wel tof.
Daarin heb, heb ik het gevoel van: ja, ik, ik ben een, uh, ik heb een vrije geest die met heel veel ideeën tegelijk komt. Dus, uh, ja, hoe meer tools je mij geeft om daar uiting aan te geven, hoe gaver.
Ik zou het bijvoorbeeld ook vet vinden om synthetische podcasts te maken. Maar ik vind dit heel gek, want aan de ene kant zeg je, uh, uh, zeg maar: de hele keten bij die bedrijven wordt overbodig gemaakt.
En we hebben net geconstateerd dat het onderscheid tussen, tussen baan en, en taak eigenlijk een beetje een onzinnig onderscheid is.
En nu zit je te, te zeggen: ja, maar ik ga een synthetische podcast maken, dat is wel werk. Dat is toch geen werk? Dat gaat die computer toch ook doen dan in deze redenering? Nou, dus dan is het wel belangrijk, uhm.
Zonder vergoeding. Ja, dus dan zitten we weer op die, op die grondvraag van- Je gaat hobbyen. Nou ja, ik denk: kijk, ik ken mezelf inmiddels redelijk goed.
Uhm, zelfs als ik in Rollercoaster Tycoon met cheats speel, zeg maar, dus gewoon unlimited money cheat, dan was ik nog steeds pretparken aan het bouwen. Ja. Dat is waarom schaken, Formule 1, et cetera.
Dat argument kennen de mensen inmiddels wel. Uh, gelukkig is er een redelijk deel van ons die op het moment dat het niet meer nodig is, hè, qua broodwerk toch nog wel een hoop dingen te doen heeft.
Zelfs als een computer dat beter zou kunnen. Ik merk dus dat daar voor mij, uh, dat is misschien arrogant, naïef tegelijk. Ik maak me minder zorgen, dat is ook, daar heb ik ook te veel filosofie voor gelezen, denk ik.
Ik maak me gewoon minder zorgen op de lange termijn over dat existentiële vraagstuk. Ik denk dat mensen onderschatten wat wij allemaal kunnen als mens. Dat sluit een beetje aan op mijn verhaal eerder.
Dat je nu nog geen rol voor jezelf ziet buiten een schaakspel. Dat je je niet eens kan voorstellen dat we iets anders doen dan schaken met elkaar is op te lossen.
Er zijn ideeën voor en mensen die al bewezen hebben dat een mens meer is dan een consument of een arbeider. Dus daar is veel hoop voor mij. Op de plek van: wat gaan we dan doen als het niet meer hoeft?
Mijn zorg zit hem: hoe komen we daar? Ja, maar ik bedoel voor jou. Nou. We, we hebben het bredere maatschappelijke plaatje nu gehad, maar ik probeer gewoon erachter te komen hoe jij je hiertoe verhoudt.
Nou, ik, mijn, ik, ik, uhm, ook ik zal, we, ook ik wil eten en wonen. Ja. Dus er moeten ergens muntjes verdeeld worden. Ja. Of het moet uit een 3D-printer onbeperkt komen.
Dan hebben we nog steeds een planeet die gelimiteerd is, et cetera. Dus er zijn nog wel wat uitdagingen daar. Uhm,
ik denk wel dat op het moment dat ik als individu, uh, niet meer aan geld kan komen om te wonen of eten, er heel veel andere mensen om mij heen zijn die datzelfde probleem hebben.
Kijken naar wat ik- Ja, en daarmee wordt het automatisch een maatschappelijk probleem. Er is geen individu dan. Maar wa-wat adviseer je dan aan mensen als ze dit aan je vragen?
Als je, als mensen zich zorgen maken over de impact van AI op hun werk, wat adviseer je ze dan? Vraag één: is het existentieel of economisch? En als, als, als je zegt beide, wat is de verdeling? Vind ik ook prima. Uhm,
dan, uh, dan moet je daar daarna ga-eigenlijk gaan handelen, hè. Dus als je zegt van: nou, ik heb dit met een baan, ik doe die, dat is voor mij broodwerk, zoals ze dat noemen, hè.
Dus werk wat je echt doet omdat je gewoon je brood moet verdienen en de, je hebt meer lol na je werk dan tijdens je werk. Dat is voor best wel veel mensen de realiteit.
Uh, dat is wel, uh, heftig dan, want op dat moment moet je eigenlijk op zoek naar nieuw broodwerk. Terwijl het zijn juist vaak die broodwerkbanen die iets makkelijker geautomatiseerd kunnen worden. Ja.
Uhm, [schraapt keel] dus dan ga je al snel rennen van de ene naar de andere broodwerkbaan. Waardoor er een soort Hunger Games-achtige sfeer ontstaat die ik niet zou, uh, willen voor ons allen.
Dus daar zijn alle, uh, oplossingen of potentiële oplossingen die we eerder hebben bespreken, besproken nodig. Rebalancing, andere manieren, bla, bla, bla.
Uhm, en dan is er de mensen die, uh, zeggen: joh, dat, ik maak me wat minder zorgen om mijn brood. Ik maak me meeste-meer zorgen om dat wat ik mooi vind, hè.
In het meest extreme heb je dan de kunstenaar die sowieso al in een caravan zat en zei: het ging mij helemaal niet om het, om het, om het eten. Uhm, ja.
Ja, maar ik maak me niet zoveel zorgen over mensen die ook nog hobby's hebben.
Ik maak me-- ik denk dat als mensen deze vraag stellen, dan, zeg maar, ik denk dat naar een klein deel bedoelt: heb ik straks nog, i-, wat is het, wat is- Ja, je zegt: het is economisch.
Ja, ik heb het niet over het collectieve zelfbeeld of, of, of je, je vraag over wat menszijn betekent. Ik heb het erover dat mensen zich druk maken over hun baan omdat het, omdat het economisch is. Omdat het nu de, de,
een groot deel is van hun dag en, en misschien eigenlijk ook wel van je identiteit. Maar dan is het toch eigenlijk wel existentieel. Dan is dat existentieel.
Oké, maar als je dan, als je het puur houdt tot het eerste, tot het economische en dat is toch ook een heel groot stuk zekerheid van mensen. Eigenlijk zeg je: het gaat heel kut zijn. Als wij geen veranderingen maken, ja.
Ja. Het systeem is er nu niet goed op ingericht. Nee. En, uhm, ik geloof dat er weinig mensen zijn die geld willen. Mensen willen wat g-, wat je met geld kan kopen. Mhmm.
En om dat te krijgen op een andere manier- Is systeemverandering dan. Hebben we nog wel even wat te bespreken met elkaar.
En ik wil er wel even bij gezegd hebben: daar is mijn antwoord dus niet meteen universeel basisinkomen opgelost of zo.
Ik, i-ik zie eigenlijk nog, ik weet niet zo van, van, van goede oplossingen op dat gebied- Ja...als ik eerlijk ben. Maar dat moeten we wel met elkaar gaan verzinnen. Ja.Dus je advies is: kijk maar even [lacht]. Nee.
Ja, goed. Nee, ik zou zeggen. Het ligt buiten je. Het ligt, het, het is niet in de, in de purview van een individu, van ieder mens.
Ja, misschien is mijn, mis, ja, misschien is mijn, uh, houding op dit moment wel dat ik me nog, uh, zo druk aan het maken ben, uh, om die urgentie, uh, en dat ik vind dat het er te weinig over gaat. Ja.
Ik heb zo dat op het moment dat mensen op een gegeven moment naar me toe komen, dat is nu wel al een paar keer gebeurd, dat ze zeiden: oké, ik zie het. En nu? Ja. Dat ik dan een beetje met die mond vol tanden sta. Ja.
Als ik nu naar jou toe sta. Maar misschien hou je hier ook jouw verantwoordelijkheid op. Weet ik niet, maar. Ja. Ik heb nog geen antwoord. Een aanpassingsvermogen? Dat je gewoon dat weet op te brengen?
Nou, dat bedoel, ik, ik heb vorige keer gezegd: maak geen vrienden met een sneeuwpop.
Uh, je moet je niet, ver, ik bedoel, als jij het moeilijk vindt om, uh, veranderingen aan te gaan in je leven, dan is het sowieso verstandig om je niet te verbinden aan dingen die constant in verandering zijn.
Dat is een oplossing, maar je kunt ook leren omgaan met die verandering. En dit klinkt heel erg, uh, uh, uh, spiritueel, maar we leven wel in een tijd van, van ontzettende, uh, uh, verandering en verschuiving.
Uh, en daarin denk ik wel dat het goed is om terug te gaan naar veel algemenere, uh, waarden in je leven, zoals vriendschap, liefde en, uh, samenzijn.
En je minder druk te maken over, uh, of die hele specifieke vorm van hoe jij iets mooi vindt er nog is, uh, binnen vijf tot tien jaar.
Zou jij eens even op die, uh, lichtblauwe knop willen drukken op die, op die Roadcaster? Kijk. Wauw! Klinkt in één keer contemplatief, afsluitend.
Ik moet soms terugdenken aan de woorden van Ethan Mollick, die zei: als je iedere dag ChatGPT gebruikt en het bij alles gebruikt, dan begin je na een tijdje pas te merken wat de snelheid van ontwikkeling is.
En dan levert dat eerst drie slapeloze nachten op en daarna pak je jezelf weer op en ga je nadenken [lacht] over hoe de rest van het leven eruit ziet. En dat is volgens mij de samenvatting van dit gesprek.
Dank aan Sam Hengeveld voor de edit. Pancras voor de vormgeving. Als je een lezing wil over AI van Wytse of van mij, en de put ingepraat wil worden, dan kan je mailen naar lezingen@aireport.email.
Als je op de hoogte wil blijven van de laatste AI-ontwikkelingen, twee keer per week, dan kun je je aanmelden via aireport.email. En ga je vandaag nog beginnen met AI binnen jouw bedrijf? Ga naar deptagency.com/aireport.
Tot volgende week. Tot volgende week. [afsluitend muziek]